ความเหมือนที่แตกต่างในสายตานักศึกษาอาเซียน

โดย....อัฏฐวรรณ ลวณางกูร

ไม่บ่อยครั้งนักที่คนไทยจะได้ยินว่าเพื่อนบ้านมีมุมมองต่อเราอย่างไร โดยเฉพาะนักศึกษาอาเซียนที่ได้รับทุนการศึกษาเข้ามาเรียนและใช้ชีวิตในบ้านเรา

เรื่องราวของคนตัวเล็กๆ จากวงเสวนาชีวิตสะท้อนชีวิตในงานเทศกาลศิลปวัฒนธรรมอาเซียน กรุงเทพฯ เป็นเหมือนกระจกที่ส่องให้เราได้เห็นบางแง่มุมระหว่างไทยและบ้านใกล้เรือนเคียง

เริ่มจาก พระสุกสะหวัน บุดขะหมวน จากประเทศลาว ที่ขณะนี้กำลังศึกษาปริญญาโท สาขาสังคมสงเคราะห์ คณะสังคมสงเคราะห์ศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ เล่าว่า มีความสนใจเข้ามาเรียนในเมืองไทยและเลือกเรียนด้านสังคมสงเคราะห์ เพราะเห็นว่ามีประโยชน์ โดยได้ฝึกงานที่ศูนย์บำบัดยาเสพติด ซึ่งทำให้เรียนรู้ชีวิตของคนเหล่านี้ และได้ฝึกงานที่ชุมชนนอกตัวเมืองเชียงดาว มีโอกาสทำกิจกรรมต่างๆ ที่เป็นประโยชน์ต่อเด็กและผู้สูงอายุในชุมชน

ที่จริงแล้วสังคมไทยและลาวมีความคล้ายคลึงกัน ทั้งเรื่องการแบ่งปัน ช่วยเหลือเผื่อแผ่ รวมถึงในแวดวงสงฆ์ วัดยังเป็นที่พึ่งทางใจของผู้คนเหมือนกัน การปฏิสัมพันธ์ระหว่างพระและชาวบ้านก็เหมือนญาติ เห็นได้จากการเรียกหลวงพี่ หลวงน้า วัดลาวและวัดในต่างจังหวัดของไทยคล้ายๆ กัน แต่วัดในกรุงเทพฯ ไม่เหมือนกัน เพราะพระมีภาระหลายอย่างทำให้ไม่มีเวลาให้ชาวบ้านมากนัก

การเผยแผ่พุทธศาสนาในไทยพัฒนาไปมาก มีมหาวิทยาลัยสงฆ์ รวมถึงมีสื่อหลากหลาย และมีพระนักเทศน์ที่มีความรู้ทั้งทางโลกและทางธรรมมากกว่า ขณะที่พระสงฆ์ลาวที่มีความรู้แตกฉานทั้งสองด้านยังมีจำนวนน้อย ประกอบกับสถานศึกษาสำหรับพระสงฆ์มีไม่มาก มีแค่วิทยาลัยสงฆ์ ยังไม่มีมหาวิทยาลัย ทำให้พระต้องไปเรียนในประเทศอื่นๆ เช่น อินเดีย เนปาล ไทย ในแต่ละปีมีพระสงฆ์ลาวมาเรียนในไทย 300-400 รูป เพื่อนำความรู้กลับไปรับใช้บ้านเกิด

เจิ่นหว่ายนาม นักศึกษาจากเวียดนาม กำลังศึกษาปริญญาโท คณะมนุษยศาสตร์ สาขาการสอนภาษาไทยในฐานะภาษาต่างประเทศ มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ บอกว่า อยากเรียนภาษาไทย เพราะได้ยินไกด์พูด รู้สึกคล้ายกับภาษาเผ่าไตในเวียดนามที่เป็นตระกูลภาษาเดียวกัน จึงสนใจหาข้อมูล ดูหนัง ฟังเพลง และสอบชิงทุนมาเรียนเมืองไทย ระยะหลังๆ มานี้ คนเวียดนามสนใจเรียนภาษาไทยมากขึ้น มีมหาวิทยาลัยที่เปิดสอนภาษาไทยอยู่ 6 แห่ง

ตอนนี้คนเวียดนามสนใจสื่อบันเทิงของไทยมาก โดยเฉพาะหนังไทย ปัจจุบันมีหนังไทยเข้าฉายในเวียดนามมากขึ้นกว่าเมื่อก่อน เช่น พี่มาก... พระโขนง ฤดูร้อนนั้นฉันตาย รวมถึงซีรีส์ที่กำลังฮิตมากอย่างฮอร์โมน วัยว้าวุ่น วัยรุ่นเวียดนามติดตามดูทุกตอน โดยจะมีคนที่รู้ภาษาไทยช่วยกันแปลเป็นภาษาเวียดนาม

นอกจากนี้ วัยรุ่นเวียดนามยังติดตามข่าวสารในแวดวงบันเทิงไทยผ่านช่องทางต่างๆ รวมถึงมีเฟซบุ๊กสมาคมคนรักหนังไทยที่มีจำนวนสมาชิกมากกว่า 7 หมื่นคนแล้ว และจัดกิจกรรมระหว่างสมาชิกอย่างสม่ำเสมอ

เหตุผลที่วัยรุ่นเวียดนามชอบวัฒนธรรมป๊อปไทย ทั้งหนัง ละคร เพลง เพราะมีเนื้อหาที่สะท้อนสิ่งที่เป็นอยู่คล้ายๆ กัน ทั้งความรัก การตบตีแย่งชิง ขณะที่หนังเวียดนามไม่ค่อยกล้าพูดถึง และไม่ได้นำเสนอเรื่องราวที่ใกล้เคียงความจริงของชีวิตวัยรุ่น

ด้าน เซียง เพช ครูชาวกัมพูชาจากวิทยาลัยกัมปงเฌอเตียล ที่ก่อตั้งโดยสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี ได้รับพระราชทานทุนเข้ามาศึกษาต่อระดับปริญญาเอก สาขาการบริหารการศึกษา จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย มองว่า ไทยและกัมพูชามีระบบการศึกษาคล้ายกัน แต่ไทยพัฒนามาก่อน เพราะไม่ได้ผ่านสงครามและความยากลำบากมาอย่างยาวนานเหมือนกัมพูชา ทำให้ขาดแคลนงบประมาณในการฟื้นฟูด้านการศึกษา รวมถึงอุปกรณ์และบุคลากร ขณะที่ไทยช่วยพัฒนาระบบการศึกษาของกัมพูชา

ไทยและกัมพูชามีความสัมพันธ์มาอย่างยาวนานและมีความคล้ายคลึงกันมาก เปรียบเหมือนพี่น้องที่มาจากเมล็ดพันธุ์เดียวกัน แต่ปลูกคนละที่ ได้รับแสงแดด น้ำ ปุ๋ย แตกต่างกัน ดูอย่างภาษาไทยและเขมรที่เหมือนกันถึง 60% ต่างฝ่ายต่างยืมกันไปยืมกันมา รวมถึงมีวัฒนธรรมร่วมกัน ดนตรี อาหาร เพราะอยู่ติดกันมาเป็นพันปี ก่อนจะถูกแบ่งเส้นประเทศในภายหลัง

“การจะรวมตัวเป็นประชาคมอาเซียน ต่อไปนี้คงต้องเลิกคิดว่าวัฒนธรรมนี้เป็นของฉัน แต่ต้องคิดว่าเป็นวัฒนธรรมของอาเซียน เพื่อให้อยู่ร่วมกันได้”