ศึกชิงบุคลากรระอุโรงแรมแห่เปิดรับท่องเที่ยวบูม

ธุรกิจท่องเที่ยวไทยเติบโต สภาอุตสาหกรรมท่องเที่ยวแห่งประเทศไทย (สทท.) คาดว่าปีนี้จะมีนักท่องเที่ยวต่างชาติ 26.2 ล้านคน เพิ่มขึ้น 17% จากปีก่อน สร้างรายได้ 1.18 ล้านล้านบาท และคาดว่าปีหน้าจะเพิ่มเป็น 28 ล้านคน สร้างรายได้ 1.32 ล้านล้านบาท ทำให้ผู้ประกอบการท่องเที่ยวสนใจลงทุนสร้างโรงแรมใหม่รับความต้องการในอนาคต แต่ต้องเผชิญปัญหาท้าทาย คือ ขาดแคลนบุคลากร การแย่งตัวบุคลากรระหว่างกันสูงขึ้น

เดวิด แชคเกลตัน ประธานเจ้าหน้าที่ฝ่ายปฏิบัติการ เครือโรงแรมดุสิต อินเตอร์เนชั่นแนล ให้ความเห็นว่า เมื่อการท่องเที่ยวเติบโตดีย่อมมีผู้ประกอบการสนใจเปิดโรงแรมใหม่เพิ่ม การแข่งขันดึงบุคลากรจึงสูง เป็นความท้าทายของผู้ประกอบการโรงแรมที่จะรักษาบุคลากรที่มีศักยภาพไว้ ยอดการหมุนเวียนเปลี่ยนงานล่าสุดของบุคลากรโรงแรมอยู่ที่ 1015% ต่อปี การแย่งตัวบุคลากรไม่ได้เกิดเฉพาะในธุรกิจโรงแรมกันเอง บางตำแหน่งต้องแย่งกับธุรกิจร้านอาหารด้วย

บุคลากรที่แย่งตัวสูงสุด คือ ระดับล่าง เมื่อมีโรงแรมเปิดใหม่ต้องการพนักงานไปทำงาน ก็จะเสนอเงินเดือนสูงเพื่อจูงใจ แต่โรงแรมเหล่านี้ก็จะมีต้นทุนดำเนินงานสูงเช่นกัน

สรเทพ โรจน์พจนารัช ประธานเจ้าหน้าที่บริหาร บริษัท โฮเต็ลแอนด์รีสอร์ทสไตล์ลิช ซึ่งรับบริหารโรงแรม กล่าวว่า ปัญหาขาดแคลนบุคลากรภาคท่องเที่ยวเกิดมาระยะหนึ่งแล้ว เพราะโรงแรมเพิ่มมาก โรงแรมใหม่ต้องแย่งตัวบุคลากรโรงแรมเก่า ตำแหน่งที่แย่งตัวสูง คือ แผนกอาหารและเครื่องดื่ม โรงแรมใหม่มักใช้วิธีดึงผู้ที่มีตำแหน่งรองโรงแรมเดิมไปทำงานตำแหน่งสูงขึ้นจูงใจ เพราะต้นทุนต่ำกว่าดึงคนมาทำงานตำแหน่งเท่าเดิม ที่ต้องจูงใจค่าตอบแทนสูงขึ้น 20-25%

อย่างไรก็ตาม การดึงบุคลากรตำแหน่งรองลงมาทำตำแหน่งที่สูงขึ้น ก็เป็นความเสี่ยงที่โรงแรมใหม่อาจได้บุคลากรไม่มีคุณภาพเท่าระดับที่ต้องการ อนาคตหากเปิดเสรีประชาคมเศรษฐกิจอาเซียน (เออีซี) อนุญาตให้แรงงานในอาเซียนเคลื่อนย้ายเสรี อาจช่วยแก้ปัญหาขาดแคลนบุคลากรในไทยได้ เพราะดึงคนประเทศเพื่อนบ้านมาทำงานได้ ส่วนโรงแรมที่บริษัทรับบริหารอยู่ 10 แห่ง เป็นโรงแรมขนาดเล็ก โครงสร้างการทำงานไม่ซับซ้อน แก้ปัญหาขาดบุคลากรโดยเน้นหาผู้ที่ทำงานได้หลากหลาย ตัดบางตำแหน่งที่ไม่จำเป็นออกไป

ชัชวาล ศูรางกูร ผู้อำนวยการฝ่ายสื่อสารการตลาดและพัฒนาแบรนด์ เซเรนนาต้า โฮเทล แอนด์ รีสอร์ท กรุ๊ป กล่าวว่า โรงแรมในเครือที่ตั้งในจุดหมายท่องเที่ยวหลักเผชิญปัญหาแย่งตัวสูง โดยเฉพาะกรุงเทพฯ ที่มีโรงแรมคู่แข่งใหม่เกิดมาก อัตราเปลี่ยนงานสูงถึง 2030% โดยเฉพาะตำแหน่งพนักงานต้อนรับ และพนักงานในแผนกอาหารและเครื่องดื่มโยกย้ายสูงมาก แต่มองว่าปัญหาจะเบาบางลง หลังเครือโรงแรมใหญ่เปิดโรงเรียนฝึกบุคลากรเข้าสู่ภาคท่องเที่ยวมากขึ้น

กงกฤช หิรัญกิจ ประธานโรงแรมสีมาธานี และประธานโรงเรียนการจัดการโรงแรมและการท่องเที่ยวนานาชาติ (ไอทิม) กล่าวว่า ยุคนี้เป็นยุคของคนเลือกงาน ไม่ใช่งานเลือกคน สะท้อนได้จากอัตราการว่างงานที่ต่ำแค่ 0.6% จากระดับปกติควรอยู่ที่ 23% ภาคท่องเที่ยวไม่ได้แย่งตัวบุคลากรกันเองอย่างเดียว แต่ต้องแย่งตัวกับธุรกิจอื่นด้วย จากข้อมูลพบว่าธุรกิจบริการอัตราผลตอบแทนและโอกาสก้าวหน้าสูงกว่าแค่ภาคเกษตร แต่ต่ำกว่าอุตสาหกรรมอื่น ทำให้คนรุ่นใหม่ไม่สนใจเรียนด้านโรงแรม และทำงานด้านนี้

ขณะที่โรงแรมเผชิญภาวะกับดักราคา เจ้าของธุรกิจอื่นอยากเข้ามาทำธุรกิจโรงแรม และกลุ่มอพาร์ตเมนต์ คอนโดมิเนียม เปิดให้เช่าห้องรายวันแข่งขัน กลุ่มนี้มักกดราคาห้องพักให้ต่ำ ทำให้โรงแรมใกล้เคียงต้องยอมลดราคาให้แข่งได้ เมื่อเป็นเช่นนี้โรงแรมจึงต้องไปคุมต้นทุนบุคลากรให้ต่ำ เป็นปัจจัยสำคัญทำให้การเติบโตของผลตอบแทนในธุรกิจโรงแรมไม่สูง หากผู้ประกอบการไม่แข่งตัดราคา ขึ้นค่าตอบแทนบุคลากร จะลดปัญหาแย่งตัวบุคลากรกับอุตสาหกรรมอื่นได้

“ปัญหาไม่ได้เกิดจากโรงเรียนฝึกบุคลากรออกมาไม่พอ แต่มาจากคนรุ่นใหม่ไม่ยอมเรียนสาขานี้ หลายโรงเรียนที่เปิดสอนด้านโรงแรม มีนักเรียนน้อยกว่าโควตาที่ต้องการ ผู้ประกอบการบางรายถึงขั้นต้องวางรากฐาน ทาบทามเด็กนักเรียนเข้าไปทำงานด้วยตั้งแต่ยังเรียนไม่จบ” กงกฤช กล่าว

หากความสนใจเรียนในภาคท่องเที่ยวยังน้อย สวนทางความต้องการบุคลากรที่สูงขึ้นตามการท่องเที่ยวที่ดี ปัญหาขาดแคลนบุคลากรต้องหนักข้อขึ้นอีก ยิ่งคนไทยมีจุดแข็งด้านบริการ ประเทศไหนก็ต้องการตัวคนไทยไปทำงานในโรงแรม เรื่องนี้คงต้องแก้ปัญหาตั้งแต่ต้นทาง ปลูกฝังคนรุ่นใหม่ให้อยากเข้ามาในธุรกิจนี้มากขึ้น

จากภาพรวมทั้งหมดจะเห็นได้ว่า เมื่อกลไกรายได้รวมในวงการโรงแรมสูงไม่แพ้อาชีพอื่น เมื่อนั้นอาจเป็นอีกหนทางช่วยแก้ปัญหาบุคลากรขาดแคลนได้