"ข้าว" สายพันธุ์ใหม่หัวใจสำคัญชาวนาไทย

โดย...วราภรณ์ เทียนเงิน

นับวันกระแสการแข่งขันของธุรกิจจะมีความรุนแรงขึ้น ทำให้ทุกภาคธุรกิจต้องเร่งปรับตัวและหาแนวทางเพิ่มมูลค่าให้แก่ผลิตภัณฑ์ เพื่อรับโลกการเปิดเสรีการค้า โดยเฉพาะการเปิดประชาคมเศรษฐกิจอาเซียน (เออีซี) ที่กำลังใกล้เข้ามา

เช่นเดียวกับอาชีพเกษตรกรรมที่เป็นอาชีพหลักของคนไทยมานานตั้งแต่รุ่นบรรพบุรุษ ซึ่งหากเกษตรกรที่ยังไม่ได้ปรับตัวและเตรียมแผนรองรับการแข่งขันในอาเซียน ถือเป็นเรื่องน่าห่วง

หน่วยงานของกระทรวงวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี ทั้งสำนักงานนวัตกรรมแห่งชาติ (สนช.) และสำนักงานพัฒนาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งชาติ (สวทช.) จึงมุ่งเทคโนโลยีและความรู้การปลูกข้าวและถ่ายทอดสายพันธุ์ข้าวใหม่ให้แก่ชาวนา และวางเป้าให้ข้าวไทยมีมูลค่าสูงถึง 5 แสนล้านบาท จากปัจจุบันไทยขายข้าวสารได้ประมาณ 1 แสนล้านบาทต่อปี

ทั้งนี้ สวทช.ได้วางนโยบาย “เมื่อข้าวคือ หัวใจ” โดยจะเดินหน้าถ่ายทอดความรู้ให้แก่ชาวนาทั้งการพัฒนาข้าวและเมล็ดพันธุ์ที่ปลูกได้ในทุกสภาพอากาศ ได้แก่ ข้าวหอมชลสิทธิ์ ทนน้ำท่วมได้ฉับพลัน ข้าวเหนียวธัญสิริน ต้านโรคไหม้ และข้าว กข 51 ทนน้ำท่วมฉับพลัน เป็นต้น รวมทั้งกำลังพัฒนาข้าวพันธุ์ใหม่ออกมาให้แก่ชาวนาและพัฒนาคุณภาพข้าวให้ดียิ่งขึ้น เพื่อมุ่งหวังยกระดับการปลูกข้าวให้แก่ชาวนาทั้งระบบ

ดังตัวอย่างการถ่ายทอดการผลิตเมล็ดพันธุ์ข้าวหอมชลสิทธิ์ให้กับเกษตรกรสมาชิกสหกรณ์การเกษตรผักไห่ จ.พระนครศรีอยุธยา จนเกษตรกรสามารถพัฒนาสร้างแบรนด์ข้าวของตัวเอง ในชื่อ “อ่อนหวาน” โดยเป็นข้าวที่เหมาะกับผู้ที่ต้องควบคุมน้ำตาลและผู้ที่เป็นโรคเบาหวาน ซึ่งขณะนี้มีวางจำหน่ายแล้วตามห้างโมเดิร์นเทรดอย่าง บิ๊กซี

ขณะเดียวกัน แนวทางพัฒนาดินเพื่อพลิกฟื้นดินที่มีปัญหาให้กลับมามีคุณภาพที่ดีเช่นเดิมหรือมีคุณภาพดีมากขึ้น จะมีเทคโนโลยีฟื้นฟูพื้นที่ดินเค็มด้วยอินทรียวัตถุและปูนขาว รวมทั้งมีแนวทางคัดเลือกพันธุ์พืชโดยการควบคุมสภาพแวดล้อม เพื่อหาพันธุ์ที่เหมาะสมให้ผลผลิตและช่วยลดความเค็มของดิน

ส่วนระหว่างปลูกข้าว มีวิธีการทำให้ต้นข้าวแข็งแรงด้วยเชื้อราควบคุมเพลี้ยกระโดดสีน้ำตาล ที่ต้องฉีดพ่นที่โคนต้นข้าว จะจัดการเพลี้ยได้ใน 7 วัน โดยใช้ฉีดพ่นต้นข้าว 4 ครั้ง ตั้งแต่ระยะต้นกล้าแตกกอ ตั้งท้อง และออกรวง จึงควบคุมโรคได้ดีเหมือนใช้สารเคมี แต่ปลอดภัยไม่มีสารตกค้าง และโปรแกรมเครื่องวัดสีใบข้าวบนสมาร์ทโฟน สำหรับบอกปริมาณปุ๋ยที่เหมาะสม และช่วยลดต้นทุนให้แก่ชาวนา

หลังจากนั้น เมื่อถึงเวลาการเก็บเกี่ยว เตรียมแปลง สามารถใช้นวัตกรรมทั้งเครื่องสีข้าวขนาดเล็กสำหรับครัวเรือนและชุมชน และเครื่องพรวนจอบหมุนสำหรับรถแทร็กเตอร์มีประสิทธิภาพสูงและราคาไม่แพง มีระบบเซ็นเซอร์วัดความชื้นของข้าวเปลือกรุ่นใช้กับไซโลอบข้าว ที่วัดได้ต่อเนื่องและแม่นยำ รวมทั้งมีโครงการปรับปรุงประสิทธิภาพโรงสีข้าว ช่วยเพิ่มกำลังการผลิตและลดปริมาณข้าวหัก

เมื่อได้ข้าวแล้ว ก็สามารถนำมาแปรรูปได้หลากหลาย ทั้งแป้งข้าวทนย่อยต่อเอนไซม์ ที่ให้เส้นใยสูงและดีต่อสุขภาพ สารเคลือบผลไม้จากไขรำข้าว ปลอดสารตกค้าง ข้าวเคลือบเพื่อสุขภาพด้วยเทคนิคฟลูอิไดซ์เบดช่วยประหยัดพลังงาน และการผลิตข้าวนึ่งด้วยเทคนิคฟลูอิไดซ์เบดด้วยไอน้ำร้อนยวดยิ่งนึ่งและอบแห้งไวในขั้นตอนเดียว

นอกจากนี้ สามารถร่วมมือกับสำนักงานนวัตกรรมแห่งชาติ (องค์การมหาชน) หรือ สนช. ที่พัฒนาข้าวให้เป็นสินค้ามากกว่า 34 รายการ โดยเฉพาะสินค้าเพื่อความงาม ทำให้ชาวนามีรายได้เพิ่มขึ้น 10 เท่า

ทั้งนี้ การปลูกข้าวโดยใช้นวัตกรรมมาช่วยเพิ่มผลผลิต สวทช.ได้เผยแพร่ข้อมูลให้แก่เกษตรกรชาวนาที่สนใจสามารถติดต่อได้ที่ สวทช. หรือผ่านหมายเลขโทรศัพท์ 02-564-8000

สำหรับเทคโนโลยีสมัยใหม่เหล่านี้ จะช่วยยกระดับการปลูกข้าวให้ชาวนาไทยมีรายได้และผลผลิตต่อไร่สูงขึ้น เพื่อให้อยู่รอดได้ด้วยตัวเอง โดยไม่ต้องพึ่งพานโยบายรับจำนำจากรัฐบาลอีกต่อไป