สาเหตุน้ำท่วม

เห็นฝนฟ้ากระหน่ำมาหลายสัปดาห์ ทำให้หลายคนเริ่มผวาว่าจะเกิดน้ำท่วมใหญ่อีกหรือไม่ โดยเฉพาะระยะนี้น้ำในแม่น้ำเจ้าพระยาเพิ่มสูงขึ้นจนบางจังหวัด เช่น พระนครศรีอยุธยา ประกาศให้ประชาชนริมแม่น้ำระวังภาวะน้ำล้นตลิ่ง

กรณีน้ำท่วมจะท่วมหรือไม่ท่วมนั้น กรมชลประทานชี้แจงว่า ต้องประกอบด้วย 3 น้ำ คือ น้ำฝน น้ำท่า และน้ำเหนือ มาพร้อมๆ กันจึงจะมีโอกาสเกิดน้ำท่วมได้

น้ำท่า หมายถึง มีฝนตกในพื้นที่เดียวกัน ติดต่อกันทั้งวัน จนระดับน้ำในแม่น้ำสูงขึ้น

น้ำฝน คือ ปริมาณฝนที่ตกลงมากและสะสมต่อเนื่อง โดยปริมาณที่ต้องเริ่มเฝ้าระวังและออกประกาศเตือนน้ำป่าไหลหลาก คือ ตกมากกว่าวันละ 100 มิลลิเมตรขึ้นไป

และน้ำเหนือ คือ น้ำที่สะสมไว้ในอ่างเก็บน้ำในแต่ละลุ่มน้ำ หากมากกว่า 70% ของความจุขึ้นไปอาจต้องมีการระบายน้ำลงมา จนทำให้ระดับน้ำในพื้นที่ท้ายน้ำเพิ่มสูงขึ้น ทั้งนี้ หลักการระบายน้ำแต่ละเขื่อนคือจะต้องไม่ทำให้พื้นที่ท้ายน้ำมีน้ำล้นตลิ่ง

สำหรับฝนที่ตกชุกหลายจังหวัดช่วงนี้ เนื่องจากเป็นการตกในพื้นที่ใต้เขื่อนภูมิพล ฉะนั้น ระดับน้ำในแม่น้ำเจ้าพระยาที่สูงขึ้นหรือเอ่อล้นตลิ่งจึงมาจากน้ำฝนอย่างเดียว โดยน้ำจากเขื่อนไม่ได้เข้ามามีส่วนซ้ำเติม

แต่ปัญหาคือเมื่อฝนไปตกใต้เขื่อน น้ำในเขื่อนที่วิกฤตอยู่ก็ยังวิกฤตต่อไป เพราะไม่มีน้ำฝนมาเติม โดยข้อมูลล่าสุดเมื่อวันที่ 17 ก.ย. เขื่อนภูมิพลมีปริมาณน้ำเพียง 11% ของความจุ ก.ย. 2556 หรือมีปริมาณเพียง 1,506 ล้าน ลบ.ม. สามารถระบายออกเพียง 2 ล้าน ลบ.ม. เขื่อนสิริกิติ์มีน้ำ 2,429 ล้าน ลบ.ม. หรือ 26% ของความจุ ระบายออก 3 ล้าน ลบ.ม.

ทำให้ขณะนี้ทุกเขื่อนต้องเก็บน้ำทุกหยดไว้เพื่อให้เพียงพอสำหรับการอุปโภคบริโภคในหน้าแล้ง ส่วนที่มีการระบายออกมาบ้างก็เพื่อใช้ปั่นไฟของการไฟฟ้าฝ่ายผลิตแห่งประเทศไทยเท่านั้น

ฉะนั้น หากปริมาณน้ำในเขื่อนไม่ถึง 60% ของความจุ ก็เบาใจว่าไม่เกิดมหาอุทกภัยเหมือนที่ผ่านมาแน่ๆ