เคล็ด(ไม่)ลับ...กับการอ่านรายงานประจำปี(1)

...จารุวรรณ อินทรรุ่ง

lรู้ภาพรวมกิจการ...ผ่านสารจากประธานและสรุปผลการดำเนินงาน

สารจากประธานและสรุปผลการดำเนินงาน จะเล่าภาพรวมของการดำเนินธุรกิจที่ผ่านมาว่าประสบความสำเร็จมากน้อยเพียงใด หากมีปัญหาอุปสรรค ก็จะอธิบายสาเหตุว่ามาจากอะไรบ้าง ท่านควรดูว่า หากปีที่ผ่านมาบริษัทประสบปัญหาในการดำเนินกิจการ ผู้บริหารได้ใช้วิธีการใดในการรับมือกับปัญหาเหล่านั้น เหมาะสมแล้วหรือไม่ แต่หากบริษัทประสบความสำเร็จ มีผลประกอบการดี ผู้บริหารมีแนวคิดในการกำหนดทิศทางในการดำเนินงานหรือลงทุนเพิ่มเติมในอนาคตอย่างไร เพื่อให้ได้ผลตอบแทนที่มากขึ้น เป็นต้น

แต่หากอ่านแล้วท่านยังไม่เข้าใจในบางเรื่อง เช่น หากข้อมูลในสรุปผลการดำเนินงานบอกว่าบริษัทกำลังประสบปัญหาผลกำไรลดลง โดยมีสาเหตุมาจากค่าใช้จ่ายสูงขึ้น และเมื่อพลิกหาคำอธิบายในงบการเงินหรือข้อมูลส่วนอื่นๆ ก็ไม่เห็นมีการระบุชัดเจนว่าเป็นค่าใช้จ่ายในเรื่องใด ก็ควรจดบันทึกไว้ เพื่อนำไปยกมือสอบถามข้อมูลเพิ่มเติมกับผู้บริหารเมื่อถึงเวลาประชุมผู้ถือหุ้นได้นะคะ

lติดตามปัจจัยความเสี่ยงและแผนการรับมือของบริษัท

เพื่อให้ทราบว่าปีหน้ากิจการมีแนวโน้มเป็นอย่างไร จะพบปัญหาในการดำเนินงานมากน้อยแค่ใหน ท่านก็ควรอ่านปัจจัยความเสี่ยงที่จะมีผลกระทบกับการดำเนินธุรกิจในอนาคตค่ะ ข้อมูลในส่วนนี้จะบอกท่านว่าปัญหาที่อาจเกิดขึ้นกับบริษัท ซึ่งผู้ถือหุ้นควรทราบไว้นั้น มีอะไรบ้าง ยกตัวอย่างเช่น บริษัทพึ่งพิงลูกค้ารายใหญ่บางรายค่อนข้างมาก จึงมีความเสี่ยงหากลูกค้ารายนี้เปลี่ยนไปซื้อสินค้าจากบริษัทอื่น หรือการที่บริษัทค้าขายเป็นเงินเหรียญสหรัฐ แต่ไม่ได้มีการทำประกันความเสี่ยงไว้ ก็อาจส่งผลกระทบกับรายได้ที่ลดลง เพราะขาดทุนจากอัตราแลกเปลี่ยนผันผวน เป็นต้น ท่านควรพิจารณาว่าปัจจัยความเสี่ยงต่างๆ นั้นมีผลกระทบกับบริษัทมากน้อยเพียงใด ระยะสั้นหรือยาว และบริษัทได้วางแผนจัดการความเสี่ยงเหล่านี้อย่างไรบ้าง เหมาะสมหรือไม่ เพราะหากบริษัทละเลยการจัดการความเสี่ยงหรือแก้ปัญหาไม่ถูกต้อง ก็อาจก่อให้เกิดปัญหาในการดำเนินกิจการในระยะยาวได้ค่ะ

lใครคือผู้บริหารกิจการแทนเรา...แล้วเขาบริหารงานอย่างโปร่งใสหรือไม่

ข้อมูลเหล่านี้ท่านสามารถเปิดดูได้ที่หัวข้อ รายชื่อคณะกรรมการ โดยเริ่มจากดูรายชื่อคณะกรรมการทั้งหมดว่าเป็นใครมาจากไหนกันบ้าง หากกรรมการส่วนใหญ่มีนามสกุลเดียวกันหมด ก็บอกเป็นนัยว่า กิจการนี้อาจบริหารงานแบบครอบครัว เป็นต้น แล้วต้องดูว่าผู้บริหารเหล่านั้นมีความรู้/ประสบการณ์ในการทำธุรกิจเพียงพอ เหมาะสมกับหน้าที่ความรับผิดชอบหรือไม่อีกด้วย

นอกจากนี้ ยังควรดูไปถึงรายชื่อและคุณสมบัติของกรรมการอิสระ เพื่อดูว่าเป็นใครมาจากไหน มีความสัมพันธ์กับผู้บริหารในบริษัทหรือไม่ อย่างไร เพราะกรรมการอิสระเหล่านี้จะเป็นกลไกส่วนหนึ่งที่เข้ามาช่วยสอบทานความโปร่งใสในการดำเนินกิจการ และรักษาประโยชน์ของบริษัทโดยรวมแทนผู้ถือหุ้น จึงควรต้องแน่ใจว่าบุคคลเหล่านี้มีความเป็นอิสระในการทำงานอย่างแท้จริงค่ะ

เรื่องควรอ่านในรายงานประจำปียังไม่หมดเท่านี้ คราวต่อไปดิฉันจะมาเล่าให้ฟังกันต่อในเรื่องการกำกับดูแลกิจการ รายการที่เกี่ยวโยงกันและงบการเงิน อย่าลืมติดตามนะคะ สวัสดีค่ะ