พณ.คุมเข้มต่อสิทธิบัตรยา

พาณิชย์ยกร่างคู่มือตรวจสอบคำขอจดสิทธิบัตรยา ดัดหลังค่ายยามั่วนิ่มต่ออายุ

นางปัจฉิมา ธนสันติ อธิบดีกรมทรัพย์สินทางปัญญา เปิดเผยว่า กรมอยู่ระหว่างการยกร่างคู่มือตรวจสอบคำขอสิทธิบัตรยา เพื่อใช้เป็นแนวทางให้เจ้าหน้าที่นำไปใช้ในการรับคำขอ และตรวจคำขอสิทธิบัตรยา หลังจากที่ผ่านมามักมีผู้ฉวยโอกาสยื่นคำขอสิทธิบัตรยาเดิมที่ใกล้หมดอายุ โดยอ้างว่ามีการปรับปรุงพัฒนายาใหม่ ทั้งที่แทบจะไม่ได้มีการพัฒนาอะไรใหม่ เพื่อยื่นขอจดสิทธิบัตรขยายการคุ้มครองออกไป

อย่างไรก็ตาม กรมได้ประชุมหารือร่วมกับผู้ที่เกี่ยวข้องแล้ว 5 ครั้ง ทั้งผู้ผลิต ผู้ใช้ เอ็นจีโอ และนักวิชาการ รวมทั้งมหาวิทยาลัย 4 แห่ง คือ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย มหิดล เกษตรศาสตร์ และธรรมศาสตร์ เพื่อหาแนวทางยกร่างคู่มือตรวจคำขอสิทธิบัตรยาดังกล่าว คาดว่าจะสรุปได้เร็วๆ นี้

“คู่มือจะมีการกำหนดเกณฑ์การตรวจสอบเคมีภัณฑ์ เภสัชภัณฑ์ อธิบายให้เข้าใจง่ายๆ คือ การพิจารณาว่าการปรับปรุงยาในด้านที่กำหนด จะถือว่าเป็นสิ่งที่เกิดขึ้นใหม่ตามบทบัญญัติของกฎหมายสิทธิบัตรหรือไม่ ถ้าใช่ก็ไม่ขัดข้องที่จะอนุมัติให้จดสิทธิบัตร แต่ถ้าไม่ใช่ ก็จะไม่อนุมัติให้จดหรือขยายการจดสิทธิบัตรยาดังกล่าวออกไป” นางปัจฉิมา กล่าว

นอกจากนี้ การมีคู่มือจะช่วยให้การตรวจสอบสิทธิบัตรยาทำได้เร็วขึ้น เพราะมีแนวทางเดียวในการรับคำขอจดสิทธิบัตรยาทั้งหมด ช่วยเพิ่มความโปร่งใสและตรวจสอบได้ ขณะที่ประชาชนจะได้ประโยชน์ในการเข้าถึงยาที่จำเป็นได้ง่ายขึ้น เนื่องจากยาบางชนิดที่มีสิทธิบัตรคุ้มครองอยู่จะมีราคาแพง แต่ถ้าสิทธิบัตรหมดอายุ และผู้เป็นเจ้าของสิทธิบัตรที่เดิมมักจะใช่ช่องว่างในการยื่นคำขอจดสิทธิบัตรใหม่ โดยอ้างว่ามีการปรับปรุงยาเล็กน้อยจะทำไม่ได้ต่อไป ซึ่งจะทำให้ยามีราคาถูกลง การเข้าถึงยาก็จะทำได้ง่ายขึ้น

รายงานข่าวแจ้งว่า ที่ผ่านมาบริษัทยาในต่างประเทศที่ส่งยาเข้ามาจำหน่ายในไทย โดยเฉพาะยาที่จำเป็นในการป้องกันโรค เช่น ยาเอดส์ และยารักษาโรคหัวใจ มักจะใช้วิธีการจดสิทธิบัตรยาเพื่อคุ้มครองยา และเมื่อสิทธิบัตรใกล้หมดอายุ ก็มักจะใช้เหตุผล เช่น อ้างว่ายาได้เพิ่มส่วนผสมใหม่ๆ ลงไป แล้วมาขอจดสิทธิบัตรใหม่ เพื่อขยายความคุ้มครองออกไป หรือที่เรียกกันว่า สิทธิบัตรไม่มีวันตาย ทำให้ประชาชนประเทศต่าง ๆ เข้าถึงยาได้ยากเพราะมีราคาแพง

ทั้งนี้ การออกคู่มือตรวจสอบคำขอสิทธิบัตรยาจะช่วยป้องกันปัญหาดังกล่าวได้ เพราะหลักเกณฑ์ที่กำหนดได้รับการยอมรับจากผู้ที่เกี่ยวข้องในอุตสาหกรรมยาทั้งหมด รวมถึงผู้ใช้ นักวิชาการ และที่สำคัญที่สุดจะช่วยให้ยามีราคาถูกลงแน่นอน