น้ำแล้งจัดการได้

ในขณะที่รัฐบาลกำลังปลุกปั้นผลักดันโครงการบริหารจัดการน้ำอย่างยั่งยืน มูลค่า 3.5 แสนล้านบาทละกำลังต่อรองราคาประมูลโครงการกับเอกชนอยู่นั้น อีกด้านหนึ่ง กรมชลประทานออกมาส่งสัญญาณอันตรายว่าสถานการณ์น้ำในเขื่อนอยู่ในภาวะน่าวิตก

โดยเฉพาะสองเขื่อนหลัก คือ เขื่อนภูมิพลและเขื่อนสิริกิติ์ ซึ่ง ณ วันที่ 15 มิ.ย. 2556 มีปริมาตรน้ำใช้การรวมกันต่ำกว่าระดับ 1,000 ล้าน เพียง 968 ล้านลูกบาศก์เมตร แห้งขอดติดก้นเขื่อนเท่ากับ 4% ของความจุ หรือเหลือใช้เพียง 35 วันเท่านั้น ในขณะที่ต้องหล่อเลี้ยงพื้นที่เกษตรกรรมลุ่มเจ้าพระยากว่า 22 จังหวัด ส่วนภาพรวมปริมาณน้ำในอ่างเก็บน้ำทั่วประเทศก็ต้องเขียมกินเขียมใช้ เพราะมีน้ำใช้การเพียง 13% ของความจุอ่าง

หน้าสิ่วหน้าขวานเช่นนี้ กรมชลฯ จึงลดการระบายน้ำจากเขื่อน แต่เน้นให้เกษตรกรพึ่งพาน้ำฝนเป็นหลัก และจะปล่อยน้ำจากเขื่อนก็ต่อเมื่อปริมาณน้ำในเขื่อนมากกว่า 30% ของความจุอ่าง ทั้งนี้การชะลอปริมาณน้ำออก เป็นการเก็บรักษาปริมาณน้ำต้นทุน เพื่อป้องกันภาวะแล้งหนักในปีหน้า

แต่ดูเหมือนว่าการบริหารจัดการโดยการรักษาน้ำต้นทุนเช่นนี้ ส่งผลให้พื้นที่เกษตรกรรมหลายแห่งประสบภาวะแห้งแล้งน้ำแล้วในวันนี้ ไม่ต้องรอถึงปีหน้า แถมฝนฟ้าไม่เป็นใจ ยังไม่ตั้งเค้าในบางพื้นที่

กลายเป็นว่า แก้ตรงนี้ ก็ไปผูกปมปัญหาการขาดแคลนน้ำเพื่อการเกษตรตรงโน้น วนไปเวียนมาเหมือนงูกินหาง

อันที่จริง การบริหารจัดการน้ำในเขื่อนน่าจะทำได้อย่างมีประสิทธิภาพ หากสามารถบูรณาการการทำงานร่วมกันของทุกฝ่ายที่เกี่ยวข้องได้อย่างจริงจัง และคณะกรรมการบริหารจัดการน้ำและอุทกภัย หรือ กบอ. ต้องดำเนินการเชิงรุก ไม่ใช่นั่งรอรับรายงานสถานการณ์น้ำจากกรมชลฯ เท่านั้น

ยิ่งไปกว่านั้น หากเราสามารถผสานทุกศาสตร์ที่เกี่ยวข้องเพื่อปรับปรุงพัฒนาระบบติดตามและวิเคราะห์สภาวะอากาศและการพยากรณ์น้ำให้มีประสิทธิภาพและแม่นยำยิ่งขึ้น เชื่อว่าจะทำให้การบริหารจัดการน้ำและแก้ไขปัญหาต่างๆ มีประสิทธิภาพ รวดเร็ว ทันต่อเหตุการณ์ยิ่งขึ้น

และที่สุดแล้ว และเป็นเครื่องมือในการติดตามสถานการณ์น้ำอย่างทันต่อเหตุการณ์ สามารถนำมาเป็นข้อมูลในการคาดการณ์ปริมาณน้ำ การแจ้งเตือน และการตัดสินใจดำเนินการใดๆ เพื่อการบริหารจัดการน้ำให้เกิดประโยชน์สูงสุด