เกษตรฯเร่งโซนนิ่งข้าวลดพึ่งพิงโครงการรับจำนำ

โดย...สิทธิณี ห่วงนาค

ท่ามกลางกระแสวิพากษ์ถึงความโปร่งใส และประสิทธิภาพของโครงการรับจำนำข้าวของรัฐบาลที่คาดว่าจะสร้างความเสียหายและผลขาดทุนมหาศาล และแม้รัฐบาลจะลดราคารับจำนำลง ก็กลับกลายเป็นว่าสร้างความกังวลว่าจะขาดทุนซ้ำซากจากราคาข้าวที่ลดต่ำลง มีความพยายามที่จะลดต้นทุนการผลิตให้เกษตรกร เพื่อให้สามารถอยู่ได้ในภาวะที่รัฐบาลปรับลดราคารับจำนำลงมาอยู่ที่ 1.2 หมื่นบาทต่อตัน จากเดิม 1.5 หมื่นบาทต่อตัน

นอกจากการสนับสนุนและให้ความรู้เกษตรกรในการปรับเปลี่ยนพฤติกรรม และการดำเนินการกิจกรรมต่างๆ ที่ช่วยลดต้นทุนการผลิตของเกษตรกร เช่น การใช้เมล็ดพันธุ์ดีและใช้ปุ๋ยถูกสูตรแล้ว กระทรวงเกษตรและสหกรณ์ ยังได้รับนโยบายจาก ยิ่งลักษณ์ ชินวัตร นายกรัฐมนตรี เร่งรัดการขับเคลื่อนโซนนิ่งข้าว โดยให้ดำเนินการก่อนพืชเศรษฐกิจชนิดอื่น

ยุคล ลิ้มแหลมทอง รองนายกรัฐมนตรี และ รมว.เกษตรและสหกรณ์ เปิดเผยว่า ได้จัดทำแผนที่และข้อมูลการผลิตของแปลงเกษตรกร เพื่อใช้ประโยชน์การบริหารจัดการอุปสงค์ อุปทาน และประสานกระทรวงอุตสาหกรรม กระทรวงพาณิชย์ เชื่อมโยงการแปรรูปและการตลาด โดยมีกระทรวงเกษตรฯ เป็นเจ้าภาพในการทำข้อมูลทั้งหมด ทั้งนี้การส่งเสริมการปลูกข้าวในพื้นที่ที่เหมาะสมและลดการปลูกข้าวในพื้นที่ที่ไม่เหมาะสม จะเป็นการช่วยเหลือเกษตรกรในระยะยาว ที่จะทำให้เกษตรกรมีรายได้เพิ่มขึ้น

ทั้งนี้ จากข้อมูลพบว่าประเทศไทยมีพื้นที่ปลูกข้าว 70 ล้านไร่ แต่พื้นที่เหมาะสมเพียง 43 ล้านไร่ ดังนั้น จะลงรายละเอียดว่า กระทรวงพาณิชย์ต้องการผลผลิตข้าวปีละปริมาณเท่าไหร่ ทั้งการบริโภคและการค้า โดยปัจจุบันไทยผลิตข้าวได้ 2022 ล้านตันข้าวสาร ต่อปี บริโภคในประเทศ 69 ล้านตัน และที่เหลือประมาณ 40% ของผลผลิตนั้นจะส่งออก

“ราคาตลาดโลกเป็นสิ่งที่เราต้องคำนึงถึง ดังนั้น ต้องเร่งช่วยชาวนาลดต้นทุนการผลิต และ

อย่างไรก็ตาม ในการประชุมเอฟเอโอที่ประเทศอิตาลีเมื่อกลางเดือนมิ.ย. ที่ผ่านมา ตัวแทนเอฟเอโอหลายคนสอบถามว่านโยบายจำนำจะจัดกับกฎขององค์การค้าโลกหรือไม่ ซึ่งก็ได้ชี้แจงว่า ไทยขายข้าวตามคุณภาพข้าว คือข้าวหอมมะลิ ข้าวนึ่งและ ข้าวขาว ซึ่งทั้งข้าวหอมและข้าวนึ่งของไทยมีคุณภาพสูงและได้ราคาที่ดีจากตลาดโลก ในขณะที่ข้าวข้าวที่แข่งกับหลายประเทศ ไทยอาจจะแพ้เรื่องราคาแต่คุณภาพเราดีกว่า ขณะเดียวกันเกษตรกรผู้ปลูกข้าว 4 ล้านครัวเรือน มาเข้าโครงการเพียง 2 3 ล้านครัวเรือน จึงเห็นว่ารัฐไม่ได้ผูกขาดตลาดทั้งหมด ซึ่งทางเจ้าหน้าที่เอฟเอโอ.ก็เข้าใจ “นายยุคลกล่าว

ทั้งนี้ คาดว่าจะได้ข้อยุติและขับเคลื่อนโครงการโซนนิ่งได้เร็วๆ นี้ ซึ่งหากกระทรวงพาณิชย์มีตัวเลขความต้องการและตลาดชัด ก็จะทำให้กระทรวงเกษตรฯ สามารถระบุพื้นที่และจัดพื้นที่ที่เหมาะสมกับการปลูกข้าวในชนิดที่ต้องการได้ ทั้งข้าวหอมมะลิ และข้าวขาว ให้เพียงพอต่อความต้องการนั้นๆ ในขณะที่ในพื้นที่ไม่เหมาะสมก็จะส่งเสริมไปปลูกพืชอื่น

ซึ่งเป้าหมายในปี 2557 คือการจัดการผลิตให้เหมาะสมกับพื้นที่ โดยดำเนินการในพื้นที่ปลูกข้าว 5 แสนไร่ทั่วประเทศ ในขณะที่จะมีพื้นที่ 2.8 แสนไร่ในพื้นที่นาดอนที่ไม่เหมาะกับการปลูกข้าวใน จ.กำแพงเพชร จะส่งเสริมให้มาปลูกอ้อยป้อนโรงงาน โดยจับมือกับโรงงานอ้อยและน้ำตาลเป็นโครงการนำร่อง ความร่วมมือตั้งแต่เกษตรกร รัฐและเอกชน ในโครงการโซนนิ่งพื้นที่การเกษตร

ขณะนี้ กระทรวงเกษตรฯ ได้ประสานความร่วมมือกับกระทรวงมหาดไทยในการสำรวจพื้นที่และให้เกษตรกรแสดงความจำนงว่าต้องการที่จะปรับเปลี่ยนอาชีพของตนเองไปปลูกอะไร นอกจากนั้น ยังให้เร่งรัดทำความเข้าใจแก่เกษตรกร คิดวิเคราะห์ตนเองร่วมกันในเรื่องความเหมาะสมของการผลิต ต้นทุน รายได้ และคุณภาพชีวิตที่ควรจะเป็น เพื่อนำไปสู่การปรับเปลี่ยนสร้างการเปลี่ยนแปลงการผลิตในพื้นที่ให้เหมาะสม และสอดคล้องกับขีดความสามารถในการแข่งขันของพื้นที่ รวมทั้งเพิ่มประสิทธิภาพตลาด สร้างแรงจูงใจคู่ขนานผ่านกลไกคอนแทรกต์ฟาร์มมิ่ง และขับเคลื่อนคลัสเตอร์สินค้าเกษตร โดยกระทรวงเกษตรฯ จะทำหน้าที่ในการช่วยเหลือในการจับคู่ธุรกิจระหว่างเกษตรกรและโรงงาน

นอกจากนั้น กระทรวงเกษตรฯ ยังได้สั่งการให้ทุกส่วนราชการในสังกัดประสานกับผู้ว่าราชการจังหวัดในการเข้าทำข้อมูลเพื่อให้ความต้องการมาจากเกษตรกรตัวจริง ในขณะที่ธนาคารเพื่อการเกษตรและสหกรณ์การเกษตร (ธ.ก.ส.) ได้เร่งรัดที่จะออกบัตรเครดิตชาวนาให้ได้ครบ 4 ล้านใบ เพื่อมาช่วยเหลือเกษตรกรในการซื้อปัจจัยการผลิต

พรรณพิมล ชัญญานุวัตร อธิบดีกรมส่งเสริมการเกษตร กล่าวว่า ที่ผ่านมาเกษตรกรในพื้นที่ไม่เหมาะสมกับการปลูกข้าว เช่น นาดอน พื้นที่แล้งซ้ำซาก ท่วมซ้ำซาก ได้แสดงความต้องการว่าต้องการปลูกข้าวโพดหวาน ข้าวโพดฝักอ่อน หญ้าเลี้ยงสัตว์ ปลานิล เป็นต้น ซึ่งในเรื่องนี้เมื่อพื้นที่ชัดเจ้าหน้าที่ส่งเสริมการเกษตรจะสามารถเข้าไปช่วยเหลือได้ตรงเป้าหมายมากขึ้น

สำหรับพื้นที่ปลูกข้าวของไทย 70 ล้านไร่ ใน 76 จังหวัดนั้น พบว่ามีพ้นที่เหมาะสมกับการปลูกข้าวรวม 43 ล้านไร่ โดยเป็นพื้นที่เหมาะสมมาก 17 ล้านไร่และเหมาะสมปานกลาง 26 ล้านไร่