มารู้จัก...กับการจัดอันดับความน่าเชื่อถือของไทยกันค่ะ

สวัสดีค่ะคุณผู้อ่าน ประเด็นที่เป็นที่สนใจในแวดวงเศรษฐกิจและการลงทุน สัปดาห์ที่ผ่านมา หนีไม่พ้นการออกมาส่งสัญญาณเตือนจากผลกระทบโครงการรับจำนำข้าวของมูดี้ส์ อินเวสเตอร์ เซอร์วิส ที่อาจนำไปสู่การลดอันดับความน่าเชื่อถือของไทย มีนักวิชาการหลายท่านแสดงความเป็นห่วง กับผลกระทบที่อาจเกิดขึ้นต่อความเชื่อมั่นของนักลงทุนต่างประเทศและระบบเศรษฐกิจโดยรวม แต่ก่อนกล่าวถึงการลดอันดับความน่าเชื่อถือของไทยว่าจะกระทบต่อเศรษฐกิจอย่างไร ดิฉันขออนุญาตเล่าให้คุณผู้อ่านทราบก่อนว่า

การจัดอันดับความน่าเชื่อถือ (Credit Rating) เป็นการจัดอันดับฐานะทางการเงินหรือขีดความสามารถของธุรกิจหรือประเทศ ในการก่อหนี้หรือชำระหนี้ว่ามีเพียงใด โดยการรวบรวมและวิเคราะห์ข้อมูลทางการเงินของบริษัทหรือประเทศนั้น เปรียบเทียบกับบริษัทหรือประเทศอื่น อันส่งผลต่ออันดับความน่าเชื่อถือของประเทศ ซึ่งหลักเกณฑ์ทั่วไปมูดี้ส์จะพิจารณาความมั่นคง นโยบาย หรือสถานะการเงินการคลังเป็นหลัก จากนั้นจึงวิเคราะห์ความน่าเชื่อถือและจัดอันดับ ซึ่งมูดี้ส์จะจัดอันดับความน่าเชื่อถือด้วยหลักเกณฑ์เช่นเดียวกันนี้กับทุกประเทศ

มูดี้ส์ อินเวสเตอร์ เซอร์วิส เป็นบริษัทจัดอันดับความน่าเชื่อถือ 1 ใน 3 แห่ง ที่มีชื่อเสียง และได้รับการยอมรับระดับสากล นอกจากมูดี้ส์ ก็มี สแตนดาร์ด แอนด์ พัวร์ (S&P) และฟิทช์ เรทติ้งส์ อันดับความน่าเชื่อถือจะแสดงเป็นสัญลักษณ์ตัวอักษร (ซึ่งส่วนใหญ่คล้ายคลึงกันค่ะ แต่มีรายละเอียดปลีกย่อยต่างกันบ้างนะคะ) เช่น บริษัทหรือประเทศที่มีความเสี่ยงจะไม่สามารถชำระหนี้ได้ตามกำหนดต่ำที่สุด หรือมีความน่าเชื่อถือระดับน่าลงทุนสูงสุด ก็อาจแทนด้วยอักษร AAA แล้วลดหลั่นไปถึงระดับต่ำสุดแทนด้วย D เป็นต้น

นอกจากนี้ ทั้งสแตนดาร์ด แอนด์ พัวร์ ฟิทช์ เรตติ้งส์ และทริส เรทติ้ง จะใช้สัญลักษณ์ + หรือ – แบ่งย่อยคุณภาพเครดิตออกไปอีก 3 ระดับ เช่น BBB ก็ยังมี BBB+ และ BBB (ยกเว้น AAA ที่ถูกจัดเป็นระดับน่าลงทุนสูงสุด และ D ที่ถูกจัดเป็นระดับไม่สามารถชำระหนี้ได้ตามกำหนด จะไม่มี + หรือ ) ส่วนมูดี้ส์จะแสดงเป็นเลข 1, 2 และ 3 แทน ซึ่งเลข 1 หมายถึง คุณภาพเครดิตดีที่สุด ลดหลั่นกันไปตามลำดับค่ะ

การจัดอันดับความน่าเชื่อถือจะเป็นการบ่งบอกความเสี่ยงของหุ้นกู้ หรือตราสารหนี้ที่ออกโดยบริษัทหรือประเทศนั้นๆ ซึ่งแบ่งได้เป็น 2 กลุ่มใหญ่ด้วยกันค่ะ ได้แก่ กลุ่ม “Investment Grade” และ “Speculative Grade” โดย Investment Grade เป็นกลุ่มที่มีการจัดอันดับหุ้นกู้ให้เป็นหุ้นที่เหมาะสมแก่การลงทุน โดยมีอันดับความน่าเชื่อถืออยู่ในเกณฑ์สูงถึงปานกลาง สัญลักษณ์เริ่มตั้งแต่ AAA ถึง BBB ส่วน Speculative Grade เป็นกลุ่มที่ถูกพิจารณาว่ามีความเสี่ยงสูง หรือมีโอกาสผิดนัดชำระหนี้สูง นักลงทุนต้องใส่ใจติดตามสถานการณ์ที่เกี่ยวข้องกับบริษัทนั้นมากเป็นพิเศษ สัญลักษณ์กลุ่มนี้ เริ่มตั้งแต่ BB จนถึง D ปัจจุบัน มูดี้ส์ได้จัดอันดับประเทศไทยให้อยู่ในกลุ่ม Baa1 คือ กลุ่มที่มีความเสี่ยงและความสามารถชำระหนี้ระดับปานกลาง

ในทางทฤษฎีแล้วการที่ประเทศใดถูกลดอันดับความน่าเชื่อถือ จะกระทบกับพันธบัตรที่รัฐบาลออกขายให้นักลงทุนทั้งในและนอกประเทศ โดยจะต้องกำหนดอัตราผลตอบแทนเพิ่มขึ้น เพื่อชดเชยความเสี่ยงจากอันดับเครดิตที่ถูกลด ซึ่งมักกระทบตราสารหนี้หรือหุ้นกู้ที่ออกโดยเอกชน ที่ต้องให้ผลตอบแทนมากกว่าพันธบัตรรัฐบาล เพื่อระดมทุนไปใช้ดำเนินกิจการ ดังนั้นเมื่อต้นทุนการระดมทุนหรือต้นทุนการกู้ยืมเงินของเอกชนเพิ่ม ก็อาจทำให้การดำเนินกิจกรรมต่างๆ ทางเศรษฐกิจลดลงตาม

การออกมาส่งสัญญาณเตือนของมูดี้ส์ ที่อาจนำไปสู่การลดอันดับความน่าเชื่อถือของประเทศ จะไปกระทบระบบเศรษฐกิจเพียงใด เป็นเรื่องที่ต้องพิจารณาจากหลายปัจจัย ซึ่งเรื่องการลงทุน “ความเชื่อมั่น” เป็นสิ่งสำคัญที่จูงใจนักลงทุนให้สนใจไทย แน่นอนหากถูกลดอันดับเครดิตย่อมกระทบภาพลักษณ์ประเทศและความรู้สึกนักลงทุนอย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้ค่ะ