เตรียมให้พร้อมก่อนลงทุนเขมร

โดย...เสาวรส รณเกียรติ

แม้ว่ากัมพูชาจะมีแรงดึงดูดมากมายให้น่าเข้าไปลงทุน แต่ก็ใช่ว่าจะไม่มีอุปสรรคหรือปัญหาที่ต้องแก้ไข

โดยเฉพาะสถานการณ์การเมืองที่สร้างความร้อนๆ หนาวๆ ให้กับนักลงทุนต่างประเทศจนเกิดภาวะชะงักงันชั่วคราว หลังจากพรรคฝ่ายค้านเตรียมระดมมวลชนชุมนุมเพื่อคัดค้านผลการเลือกตั้ง

อย่างไรก็ตาม เอกชนไทยที่ลงทุนอยู่ในกัมพูชาอยู่แล้ว ต่างเชื่อมั่นว่าสถานการณ์ทางการเมืองในกัมพูชาจะไม่มีอะไรรุนแรงและธุรกิจจะยังคงเดินหน้าต่อไปได้

ส่วนอุปสรรคจริงๆ ในการลงทุนในกัมพูชานั้น กลับเป็นเรื่องของภาษี คุณภาพแรงงาน รวมทั้งความรู้สึกระหว่างคนไทยกับคนกัมพูชากันเอง อย่างหลังสุดนี้กลายเป็นอุปสรรคที่มองไม่เห็น แต่ก็มีความสำคัญ

ในเรื่องภาษีนั้นจากการพูดคุยกับนักธุรกิจหลายราย พบว่าภาษีการค้าการลงทุนของกัมพูชามีความสลับซับซ้อนและต้องศึกษาช่องทางให้ดี

เพราะนอกเหนือจากภาษีธุรกิจที่คิดอัตราร้อยละ 4 สำหรับการค้าและบริการและคิดร้อยละ 10 สำหรับรายได้จากการบริการ ค่าห้องพัก ร้านอาหารและเครื่องดื่มแล้ว ทุกบริษัทยังต้องจ่ายภาษีการประกอบธุรกิจเฉพาะ (Patent Tax) โดยเจ้าพนักงานจะออกใบทะเบียนภาษีให้และคิดภาษีตามสูตรที่มีอยู่

สุดท้าย ผู้ประกอบการก็ระบุว่า ไม่ว่าจะเป็นภาษีใดๆ ก็ต้องใช้วิธี “เจรจา” เพื่อจ่ายเงินก้อนเป็นค่าภาษี ซึ่งเป็นหนทางที่ใช้กันทั่วไปในขณะนี้

เรื่องคุณภาพแรงงานก็เป็นปัญหาสำคัญกับการลงทุนในอุตสาหกรรมที่ต้องใช้แรงงานฝีมือ เรื่องนี้สภาเศรษฐกิจของประเทศกัมพูชาที่ทำหน้าที่คล้ายสภาพัฒน์ของไทย ยอมรับว่าปัจจุบันเด็กกัมพูชาที่จบชั้นประถมเข้าเรียนต่อในระดับมัธยมเพียง 30% เท่านั้น นอกจากนี้กัมพูชาก็ยังขาดแคลนโรงเรียนอาชีวะ ทำให้แผนการยกระดับจากอุตสาหกรรมที่แรงงานเข้มข้นอย่างสิ่งทอเป็นอุตสาหกรรมอิเล็กทรอนิกส์มีปัญหาเรื่องแรงงานมีฝีมือ

โดยกัมพูชาต้องการที่สร้างโรงเรียนอาชีวะให้ครบทุกจังหวัดทั่วประเทศ เพื่อรองรับการยกระดับอุตสาหกรรมข้างต้น รวมทั้งการผลักดันให้เด็กนักเรียน เรียนต่อระดับมัธยมปลายมากขึ้น

อย่างไรก็ตาม คนกัมพูชาจะใช้ภาษาอังกฤษได้ดี เพราะช่วงสงครามมีการเผาตำราเรียนภาษาเขมรทิ้งหมด ทำให้เมื่อเข้าสู่ยุคฟื้นฟูประเทศ โรงเรียนต่างๆ ต้องใช้ตำราเรียนภาษาอังกฤษ ขณะที่คนกัมพูชาได้ชื่อว่ามีความอดทนสูง ทำงานดี มีความเข้าใจในภาษาไทย เพราะรับทีวีจากไทยได้ ทำให้ฟังและพูดภาษาไทยได้

สุดท้าย คือความรู้สึกต่อกันระหว่างคนไทยกับคนเขมร

จิรนันท์ วงษ์มงคล อัครราชทูตที่ปรึกษา (ฝ่ายการพาณิชย์) ใช้ประสบการณ์ที่อยู่ในกัมพูชามานานนับสิบปี กล่าวว่า คนกัมพูชารู้สึกว่าประเทศไทยนั้นเอาแต่ได้ ไม่เคยช่วยกัมพูชา ทั้งที่กัมพูชาซื้อสินค้าจากไทยมากมาย แต่ไม่เคยมาสร้างถนน หรือสาธารณูปโภคอื่นๆ เหมือนบางประเทศที่มาลงทุนในกัมพูชา ทำให้กัมพูชารู้สึกเสียเปรียบไทย

ขณะที่ตัวแทนภาคเอกชน ระบุว่า แม้โอกาสทางธุรกิจในกัมพูชาจะมีมากมาย แต่คนไทยต้องเปลี่ยนแปลงทัศนคติที่มีต่อคนกัมพูชา เช่น การมองว่ากัมพูชาเจริญน้อยกว่าไทยและเป็นลูกไล่ของไทย เป็นต้น นอกจากนี้คนไทยยังหวาดระแวงภาพเดิมๆ ของสงครามในกัมพูชา ไม่ว่าจะเป็นเรื่องการฆ่าล้างเผ่าพันธุ์ การเผาสถานทูต มาจนถึงปัญหาข้อพิพาทเรื่องปราสาทพระวิหาร

จะสังเกตได้ว่า ปัญหาในกัมพูชาคล้ายคลึงกับที่เกิดขึ้นในกลุ่มประเทศ CLMV รวมทั้งไทยเมื่อหลายสิบปีก่อน

แต่ด้วยศักยภาพและประสบการณ์ของนักธุรกิจไทยเชื่อว่าปัญหาเหล่านี้จะแก้ไขให้ลุล่วงไปได้ และสามารถใช้ประโยชน์จากการเปิดเออีซีในอีก 2 ปีข้างหน้าเป็นประโยชน์ให้มากที่สุด