เปิดร่างฯคุมเนื้อหาจับตากสทช.กำกับสื่อ

ประเทศไทยกำลังก้าวสู่ยุคทีวีดิจิตอล ด้วยพัฒนาการทางเทคโนโลยีที่ก้าวหน้า แต่การกำกับดูแลด้านเนื้อหารายการยังคงก้าวไม่ทัน และอาจจะถอยหลังด้วยซ้ำ เมื่อพิจารณาจากร่างประกาศ กสทช. เรื่องหลักเกณฑ์การกำกับดูแลเนื้อหารายการในกิจการกระจายเสียงและกิจการโทรทัศน์ พ.ศ....

ร่างดังกล่าวอาศัยอำนาจตามความในมาตรา 37 ของ พ.ร.บ.องค์กรจัดสรรคลื่นความถี่ฯ พ.ศ. 2553ซึ่งห้ามมิให้ออกอากาศรายการที่กระทบต่อความมั่นคงของรัฐ ความสงบเรียบร้อยและศีลธรรมอันดีของประชาชน หรือการกระทำที่เข้าข่ายลามกอนาจาร รวมทั้งก่อให้เกิดการล้มล้างการปกครองระบอบประชาธิปไตยอันมีพระมหากษัตริย์ทรงเป็นประมุข

ร่างหลักเกณฑ์การกำกับดูแลเนื้อหารายการในกิจการกระจายเสียงและกิจการโทรทัศน์ พ.ศ.... ที่ผ่านมติคณะกรรมการกิจการกระจายเสียงและกิจการโทรทัศน์ (บอร์ด กสท.) เมื่อวันที่ 8 ก.ค.ที่ผ่านมามีข้อกำหนดเพิ่มเติมจากมาตรา 37 ที่กังวลว่าจะเข้าข่ายก้าวล่วงการทำหน้าที่ของสื่อมวลชน

โดยเฉพาะข้อ 13 ที่ระบุว่า การดำเนินรายการที่มีลักษณะเป็นการรายงานข่าวหรือการถ่ายทอดข้อมูลแก่ประชาชนทั่วไป ผู้รับใบอนุญาตจะต้องดำเนินการ ดังนี้

13.1 นำเสนอข้อมูลที่เกี่ยวข้องให้ครบถ้วน มีความสมดุลของข้อมูลและปราศจากการบิดเบือนหรือแสดงความคิดเห็นส่วนตัวของผู้รับใบอนุญาต ผู้ผลิตรายการ หรือผู้ดำเนินรายการดังกล่าว

13.2 นำเสนอข้อเท็จจริง มีข้อมูลเชิงประจักษ์และรายงานข่าวบนพื้นฐานของความเที่ยงตรง ครบถ้วน เป็นธรรมและไม่ฝักใฝ่ฝ่ายใด

การดำเนินรายการตามวรรคหนึ่ง หากเป็นการออกอากาศโดยผู้รับใบอนุญาตในระดับท้องถิ่น อาจดำเนินรายการโดยใช้ภาษาไทยท้องถิ่นได้ตามความเหมาะสม โดยจะต้องเป็นไปตามมาตรฐานทางวิชาชีพในการดำเนินรายการดังกล่าว

ถ้ายึดตามตัวบทกฎหมายนี้ รายการประเภทเล่าข่าวทั้งหลาย รวมไปถึงรายการวิเคราะห์ข่าวที่มีอยู่มากมาย น่าจะได้รับผลกระทบอย่างแน่นอน

สุภิญญา กลางณรงค์ กรรมการ กสทช. หนึ่งในคณะกรรมการกิจการกระจายเสียงและกิจการโทรทัศน์ และเป็นผู้สงวนความเห็นในบางประเด็นเกี่ยวกับร่างประกาศนี้ เพราะเห็นว่าเนื้อหาในร่างนี้มีส่วนที่คาบเกี่ยวกับเรื่องจรรยาบรรณ จริยธรรมของสื่อ ซึ่งการใช้ดุลยพินิจของ กสทช.ที่อาจเข้ามากำกับดูแลที่มีขอบข่ายกว้างกว่ามาตรา 37 หรือไม่ และอาจทำให้หน่วยงานรัฐ อย่าง กสทช.ใช้อำนาจเพิ่มมากขึ้นในการกำกับเนื้อหาและอาจส่งผลกระทบต่อสิทธิเสรีภาพของสื่อได้

“ประเด็นที่เกี่ยวข้องกับหลักจริยธรรม จรรยาบรรณของสื่อ กสทช.ควรทำหน้าที่ส่งเสริมการกำกับตนเองของวิชาชีพสื่ออย่างเข้มข้น และต้องพิจารณาว่าเรื่องใดที่ผิดกฎหมาย เรื่องใดผิดหลักจริยธรรม เพราะที่ผ่านมาเราได้ระดมความคิดเห็นจากผู้ประกอบการในการทำสิ่งที่ควรทำและไม่ควรทำ (DO and Don’t) เพราะหากนำเรื่องที่ผิดกฎหมายและคาบเกี่ยวกับจรรยาบรรณหรือจริยธรรมด้วย อาจทำให้ กสทช.ใช้ดุลยพินิจกว้างขวางขึ้นในการที่จะสั่งแบนหรือเซ็นเซอร์สื่อ” สุภิญญา กล่าว

ด้าน พ.อ.นที ศุกลรัตน์ ประธาน กสท. กล่าวว่า ร่างดังกล่าวไม่ใช่การใช้ระบบเซ็นเซอร์เนื้อหา แต่เพื่อช่วยให้ กสท.สามารถเอาผิดและลงโทษกับรายการที่ไม่เหมาะสมได้ ทั้งนี้จะนำร่างไปรับฟังความคิดเห็นสาธารณะก่อนให้บอร์ดชุดใหญ่ชี้ขาดอีกครั้งหนึ่ง

บอร์ดกสท. ผ่านร่าง ประกาศ กสทช. เรื่อง หลักเกณฑ์การกำกับดูแลเนื้อหารายการในกิจการกระจายเสียงและกิจการโทรทัศน์ พ.ศ. ... เพื่อนำไปรับฟังความเห็นสาธารณะ หลังจากการรังฟังความเห็นเฉพาะกลุ่ม (โฟกัสกรุ๊ป) แล้ว ซึ่งร่างดังกล่าว ไม่ใช่การใช้ระบบเซ็นเซอร์เนื้อหา แต่เพื่อช่วยให้กสท. สามารถเอาผิดและลงโทษกับรายการที่ไม่เหมาะสมได้

ทั้งนี้ เนื่องจากที่ผ่านมา หากมีรายการใดที่ได้รับการร้องเรียนด้านเนื้อหา กระบวนการเอาผิดจะซับซ้อน หลายขั้นตอน แต่ร่างประกาศฉบับนี้ได้กำหนดบทลงโทศษไว้ชัดเจนเพื่อดำเนินการกับช่องรายการที่นำเสนอเนื้อหาที่ขัดต่อ มาตรา 37 พ.ร.บ.ประกอบกิจการกระจายเสียงและกิจการโทรทัศน์ พ.ศ.2551 ได้ทันที

นอกจากนี้ ได้สั่งปรับรายการปากโป้ง ที่ออกอากาศทางช่อง 8 ของ บริษัท อาร์เอส โปรโมชั่น เป็นจำนวน 5 แสนบาท ตามที่คณะอนุกรรมการกำกับเนื้อหาและผังรายการได้สรุปว่า รายการ ดังกล่าวผิดมาตรา 37 ที่มีเนื้อหาขัดต่อศีลธรรมในเทปที่ออกอากาศเมื่อเดือน ม.ค.ที่ผ่านมา

สำหรับรายการปากโป้งได้สัมภาษณ์เด็กออทิสติกที่ถูกข่มขืนในเชิงที่ลงรายละเอียดค่อนข้างลึก แม้จะมีการ เบลอหน้าผู้ถูกระทำ แต่ได้นำมารดาของเด็กมาด้วย ซึ่งทางคณะอนุกรรมการฯ เห็นว่า เกิดความเสียหายในแง่ศีลธรรม รวมทั้งยังได้ให้ทางอาร์เอสตักเตือนผู้ดำเนินรายการด้วย

นางสาวสุภิญญา กลางณรงค์ กรรมการ กสทช. หนึ่งในคณะกรรมการกิจการกระจายเสียง และกิจการโทรทัศน์ หรือ กสท. ชี้แจงเพิ่มเติม หลังจากที่ประชุม กสท. ครั้งที่ 25 วันจันทร์ที่ 8 ก.ค. 2556 มีมติอนุมัติ (ร่าง)ประกาศ กสทช. เรื่องหลักเกณฑ์การกำกับดูแลเนื้อหารายการในกิจการกระจายเสียงและกิจการโทรทัศน์ ตามมาตรา 37 แห่ง พ.ร.บ.ประกอบกิจการกระจายเสียงและกิจการโทรทัศน์ พ.ศ.2551 ซึ่งเป็นประกาศ กสทช.ที่หลายๆ ฝ่ายรอคอยมานานสำหรับการกำกับดูแลใช้อำนาจทางปกครองตามกฎหมาย ทั้งนี้ ตนได้สงวนความเห็นในบางประเด็นในร่างฯ ดังกล่าว เพราะมีส่วนที่คาบเกี่ยวกับเรื่องจรรยาบรรณ จริยธรรมของสื่อ ซึ่งการใช้ดุลยพินิจของ กสทช.ที่อาจเข้ามากำกับดูแลเรื่องนี้มีขอบข่ายกว้างขวางกว่า มาตรา 37 หรือไม่ เพราะอาจจะทำให้หน่วยงานรัฐ อย่างกสทช.ใช้อำนาจเพิ่มมากขึ้นในกำกับเนื้อหาและอาจส่งผลกระทบต่อสิทธิเสรีภาพของสื่อได้

อย่างไรก็ตาม ตนเห็นว่ามีหลายเรื่องที่เข้าข่ายผิดกฎหมายอย่างชัดเจน เช่น การโฆษณาที่ผิด กม.อาหารและยา หรือ กม.ลิขสิทธิ์ กสทช.เองสามารถที่จะดำเนินการตามกฎหมายได้อย่างเด็ดขาด แต่ประเด็นที่เกี่ยวข้องกับหลักจริยธรรม จรรณยาบรรณของสื่อ กสทช.ควรทำหน้าที่ส่งเสริมการกำกับตนเองของวิชาชีพสื่ออย่างเข้มข้น และต้องพิจารณาว่าเรื่องใดที่ผิดกฎหมาย เรื่องใดผิดหลักจริยธรรม เพราะที่ผ่านมาเราได้ระดมความคิดเห็นจากผู้ประกอบการในการทำสิ่งที่ควรทำและไม่ควรทำ (DO and Don’t) เพราะหากนำเรื่องที่ผิดกฎหมายและคาบเกี่ยวกับจรรยาบรรณหรือจริยธรรมด้วย อาจทำให้ กสทช.ใช้ดุลยพินิจกว้างขวางขึ้นในการที่จะสั่งแบนหรือเซ็นเซอร์สื่อ ทั้งนี้ในส่วนการกำกับทางจริยธรรมหรือจรรยาบรรณวิชาชีพสื่ออาจต้องใช้มาตรการทางสังคมควบคู่ด้วยหรือไม่

นางสาวสุภิญญา กล่าวเพิ่มเติมอีกว่า ประกาศฯฉบับนี้จะเปิดให้มีการรับฟังความคิดเห็นสาธารณะ จึงอยากให้สื่อมวลชนร่วมแสดงความคิดเห็นต่อร่างฯนี้ด้วย เพราะจะส่งผลกระทบต่อสิทธิเสรีภาพของสื่อวิทยุและสื่อโทรทัศน์อย่างแน่นอน ในการเปิดให้ กสทช.ใช้อำนาจทางกฎหมายเพียงใดในการที่จะไปกำหนดอนาคตของสื่อ

หากร่างดังกล่าวเข้าข่ายการจำกัดการทำหน้าที่ของสื่อมวลชน ไม่เพียงสื่อเท่านั้นที่ได้รับผลกระทบแต่กระทบสิทธิเสรีภาพของประชาชนในการรับรู้ข้อมูลข่าวสารด้วย