มิชชั่นสำคัญ 'ปลดประสาร'

การประชุมคณะกรรมการนโยบายการเงิน (กนง.) ที่มี ประสาร ไตรรัตน์วรกุล ผู้ว่าการธนาคารแห่งประเทศไทย (ธปท.) เป็นประธาน ในวันพุธที่ 29 พ.ค.นี้ เพื่อพิจารณานโยบายดอกเบี้ย เป็นประเด็นที่ตลาดเงิน และนักลงทุนต่างพากันติดตามอย่างใกล้ชิด

เนื่องจากการตัดสินใจปรับลดดอกเบี้ยลงมา หรือตัดสินใจคงดอกเบี้ยไว้ในอัตราเดิมที่ระดับ 2.75% ล้วนมีผลกระทบในวงกว้าง

หากลดดอกเบี้ยลงมา ก็ต้องติดตามว่า กนง.จะมีมติปรับลดลงในระดับที่ฝ่ายการเมืองพอใจหรือไม่ และจะมีผลต่อต้นทุนทางการเงินในระบบเศรษฐกิจมากน้อยแค่ไหน สามารถลากพาเศรษฐกิจที่กำลังชะลอตัว และลดแรงจูงใจของเงินทุนที่ไหลบ่าจนกดดันให้ค่าเงินบาทแข็งค่ารวดเร็วได้หรือไม่

แต่หากที่ประชุม กนง.มีมติคงดอกเบี้ยไว้ในระดับเดิม เพราะกลัวเกิดผลข้างเคียงจากปัญหาฟองสบู่ในภาคอสังหาริมทรัพย์ การก่อหนี้ของภาคครัวเรือนที่พุ่งพรวดเติบโตในระดับ 18-20% ย่อมเกิดแรงสะเทือนต่อเก้าอี้ผู้ว่าการ ธปท.ไม่น้อย

เพราะนั่นเท่ากับเป็นการปฏิเสธ และ “ดื้อแพ่ง” ต่อความต้องการของรัฐบาล และ กิตติรัตน์ ณ ระนอง รองนายกรัฐมนตรีและ รมว.คลัง หัวหน้าทีมเศรษฐกิจของรัฐบาล ยิ่งลักษณ์ ชินวัตร เป็นครั้งที่ 3

หาก กนง.ยังคงดอกเบี้ยไว้ไม่ว่าจะด้วยเหตุผลใดก็ตาม ไม่เพียงแต่จะเป็นการตบหน้าหัวหน้าทีมเศรษฐกิจของรัฐบาลอย่างแรงเท่านั้น หากแต่เป็นการตบหน้าคณะรัฐมนตรีทั้งคณะด้วย

ไม่แน่ว่านั่นอาจนำไปสู่การปลดผู้ว่าการ ธปท.ออกจากตำแหน่งเร็วขึ้น หลังจากมีความพยายามมาแล้วหลายครั้งหลายครา

อย่าลืมว่า กิตติรัตน์ เคยออกมาส่งเสียงดังๆ ต่อสาธารณะแล้วว่า คิดที่จะปลดผู้ว่าการ ธปท.ออกจากตำแหน่งทุกวัน เพราะไม่สนองรัฐบาลด้วยการลดดอกเบี้ยนโยบาย เพื่อชะลอเงินทุนไหลเข้าที่ทำให้ค่าเงินบาทแข็ง จนส่งผลกระทบให้การส่งออกของไทยมีปัญหา

แม้ว่าจะเป็นเรื่องแค่คิด ยังไม่ได้ทำ แต่คำพูดที่ไม่ควรหลุดจากปาก รมว.คลังนั้น คือสัญญาณชัดว่ารอยร้าวในการทำงานระหว่าง “ประสาร” กับรัฐบาลยิ่งลักษณ์นั้นไปกันไม่ได้

เดิมพันของรัฐบาลในครานี้ คือ ที่ประชุม กนง.ต้องลดดอกเบี้ยลงมาสถานเดียว

แม้ว่าการลดดอกเบี้ยลงมานั้น ไม่แน่ว่าจะกู้เศรษฐกิจให้ฟื้นตัวได้ในทันที และไม่แน่ว่าจะลดการไหลบ่าของเงินทุนจนกดดันให้ค่าเงินบาทแข็งค่ารวดเร็วจนขีดความสามารถในการส่งออกของไทยลดลงจนหลุดเป้าที่ตั้งไว้ 9% ได้หรือไม่

แต่อย่างน้อยสุด รัฐบาลก็จะได้อานิสงส์ในสองด้าน

ด้านหนึ่ง ย่อมทำให้ต้นทุนทางการเงินของรัฐบาลที่จะมีการกู้ยืมมาลงทุนมหาศาลไม่น้อยกว่า 2.3 ล้านล้านบาทในระยะอันใกล้ลดลง

นี่อาจจะเป็นโจทย์ใหญ่ เพราะต้องไม่ลืมว่าปัจจุบันหน้าตักของรัฐบาลแทบจะไม่มีเงินใช้ เพราะมีการก่อหนี้มากมายจนงบประมาณรายจ่ายประจำปีถูกตัดไปจ่ายดอกเบี้ยแทบหมด ถ้าลดดอกเบี้ยลง 0.50% หมายถึงการประหยัดเงินก้อนโตจากการกู้ยืม

อีกด้านหนึ่ง ย่อมทำให้กลุ่มทุนอสังหาริมทรัพย์ที่อิงแอบอยู่กับรัฐบาลทั้ง แสนสิริ เอสซี แอสเสท แลนด์ แอนด์ เฮ้าส์ ได้รับอานิสงส์จากต้นทุนการเงินที่ลดลง และหนุนส่งกำลังซื้อของลูกค้าให้เพิ่มขึ้น

แต่ถ้าไม่ลงดอกเบี้ยรอบนี้ เครดิตของรองนายกรัฐมนตรีและ รมว.คลัง รวมถึงเครดิตรัฐบาลก็จบ และตำแหน่งผู้ว่าการ ธปท.ก็คงจบเช่นกัน

เนื่องจากอาวุธในการแทรกแซงและกดดันให้ ธปท.สนองนโยบายในการบริหารเศรษฐกิจเพื่อให้เติบโตได้ 7% นั้น ถูกหัวหน้าทีมเศรษฐกิจและเครือข่ายใช้ไปแทบจะหมดสิ้นแล้ว

แถมภารกิจสำคัญที่รัฐบาลนี้กำลังผลักดันด้วยการออกกฎหมายกู้เงิน 2 ล้านล้านบาท มาลงทุนโครงสร้างพื้นฐาน โดยมีแผนการว่าจะดึงเงินทุนสำรองที่มีอยู่ประมาณ 1.8 แสนล้านเหรียญสหรัฐ โดยเฉพาะในบัญชีสำรองพิเศษที่มีกำไรอยู่ร่วม 8.5 แสนล้านบาท ออกมาสนับสนุนการลงทุนของรัฐบาลด้วยการตั้งกองทุนขึ้นมายังไม่บรรลุผล

เนื่องจาก ประสาร ไประบายความในใจผ่านจดหมายถึงอาจารย์ป๋วย อึ๊งภากรณ์ ในวารสารภายในของ ธปท.ว่า รัฐบาลกำลังแทรกแซงการทำงานของ ธปท.อย่างหนักจนทำให้รัฐบาลหาช่องเอาผิด ประสาร ให้ออกจากตำแหน่ง แต่ก็ไม่สามารถดำเนินการได้อย่างที่คิด

อย่าลืมว่า ปมความขัดแย้งระหว่าง ประสาร กับแกนนำรัฐบาลนั้นขัดขากันแทบทุกเรื่อง และแทบทุกเรื่องล้วนมีผลเป็น “นัยสำคัญ” ต่อการทำงานของรัฐบาล

ไม่ว่าจะเป็นเรื่องที่ออกมาให้ความเห็นในแง่ลบเกี่ยวกับโครงการประชานิยมของรัฐบาลที่ทำให้หนี้ครัวเรือนพุ่งสูง และเริ่มมีปัญหาฟองสบู่ในธุรกิจอสังหาริมทรัพย์เกิดขึ้นแล้ว

นอกจากนี้ ยังมีเรื่องการอภิปรายไม่ไว้วางใจรัฐบาลของฝ่ายค้าน ที่มีประเด็นอื้อฉาวในโครงการรับจำนำข้าวของรัฐบาล ที่ฝ่ายค้านนำข้อมูลเส้นทางการโอนเงินของผู้ที่เกี่ยวข้องกับการประมูลข้าวของรัฐบาลและพยายามชี้ให้เห็นว่ามีความไม่ชอบมาพากล

แกนนำของรัฐบาลมองว่า ข้อมูลการเงินที่ฝ่ายค้านนำมาใช้มัดรัฐบาลมาได้จากสองแหล่งเท่านั้น คือ จากสำนักงานป้องกันและปราบปรามการฟอกเงิน (ปปง.) หรือไม่ก็มาจาก ธปท.เท่านั้น โดยขณะนี้คดีนี้สำนักงานคณะกรรมการป้องกันและปราบปรามการทุจริตแห่งชาติ (ป.ป.ช.) รับเรื่องสอบเอาผิด ยิ่งลักษณ์ ชินวัตร นายกรัฐมนตรี และ บุญทรง เตริยาภิรมย์ รมว.พาณิชย์

นอกจากนี้ ธปท. ยังเข้าไปตรวจสอบการดำเนินงานของธนาคารอิสลามแห่งประเทศไทย (ไอแบงก์) แล้วระบุไว้ในรายงานการตรวจสอบว่า มีเครือญาติของผู้นำประเทศได้รับการโอนเงินจากลูกหนี้ที่ได้สินเชื่อ และมีความเกี่ยวข้องทำธุรกิจด้วยกัน จนทำให้กระทรวงการคลังต้องตั้งกรรมการตรวจสอบ เพื่อหาช่องกลบเรื่องไว้ใต้พรมอยู่ในปัจจุบัน

นี่ไม่นับรวมข้อมูลที่ ธีระชัย ภูวนาถนรานุบาล อดีต รมว.คลัง ในรัฐบาลยิ่งลักษณ์ 1 ที่ออกมาปูดข้อมูลว่า การที่ ธปท.ไม่ลดดอกเบี้ยลงมา โดยอ้างว่าทำให้เงินบาทแข็งจนผู้ส่งออกได้รับผลกระทบนั้น ความจริงแล้วผู้ที่จะได้รับผลกระทบมากที่สุดอาจจะเป็นรัฐบาล เนื่องจากรัฐบาลจะขายข้าวในสต๊อกยากขึ้น เพราะถ้าอยากจะได้เงินบาทเท่าเดิมก็ต้องตั้งราคาขายสูงขึ้น ซึ่งทำให้ขายได้ยาก แต่หากไม่ขึ้นราคาขายก็จะได้เงินบาทลดลง จะขาดทุนมากขึ้น และจะกระทบงบประมาณมากขึ้น

หลากประเด็นเหล่านี้คือปมใหญ่ที่ทำให้เกิดสหสามัคคีของคนในฝั่งรัฐบาลที่ต่างดาหน้าออกมากดดัน ธปท.ให้ลดดอกเบี้ยลงมา และหาทางปลดผู้ว่าการ ธปท.อยู่ตลอดเวลา

ถึงขนาดมีความคิดแก้กฎหมาย ธปท. เพื่อให้ปลดผู้ว่าการ ธปท.ได้ง่ายขึ้น

แม้แต่ วีรพงษ์ รามางกูร ประธาน ธปท. และอดีต รมว.คลัง ก็ยังออกมาขย่มว่า การที่ ธปท.ไม่ลดดอกเบี้ยจะทำให้ผลขาดทุนของ ธปท.สูงถึง 1 ล้านล้านบาท ซึ่งจะกลายเป็นวิกฤตเหมือนปี 2540

ปมเหล่านี้จึงทำให้เก้าอี้ผู้ว่าการ ธปท.เป็นเป้าหมายสำคัญของรัฐบาลในการสกัดปัญหา

ในเมื่อการลดดอกเบี้ยและการหาทางใช้เงินก้อนโตที่อยู่ในมือ ธปท.เป็นทางลัดที่จะดันให้เศรษฐกิจพองโตขึ้นมา แต่ยังมีผู้ว่าการ ธปท.มาขวางเป็นหอกข้างแคร่ ก็ไม่น่าแปลกใจที่รัฐบาลจะอยากเปลี่ยนตัว