ภาษีที่ดินและสิ่งปลูกสร้างจะแก้ไขปัญหาการถือครองทรัพย์สินปัจจุบันได้อย่างไร (5)

8...กรกัญญา เตชะรุ่งนิรันดร์ สำนักงานเศรษฐกิจการคลัง

กรณีของที่ดินและสิ่งปลูกสร้างกำหนดให้เก็บภาษีจากเจ้าของที่ดินและสิ่งปลูกสร้างที่ใช้เป็นที่อยู่อาศัยและที่ประกอบเกษตรกรรม โดยกำหนดให้มีการยกเว้นภาษีสำหรับที่อยู่อาศัยและเกษตรกรรม ดังนี้

1) กรณีผู้เสียภาษีมีที่ดิน สิ่งปลูกสร้างที่ถือครองอยู่ทั้งหมดในเขต อปท. เพียงเพื่อใช้เป็นที่อยู่อาศัยของตน และทรัพย์สินดังกล่าวมีมูลค่าไม่เกินมูลค่าตามที่กำหนดโดยพระราชกฤษฎีกา ให้ผู้เสียภาษีนั้นได้รับการยกเว้นภาษีสำหรับที่อยู่อาศัยดังกล่าว

2) ให้ยกเว้นภาษีให้แก่เกษตรกรที่ใช้ที่ดินและสิ่งปลูกสร้างของตนเพื่อประกอบเกษตรกรรมเป็นการทั่วไปไม่เกินมูลค่าที่กำหนดไว้ในพระราชกฤษฎีกา

3) เหตุผลที่ให้ยกเว้นภาษีสำหรับที่อยู่อาศัยตาม 1) และยกเว้นที่ดินและสิ่งปลูกสร้างเพื่อเกษตรกรรมตาม 2) ทั้งนี้เนื่องจากการศึกษาราคาประเมินทุนทรัพย์ที่ดินในพื้นที่ที่ไม่ติดถนน พบว่าปัจจุบันราคาประเมินทุนทรัพย์ที่ดินที่ไม่ติดถนนมีราคาตั้งแต่ตารางวาละ 104 หมื่นบาท โดยหน่วยที่ดินที่มีราคา 10100 บาทต่อตารางวา (ไร่ละ 4,000 บาท ถึงไร่ละ 4 หมื่นบาท) มี 53% ราคาที่ดินเกิน 100500 บาท (ไร่ละ 4 หมื่นบาท ถึงไร่ละ 2 แสนบาท) มี 33% แสดงว่ายังมีพื้นที่ที่ความเจริญยังเข้าไปไม่ถึง ทำให้มีความสามารถในการเสียภาษีน้อย จึงเห็นสมควรให้มีการยกเว้นภาษีสำหรับที่อยู่อาศัยของตน หรือที่ดินและสิ่งปลูกสร้างที่ประกอบเกษตรกรรมของตนในที่ซึ่งความเจริญเข้าไปไม่ถึงตามมูลค่าที่กำหนดโดยพระราชกฤษฎีกา เนื่องจากภาษีนี้เป็นภาษีที่จ่ายเพื่อนำเงินมาใช้ในการพัฒนาท้องถิ่นของตน จึงควรที่จะยกเว้นภาษีเท่าที่จำเป็น เพื่อให้มีภาษีเพียงพอแก่การพัฒนาท้องถิ่น

2.7 การปฏิบัติจัดเก็บภาษี อปท. จะต้องดำเนินการ ดังนี้

(1) สำรวจที่ดินและสิ่งปลูกสร้างภายในเขต อปท. จัดทำบัญชีรายการที่ดินและสิ่งปลูกสร้างของผู้เสียภาษีแต่ละราย ประกาศบัญชีรายการที่ดินและสิ่งปลูกสร้าง และแก้ไขบัญชีดังกล่าวให้ถูกต้องอยู่เสมอ

(2) ประกาศราคาที่ดินและสิ่งปลูกสร้าง หลักเกณฑ์การประเมินทุนทรัพย์สำหรับสิ่งปลูกสร้าง อัตราภาษีที่จัดเก็บ และรายละเอียดอื่นที่จำเป็นในการจัดเก็บภาษีในแต่ละปี

(3) ประเมินมูลค่าที่ดิน สิ่งปลูกสร้างหรือห้องชุด จำนวนภาษีที่ต้องชำระ แจ้งการประเมินและส่งแบบแสดงรายการเสียภาษีให้แก่ผู้เสียภาษี

(4) เรียกเก็บภาษีที่ต้องชำระและภาษีค้างชำระ รวมทั้งเบี้ยปรับและเงินเพิ่ม ออกคำสั่งเป็นหนังสือยึด อายัด และขายทอดตลาดทรัพย์สินของผู้เสียภาษี เพื่อนำเงินมาชำระภาษีค้างชำระ เบี้ยปรับ เงินเพิ่ม ค่าธรรมเนียม และค่าใช้จ่าย ทั้งนี้ให้พนักงานเจ้าหน้าที่จดทะเบียนสิทธิและนิติกรรมรับจดทะเบียนสิทธิและนิติกรรมได้ต่อเมื่อมีการชำระค่าภาษีครบถ้วนแล้ว

การแก้ไขปัญหาการปฏิบัติจัดเก็บภาษี ภาษีที่ดินและสิ่งปลูกสร้างได้ปรับปรุงการปฏิบัติจัดเก็บภาษีเกี่ยวกับการอำนวยความสะดวกแก่ผู้เสียภาษี และการให้ความเป็นธรรมแก่ผู้เสียภาษีมากยิ่งขึ้น ดังนี้

(1) แก้ไขปัญหากรณีทั้งภาษีโรงเรือนและที่ดินและภาษีบำรุงท้องที่ ผู้เสียภาษีต้องยื่นแบบแสดงรายการทรัพย์สินแล้วรอให้พนักงานเจ้าหน้าที่ประเมินภาษีก่อนจึงจะชำระภาษีที่ดินและสิ่งปลูกสร้างได้

ในกรณีของภาษีที่ดินและสิ่งปลูกสร้าง ผู้เสียภาษีเพียงแต่ตรวจสอบความถูกต้องของบัญชีรายการที่ดินและสิ่งปลูกสร้าง ตรวจสอบความถูกต้องของการประเมินมูลค่าที่ดินและสิ่งปลูกสร้าง และการคำนวณภาษีและยื่นแบบแสดงรายการภาษีพร้อมกับชำระค่าภาษีให้แก่พนักงานเจ้าหน้าที่ และยังกำหนดให้ผู้เสียภาษีอาจมอบหมายให้บุคคลอื่นยื่นแบบแสดงรายการภาษีพร้อมชำระภาษีแทนตนเองได้ โดยไม่จำเป็นต้องทำเป็นหนังสือมอบอำนาจ

(2) ทั้งกฎหมายภาษีโรงเรือนและที่ดินและกฎหมายภาษีบำรุงท้องที่มิได้กำหนดให้ดอกเบี้ยแก่จำนวนเงินภาษีที่ได้รับคืน แต่กฎหมายภาษีที่ดินและสิ่งปลูกสร้างได้กำหนดให้ผู้บริหารท้องถิ่นสั่งให้ดอกเบี้ย 1% ต่อเดือน ของเงินที่ได้รับคืนในกรณีเห็นว่ามีการประเมินผิดพลาดซึ่งเกิดจากเจ้าพนักงานประเมิน

(3) กรณีค่าภาษีค้างอยู่และยังมิได้ชำระเมื่อทรัพย์สินได้โอนกรรมสิทธิ์ไปเป็นของเจ้าของคนใหม่ กฎหมายภาษีโรงเรือนให้เจ้าของคนเก่าและคนใหม่เป็นลูกหนี้ค่าภาษีนั้นร่วมกัน และกฎหมายภาษีบำรุงท้องที่ให้ผู้รับโอนมีหน้าที่ร่วมกับเจ้าของที่ดินเดิมเสียภาษีบำรุงท้องที่ที่ค้างชำระไม่เกิน 5 ปี รวมทั้งปีสุดท้ายที่มีการเปลี่ยนแปลงเจ้าของที่ดินด้วย

แต่กฎหมายภาษีที่ดินและสิ่งปลูกสร้างกำหนดให้ผู้ขอจดทะเบียนสิทธิและนิติกรรมนำหนังสือรับรองหนี้ภาษีค้างชำระมาแสดงต่อพนักงานเจ้าหน้าที่จดทะเบียนสิทธิและนิติกรรม และให้พนักงานเจ้าหน้าที่จดทะเบียนสิทธิและนิติกรรมดังกล่าวรับจดทะเบียนสิทธิและนิติกรรมได้ต่อเมื่อมีการชำระค่าภาษีครบถ้วนแล้ว

(4) การประเมินภาษีย้อนหลัง กฎหมายโรงเรือนและที่ดินกำหนดให้กรณีไม่ยื่นแบบพิมพ์ให้พนักงานเจ้าหน้าที่มีอำนาจประเมินภาษีย้อนหลังได้ไม่เกิน 10 ปีนับแต่วันสุดท้ายแห่งระยะเวลาให้ยื่นแบบพิมพ์ และกรณียื่นแบบพิมพ์ไม่ถูกต้องตามความเป็นจริง ให้พนักงานเจ้าหน้าที่ประเมินย้อนหลังได้ไม่เกิน 5 ปี

และกฎหมายภาษีบำรุงท้องที่กำหนดว่า กรณีเจ้าของที่ดินซึ่งเป็นผู้มีหน้าที่เสียภาษีบำรุงท้องที่มิได้ยื่นแบบแสดงรายการที่ดิน ให้เจ้าพนักงานประเมินมีอำนาจแจ้งการประเมินย้อนหลังได้ไม่เกิน 10 ปีนับแต่วันที่เจ้าพนักงานประเมินได้ทราบว่าเจ้าของที่ดินมิได้ยื่นแบบแสดงรายการที่ดิน แต่ไม่ได้กำหนดให้ประเมินภาษีย้อนหลังกรณียื่นแบบแสดงรายการที่ดินไม่ถูกต้อง แต่กฎหมายภาษีที่ดินและสิ่งปลูกสร้างให้เรียกเก็บภาษีย้อนหลัง 5 ปี ทั้งกรณีผู้เสียภาษีมิได้ยื่นแบบแสดงรายการภาษีหรือกรณียื่นแบบแสดงรายการภาษีและชำระภาษีไม่ครบถ้วน

(5) ความรับผิดชอบในกรณีที่ดินและสิ่งปลูกสร้างเป็นของคนละเจ้าของ กฎหมายภาษีโรงเรือนและที่ดินกำหนดให้เจ้าของโรงเรือนหรือสิ่งปลูกสร้างอย่างอื่นๆ ต้องเสียค่าภาษีทั้งสิ้น

ถ้าเจ้าของโรงเรือนหรือสิ่งปลูกสร้างอย่างอื่นๆ ไม่เสียภาษี การทอดตลาดทรัพย์สินของผู้นั้นให้รวมขายสิทธิใดๆ ในที่ดินอันเจ้าของโรงเรือนหรือสิ่งปลูกสร้างอย่างอื่นๆ ยังคงมีอยู่นั้นด้วย แต่กฎหมายภาษีที่ดินและสิ่งปลูกสร้างกำหนดให้เจ้าของที่ดินมีหน้าที่ยื่นแบบแสดงรายการภาษี โดยให้เจ้าของที่ดินและสิ่งปลูกสร้างเหล่านั้นมีหน้าที่รับผิดชอบร่วมกันสำหรับภาษีที่ต้องชำระ และกรณีมีภาษีค้างชำระให้เจ้าของที่ดินและสิ่งปลูกสร้างดังกล่าวมีความรับผิดอย่างลูกหนี้ร่วมกันในการชำระภาษีค้างชำระ

2.8 บทเฉพาะกาล มีทั้งหมด 4 ประเด็น ดังนี้

(1) ให้ใช้กฎหมายปัจจุบันต่อไปเฉพาะการจัดเก็บภาษีที่ค้างอยู่ก่อนวันที่กฎหมายใหม่ใช้บังคับ

(2) อภัยโทษทางภาษีโดยการยกเว้นเงินเพิ่ม ความรับผิดทางอาญา ถ้าได้มาขอเสียภาษีที่ค้างหรือชำระภาษีให้ครบถ้วนตามหลักเกณฑ์ที่กฎหมายกำหนด

(3) มีการบรรเทาภาระภาษีอันเกิดจากผลกระทบในการจัดเก็บภาษีตามร่างกฎหมายใหม่ โดยให้ผู้ที่ต้องเสียภาษีเพิ่มขึ้นให้เสียภาษีเดิมรวมกับส่วนที่เพิ่มขึ้น 50% 75% ในปีที่หนึ่งและสอง ตามลำดับ ส่วนผู้ที่ได้รับยกเว้นไม่ต้องเสียภาษีโรงเรือนและที่ดินและภาษีบำรุงท้องที่มาก่อน ให้เสียภาษี 50% 75% ของภาษีที่ต้องเสียในปีที่หนึ่งและสอง ตามลำดับ

(4) การเตรียมความพร้อมก่อนการจัดเก็บภาษี เมื่อพระราชบัญญัติมีผลบังคับใช้ต้องมีการเตรียมความพร้อมเกี่ยวกับแผนที่ภาษี จัดทำบัญชีรายการที่ดินและสิ่งปลูกสร้างของผู้เสียภาษี มูลค่าของที่ดินและสิ่งปลูกสร้าง และการกำหนดอัตราภาษี ยกร่างพระราชกฤษฎีกา กฎกระทรวง และระเบียบกระทรวงมหาดไทยตามที่กฎหมายกำหนด