สหรัฐป่วน...ตลาดโลกลุ้นตัวโก่ง

ตลาดเงินตลาดทุนทั่วโลกเข้าสู่ช่วงเวลาแห่งความวิตกกังวลอีกครั้ง เมื่อสหรัฐ มหาอำนาจทางเศรษฐกิจเบอร์หนึ่งของโลก ถูกรุมกระหน่ำด้วยปัญหาภายในที่อาจส่งผลรุนแรงถึงขั้นที่นายจิมยองคิม (ประธานเวิลด์แบงก์) เอ่ยปากว่าเป็น “หายนะของโลก” นับตั้งแต่ความล้มเหลวของสภาคองเกรสในการผ่านร่างงบประมาณฉุกเฉิน ซึ่งนำไปสู่ภาวะ “วิกฤตกอฟเวิร์นเมนต์ ชัตดาวน์” หรือการปิดหน่วยงานบางส่วนของรัฐบาลกลางเป็นครั้งแรกในรอบ 17 ปีตั้งแต่วันที่ 1 ต.ค.ที่ผ่านมา จนถึงขณะนี้ล่วงเลยเข้าสู่สัปดาห์ที่ 2 โดยยังไร้สัญญาณทางออก

ล่าสุดมีการคาดการณ์ว่า หากภาวะสุญญากาศยืดเยื้อยาวนาน อาจฉุดรั้งอัตราการเติบโตของเศรษฐกิจสหรัฐในช่วงไตรมาส 4/2556 ลงจากตัวเลขคาดการณ์ตามกรณีปกติ (ที่ปราศจากการปิดหน่วยงานราชการ) ได้มากถึง 1.4% ในขณะที่ภาพรวมเศรษฐกิจไทยปี 2556 ไม่น่าจะได้รับผลกระทบมากนัก จึงยังคงกรอบประมาณการเดิมที่ 3.5-4.0% และภาคการส่งออกน่าขยายตัวได้0.53.0%

แม้การปิดหน่วยงานราชการจะไม่ใช่เรื่องใหม่สำหรับสหรัฐ แต่ก็นับเป็นปัจจัยที่เพิ่มความเสี่ยงด้านการคลังให้กับรัฐบาลของนายโอบามา ที่กำลังจะต้องเผชิญกับโจทย์เพดานหนี้จนอาจต้องผิดนัดชำระหนี้ (Default) เป็นครั้งแรกในประวัติศาสตร์ ในช่วงเส้นตายวันที่ 17 ต.ค.นี้ ที่อาจจะนำไปสู่ความเสี่ยงที่มีนัยสำคัญมากกว่า เพราะระดับหนี้สาธารณะของสหรัฐชนเพดานที่ 16.7 ล้านล้านเหรียญสหรัฐ ไปแล้วในขณะนี้ (และรัฐบาลสหรัฐจะเหลือเงินเพียง 3 หมื่นล้านเหรียญสหรัฐ เท่านั้นเมื่อเส้นตายมาถึง)

ข้อสรุปสำหรับโจทย์เพดานหนี้จะเชื่อมโยงกับอีกหลายประเด็น อาทิ ความเสี่ยงต่อการผิดนัดชำระหนี้ และอันดับความน่าเชื่อถือของสหรัฐ รวมถึงความปั่นป่วนของตลาดเงินตลาดทุนทั่วโลกหากสหรัฐไม่สามารถปรับเพดานหนี้ได้ โดยเฉพาะประเทศที่กำลังพัฒนา เพราะจะส่งผลให้ดอกเบี้ยพุ่งทะยาน การเติบโตของเศรษฐกิจโลกชะลอตัว ความเชื่อมั่นของภาคธุรกิจทรุด และก่อให้เกิดหายนะกับประเทศยากจน และในที่สุดก็จะส่งผลกลับมาทำร้ายเขตเศรษฐกิจที่พัฒนาแล้วด้วยเช่นเดียวกัน

ตอนนี้หลายประเทศคงนั่งลุ้นกันตัวโก่งว่าผลจะลงเอยอย่างไร แต่ยิ่งใกล้วันกำหนดเส้นตายชำระหนี้ของสหรัฐเข้ามาเท่าไหร่ ก็เริ่มส่อเค้าเห็นความหวังรำไรๆ ที่จะเห็นทางออกจากวิกฤตเพดานหนี้ หลังจากที่สองพรรคการเมืองใหญ่ของสหรัฐเริ่มมีมุมมองด้านบวกและมีท่าทีประนีประนอมกันมากขึ้น ทั้งนี้ ก็เพื่อไม่ให้สหรัฐต้องอยู่ในสถานะต้องพักชำระหนี้ ซึ่งจะทำลายเครดิตแก่เศรษฐกิจของประเทศอย่างมาก และเกิดปัญหาเป็นลูกโซ่กระทบในวงกว้าง แต่ถ้าจะให้ผมคาดการณ์ว่าผลการพิจารณาของสภาคองเกรสสหรัฐจะออกมาเป็นเช่นไร คงเดาได้ยาก แต่ผมเชื่อว่าจะมีทางออกในนาทีสุดท้าย

แต่คำถามที่จะเกิดขึ้นต่อมาก็คือ หลังจากเพิ่มเพดานหนี้แล้ว ปัญหาในสหรัฐจะจบหรือไม่? แน่นอนครับว่า สหรัฐจะหายใจคล่องขึ้น เพราะมีเงินจ่ายหนี้ตามกำหนด แต่ปัญหาระยะยาวยังคงไม่หนีไปไหน ถ้าสภาคองเกรสไม่ควบคุมการปรับลดรายจ่ายต่างๆ ลง รวมถึงเพิ่มภาษีบางอย่าง สภาพของสหรัฐในเวลานี้ เหมือนกับการเปิดบัตรเครดิตใหม่ เพื่อเอาไปใช้หนี้บัตรเก่า แถมเป็นการกดเงินล่วงหน้าเอามาใช้เสียด้วย พอผ่านไปสักพักก็จะเข้าสู่สถานการณ์ลำบากอีก และจะแย่กว่าเดิมด้วยซ้ำ ถ้าเกิดเศรษฐกิจโตไม่เร็วพอ แต่ถ้าจะให้ได้ผลในการแก้ปัญหา ก็คือต้องลดค่าใช้จ่ายลง แต่ผลเสียคือ คนจะยิ่งไม่มีเงินใช้ คนตกงาน ธุรกิจที่ขายได้น้อยไม่คุ้มจนต้องปิดกิจการและเลิกจ้างคน

หลังจากมีความชัดเจนเรื่องการขยายเพดานหนี้สหรัฐในวันที่ 17 ต.ค.นี้ ผมเชื่อว่ายังมีเงินทุนไหลเข้าไทย เพราะเชื่อว่าธนาคารกลางสหรัฐยังไม่ยกเลิกมาตรการคิวอีในปีนี้ แต่ยอมรับว่ามีความกังวลใจเหมือนกัน เพราะในระยะต่อไปอาจจะมีเงินทุนไหลออกจากไทยจากผลกระทบของการยกเลิกมาตรการคิวอี ประกอบกับมุมมองที่นักลงทุนต่างชาติมองศักยภาพการแข่งขันของไทย และพื้นฐานเศรษฐกิจที่ไม่ดีนักเมื่อเทียบกับประเทศในภูมิภาค

ดังนั้น ความท้าทายในระยะยาวของไทย คือ การสร้างความเชื่อมั่นเศรษฐกิจไทยให้เข้มแข็ง สามารถเดินได้ต่อไปอย่างมั่นคงและยั่งยืน วันนี้เราปฏิเสธที่จะอยู่ลำพังบนโลกนี้ไม่ได้ แต่ขอให้เราพร้อมอยู่เสมอ ทุกฝ่ายต้องตั้งสติและพร้อมตั้งรับให้ดี เสริมสร้างความแข็งแกร่งแก่สถาบันการเงิน ภาคธุรกิจและภาคครัวเรือนต้องรักษาสภาพคล่องให้ดี อย่าให้หนี้เสียมากเกินไป

ที่สำคัญอย่าละเลยติดตามสถานการณ์บ้านเมืองรอบตัวและรอบโลก แต่อย่าเอามาเป็นกังวลจนไม่เป็นอันทำอะไรกันนะครับ