คอนเวอร์เจนซ์บุกเวียดนามวงการสื่อสารเร่งปรับตัว

โดย...ตะวัน หวังเจริญวงศ์

ในแวดวงวิชาชีพสื่อสารมวลชนของไทยขณะนี้ ประเด็นหนึ่งที่กำลังได้รับการพูดถึงอย่างมาก คือ การปรับตัวเข้าสู่ยุคหลอมรวมสื่อ หรือคอนเวอร์เจนซ์ เพื่อรองรับสื่อใหม่ที่จะเพิ่มจำนวนในอนาคต ทั้งทีวีดิจิตอล ทีวีดาวเทียม และสื่อออนไลน์ ตลอดจนเพื่อให้สอดคล้องกับพฤติกรรมบริโภคสื่อของคนที่เปลี่ยนไป

การปรับตัวไปในทิศทางดังกล่าวไม่ได้เกิดขึ้นเพียงในประเทศไทย ผู้ที่เกี่ยวข้องกับวิชาชีพสื่อสารมวลชนในเวียดนามก็กำลังปรับตัวเช่นเดียวกัน

โต กวาง ฟาน บรรณาธิการบริหาร หนังสือพิมพ์ฮานอยเหม่ย เล่าว่า ช่วง 10 ปีที่ผ่านมา อัตราการบริโภคสื่อหนังสือพิมพ์ของคนเวียดนามลดลงอย่างต่อเนื่อง ตามกระแสการเกิดขึ้นของสื่อใหม่ เช่น สื่อออนไลน์ ผู้บริโภคจำนวนมาก โดยเฉพาะกลุ่มคนรุ่นใหม่หันไปอ่านข่าวบนอินเทอร์เน็ตแทน หลายคนไม่เคยซื้อหนังสือพิมพ์เลย

“ยอดโฆษณาลดลงเช่นกันในช่วง 5 ปีที่ผ่านมา จากเดิมมีประมาณ 810 หน้า แต่ขณะนี้เหลือเพียงประมาณ 6 หน้าเท่านั้น”

ในช่วงที่ผ่านมา ฮานอยเหม่ยได้เปิดเว็บไซต์ข่าวออนไลน์ เพื่อรับมือสถานการณ์ดังกล่าว แต่ปัญหาที่ยังคงท้าทาย คือ จำนวนโฆษณาบนสื่อออนไลน์ไม่ได้เพิ่มขึ้นตามจำนวนผู้บริโภค

สำหรับก้าวต่อไปจากนี้ เขาได้เตรียมแผนปรับตัวให้สื่อในเครือเข้าสู่รูปแบบมัลติมีเดียภายในปี 25612563 โดยจะอัพโหลดคลิปข่าวที่น่าสนใจขึ้นบนเว็บไซต์ให้มากขึ้น พร้อมกับอาจทำสื่อภาคภาษาอังกฤษและภาษาจีน เพื่อขยายฐานผู้บริโภคด้วย

อย่างไรก็ตาม โต กวาง ฟาน เชื่อว่า สื่อหนังสือพิมพ์จะอยู่รอด ต่อไปได้ เพราะ เคยมีการทำนายว่าสื่อหนังสือพิมพ์ทั่วโลกจะอยู่ไม่รอดตั้งแต่ปี 2542 แล้ว แต่ทุกวันนี้สื่อหนังสือพิมพ์ก็ยัง อยู่ได้แต่ทั้งนี้ ไม่สามารถตอบได้ว่าต้องปรับตัวอย่างไร ถึงจะอยู่รอดอย่างแน่นอน

ปัจจุบัน เขามีสื่อในเครือ 4 สื่อ ได้แก่ 1.หนังสือพิมพ์รายวัน ยอดพิมพ์วันละ 4.5 หมื่นฉบับ 2.หนังสือพิมพ์รายสัปดาห์ ยอดพิมพ์สัปดาห์ละ 2 หมื่นฉบับ 3.หนังสือพิมพ์ราย 10 วัน และ 4.เว็บไซต์ข่าวออนไลน์

ด้าน เหวียน ถิ ทู เฮียน รองประธานเวียดนามเทเลวิชั่น หรือวีทีวี บอกว่า เวียดนามอยู่ระหว่างการเปลี่ยนผ่านจากการออกอากาศผ่านสัญญาณโทรทัศน์ระบบอะนาล็อกสู่ระบบดิจิตอล โดยปัจจุบันได้ให้ช่องต่างๆ ออกอากาศคู่ขนานทั้งระบบอะนาล็อกและดิจิตอลแล้วในฮานอยและโฮจิมินห์ซิตี้ จากนั้นในปี 2558 จะต้องมีการออกอากาศคู่ขนาน ทั่วประเทศ และในปี 2563 จะเป็นระบบดิจิตอลทั้งหมด

ปัจจุบันวีทีวีมีช่องฟรีทีวีทั้งหมด 6 ช่อง ได้แก่ 1.ช่องสาระทั่วไป 2.ช่องวิทยาศาสตร์ เทคโนโลยี และการศึกษา 3.ช่องกีฬาและบันเทิง 4.ช่องสากล มีการเผยแพร่ 5 ภาษา 5.ช่องสำหรับกลุ่มชาติพันธุ์ในประเทศ และ 6.ช่องเด็กและเยาวชน

วีทีวียังมีโรงเรียนและศูนย์ฝึกอบรมงานด้านสื่อสารมวลชนของตัวเองด้วย โดยปัจจุบันมีสอนวิชาต่างๆ ที่รองรับยุคหลอมรวมสื่อ เช่น สาขาวารสาร ศาสตร์มัลติมีเดีย

ขณะที่ ตรวง งก นัม ผู้อำนวยการโรงเรียนวารสารศาสตร์และการสื่อสาร โรงเรียนรัฐศาสตร์และการปกครองแห่งชาติโฮจิมินห์ บอกว่า โรงเรียนเริ่มเห็นความจำเป็นของการปรับตัวเข้าสู่ยุคหลอมรวมสื่อ และแนวโน้มการเติบโตของสื่อใหม่ จึงเน้นให้ความสำคัญกับสาขามัลติมีเดียมากขึ้น เปิดโอกาสให้นักศึกษาได้เรียนรู้ทุกทักษะ ทั้งวิทยุ โทรทัศน์ หนังสือพิมพ์ และออนไลน์ เพื่อให้มีทักษะหลากหลาย (MultiSkills)

นอกจากนี้ การเรียนจะเน้นภาคปฏิบัติมากถึง 60-70% มีเพียง 30-40% ที่เป็นเรื่องทฤษฎี เช่น การสอนทำเว็บไซต์ข่าวออนไลน์ ได้ทำเว็บไซต์ขึ้นรองรับ 3 เว็บไซต์ เพื่อให้นักเรียนนักศึกษามีพื้นที่ปฏิบัติงานและเผยแพร่ออกสู่สาธารณะจริงๆ

ขณะเดียวกัน โรงเรียนมีจัดประชุมวิชาการเพื่ออภิปรายเรื่องการเตรียมตัวรองรับความเปลี่ยนแปลงของแวดวงสื่อสารมวลชนด้วย แต่เบื้องต้นเชื่อว่าสถานการณ์ยุคหลอมรวมสื่อของเวียดนามจะเคลื่อนตัวช้ากว่าของไทย