สัมพันธ์อาเซียน-สหรัฐยุคปัจจุบัน

หลายเหตุการณ์ที่กล่าวถึงไปเมื่อสัปดาห์ที่แล้ว ทำให้ความสัมพันธ์ระหว่างสหรัฐกับอาเซียนเป็นไปแบบหน้าฉากดูเหมือนดี แต่หลังฉากยังมีความเคลือบแคลงใจกันระหว่างบรรดาผู้นำอยู่

อย่างไรก็ตาม มาถึงช่วงของประธานาธิบดีสหรัฐคนปัจจุบัน บารัก โอบามา สถานการณ์ความสัมพันธ์ระหว่างสหรัฐกับอาเซียนเริ่มดีขึ้นตามลำดับ นับตั้งแต่โอบามาชนะการเลือกตั้งและก้าวเข้ารับตำแหน่งผู้นำสูงสุดของประเทศมหาอำนาจเบอร์ 1 ของโลกเมื่อเดือน ม.ค. 2009 เป็นต้นมา

ตัวอย่างผลงานในช่วงที่ผ่านมาในยุคของโอบามา 1) สหรัฐได้แต่งตั้งทูตสหรัฐประจำอาเซียนเป็นคนแรกและครั้งแรก เพื่อแสดงให้เห็นว่าอาเซียนมีความสำคัญต่อสหรัฐ 2) สหรัฐให้ความสำคัญกับการรื้อฟื้นเนื้อหาและสาระสำคัญเพื่อนำไปสู่ภาคปฏิบัติของสนธิสัญญาว่าด้วยไมตรีและความร่วมมือ (แทค) 3) ตัวผู้นำอเมริกาเองเดินทางมาร่วมประชุม East Asia Summit เป็นการแสดงให้เห็นถึงความเอาใจใส่ของภูมิภาคเอเชีย 4) โอบามาได้เพิ่มความแข็งแกร่งด้านความสัมพันธ์กับประเทศสมาชิกอาเซียนมากยิ่งขึ้นกับประเทศฟิลิปปินส์ อินโดนีเซีย และสิงคโปร์

5) สหรัฐให้ความสำคัญและให้ความช่วยเหลือการปฏิรูปการเมืองในประเทศพม่ามากยิ่งขึ้น รวมทั้งการยกเลิกการคว่ำบาตรทางเศรษฐกิจด้วย และ 6) การประกาศแผนงานด้านการสร้างความร่วมมือทางเศรษฐกิจกับประเทศในภูมิภาคอาเซียนและในเอเชียแปซิฟิก ผ่านทางหลายโครงการ โดยเฉพาะล่าสุดในโครงการล่าสุดที่เรียกว่า Expanded Economic Engagement Initiative (3E) ระหว่างการประชุมผู้นำสหรัฐกับผู้นำอาเซียน ในเดือน พ.ย.ปีที่ผ่านมา

สิ่งที่น่าติดตามก็คือ ภายใต้การนำของประธานาธิบดีโอบามาในสมัยที่ 2 ที่เริ่มตั้งแต่เมื่อต้นปีที่ผ่านมา (ค.ศ. 2013) สหรัฐจะยังคงดำเนินนโยบายให้ความสำคัญต่อภูมิภาคอาเซียนต่อไปหรือไม่และอย่างไร ทั้งนี้สิ่งที่เป็นประเด็นอยู่ในความสนใจของกลุ่มประเทศอาเซียนนอกจากเรื่องประเด็นเกี่ยวกับความมั่นคง โดยเฉพาะบริเวณเขตความขัดแย้งบริเวณทะเลจีนใต้แล้ว ยังมีอีกประเด็นที่บรรดาประเทศสมาชิกอาเซียนให้ความสำคัญ ได้แก่ ด้านความเจริญเติบโตทางเศรษฐกิจ ซึ่งก็ต้องดูกันต่อไปว่าสหรัฐจะดำเนินนโยบายส่งเสริมความร่วมมือทางเศรษฐกิจระหว่าง 2 ภูมิภาคนี้ได้อย่างไร และเป็นผลมากน้อยเพียงใด