สะดุดบันไดฝัน

แม้ว่าเอเชียจะเป็นจุดหมายปลายทางของบริษัทข้ามชาติมาช้านาน แต่บุคลากรเอเชียกลับไม่ค่อยมีที่ทางในทำเนียบผู้บริหารระดับสูงในบริษัทเหล่านี้ บริษัทข้ามชาติยังคงพึ่งพาผู้บริหารชาวตะวันตกมากกว่า

ข้อมูลจากบริษัทที่ปรึกษาและบริหารทรัพยากรมนุษย์ ระบุว่า ในระยะแรกบริษัทต่างชาตินำเข้าผู้บริหารมาร่วมบุกเบิกธุรกิจที่ขยายมายังเอเชีย เพื่อให้พนักงานได้รู้ถึงการดำเนินธุรกิจตามแบบบริษัทแม่ แต่เมื่อเวลาล่วงเลยไปนานนับทศวรรษ เหตุการณ์ก็ยังไม่มีอะไรเปลี่ยนแปลง ซึ่งส่วนหนึ่งอาจเป็นเพราะผู้นำรุ่นก่อนๆ ยังเน้นส่งมอบอำนาจให้กับคนที่คล้ายๆ กับตัวเอง ทำให้กระจุกอยู่กับคนตะวันตกและผู้ชาย

ถึงแม้บริษัทด้านทรัพยากรมนุษย์จะพยายามหนุนให้บริษัทเหล่านั้นเปิดโอกาสให้บุคลากรในท้องถิ่นมากขึ้น แต่ก็มีบริษัทไม่กี่แห่งที่ขานรับแนวคิดที่จะพัฒนาและคัดเลือกบุคลากรเอเชียขึ้นมานั่งตำแหน่งสูงๆ

ผลการศึกษาของคอร์ปอเรต เอกเซ็กคิวทีฟ บอร์ด ชี้ว่า บริษัทข้ามชาติในเอเชียยังคงติดกับดักในการพึ่งพาผู้บริหารชาวตะวันตก และเป็นวิธีที่ง่ายกว่าในการจะเติมเต็มตำแหน่งว่าง แต่วิธีนี้ส่งผลต่อการพัฒนาขีดความสามารถในการผลิต เพราะใช้บริการคนนอกที่อาจไม่มีความรู้เกี่ยวกับตลาดนั้นๆ อย่างแท้จริง

ยิ่งกว่านั้น การขาดความหลากหลายของผู้บริหารระดับสูงยังเป็นผลเสียต่อธุรกิจ เพราะขาดทักษะที่จำเป็นในการบริหารงาน

นิคลอส โจนาว หุ้นส่วนบริษัท แปซิฟิก คอนซัลติ้ง กรุ๊ป อธิบายว่า ปัญหาจะเกิดขึ้นเพราะผู้บริหารที่นำเข้าไม่เข้าใจความต้องการของผู้บริโภคในเอเชีย รวมถึงเทรนด์ กำลังซื้อ การวางตำแหน่งของแบรนด์ ซึ่งไม่ใช่แค่ในเมืองหลักเท่านั้น การจะเติมเต็มสิ่งเหล่านี้ บริษัทจำเป็นต้องปรับเปลี่ยนมาเน้นจ้างคนในท้องถิ่นที่เข้าใจตลาดจริงๆ

ผลการสำรวจของสเปนเซอร์ สจ๊วต พบว่า ราว 40% ของชาวตะวันตกทำงานบริหารในระดับสูง เทียบกับตำแหน่งงานระดับอื่นๆ และเมื่อพิจารณาในธนาคารระดับท็อปเทน มีเพียง 3 รายที่เป็นซีอีโอชาวเอเชีย

หนึ่งในปัจจัยที่ทำให้ผู้บริหารชาวเอเชียไม่อาจไต่บันไดฝันได้ถึงขั้นสูงสุด คือ ความแตกต่างเรื่องวัฒนธรรม ทั้งในแง่การสื่อสารและการเป็นผู้นำ โดยวัฒนธรรมของเอเชียยังเน้นเรื่องอาวุโสและฉันทามติ ซึ่งไม่ใช่สไตล์ของตะวันตก รวมทั้งมักนั่งเงียบๆ เป็นผู้ฟังมากกว่าเสนอความเห็นในระหว่างการประชุม พยักหน้าและเห็นด้วยมากกว่าคัดค้าน

อีกเหตุผลที่สกัดดาวรุ่ง คือ การขาดทักษะการบริหารที่รอบด้าน เพราะการเป็นผู้นำต้องมีประสบการณ์ที่มากกว่าคนอื่น การบริหารงานระดับภูมิภาคยังไม่เพียงพอ ดังนั้นผู้บริหารเอเชียจึงต้องย้ายไปในตลาดอื่นๆ ทั่วโลกเพื่อเก็บเกี่ยวประสบการณ์ ทั้งบริษัทและบุคลากรเอเชียจึงต้องปรับทัศนคติในเรื่องนี้ด้วย เพื่อเตรียมความพร้อม

“วอลมาร์ต” เชนค้าปลีกยักษ์ใหญ่เป็นตัวอย่างของบริษัทที่ให้ความสำคัญกับเรื่องการเตรียมบุคลากรในเอเชีย โดยตั้งสถาบันโกลบอลลีดเดอร์ชิพ อินสติติวท์ เมื่อเดือน มิ.ย. 2554 เพื่อช่วยสร้างผู้นำรุ่นใหม่ในเอเชียให้มีทักษะที่จำเป็น

ขณะที่บางบริษัทเริ่มใช้บริการผู้บริหารชาวตะวันตกแบบจำกัดจำเขี่ย สวนหนึ่งเพราะต้นทุนที่แพงกว่ามาก ดังนั้นหากชาวเอเชียสามารถพัฒนาตัวเองขึ้นมาได้ ก็น่าจะมีโอกาสที่จะเติบโตมากขึ้น