การหลอมรวมสื่อ

ในช่วงหลายปีที่ผ่านมา การบริโภคข้อมูลข่าวสารต่างก็มีช่องทางการบริโภคที่แบ่งแยกกันชัดเจน ได้แก่ โทรทัศน์ วิทยุ หนังสือพิมพ์ หนังสือ วิดีโอหรือภาพยนตร์ เป็นต้น แต่ความเจริญก้าวหน้าของเครือข่ายคอมพิวเตอร์และการสื่อสารโทรคมนาคม โดยเฉพาะอุปกรณ์ (Device) ในการติดต่อสื่อสาร ไม่ว่าจะเป็นโทรศัพท์เคลื่อนที่ เครื่องคอมพิวเตอร์ส่วนบุคคล หรือแม้แต่โทรทัศน์ประเภท Smart TV รุ่นใหม่ ที่เชื่อมต่อด้วยสัญญาณดิจิตอล ทำให้เนื้อหาจากภาพ เพลง วิดีโอ สามารถแพร่กระจายไปในเครือข่ายอินเทอร์เน็ต และแสดงผลทางโทรศัพท์เคลื่อนที่ Smart Phone รวมทั้ง Tablet ไม่ว่าจะเป็น iPad หรืออื่นๆ ในสื่อประเภทเดียว

เราเรียกปรากฏการณ์นี้ว่าการหลอมรวมกันของสื่อ (Media Convergence) จนทำให้อีกไม่ช้านี้เราคงไม่สามารถแบ่งแยกความแตกต่างของสื่อต่างๆ อย่างที่เคยเป็นมาในอดีตได้อีกต่อไป

การหลอมรวมของสื่อทำให้มีการบริการข้อมูลข่าวสารรูปแบบใหม่ เช่น โทรศัพท์ทางไกลระหว่างประเทศผ่านอินเทอร์เน็ต รายการโทรทัศน์หรือวิทยุที่รับชมหรือรับฟังด้วยสัญญาณอินเทอร์เน็ตผ่านทางโทรศัพท์เคลื่อนที่ หรือ Tablet ซึ่งในปัจจุบันญี่ปุ่นมีสถานีออกอากาศรายการโทรทัศน์ผ่านอินเทอร์เน็ตอย่างเดียวที่รับชมผ่านทางโทรศัพท์มือถือและ Tablet ได้แล้วถึง 3 สถานี ขณะที่ไทยสื่อต่างๆ ยังคงให้บริการข้อมูลข่าวสารผ่านทางรูปแบบสื่อที่ตนเองมีอยู่เป็นหลัก ไม่ว่าโทรทัศน์ วิทยุ หนังสือพิมพ์ ส่วนอินเทอร์เน็ตยังคงเป็นเพียงช่องทางเสริมเท่านั้น

อาจกล่าวได้ว่า ในขณะนี้การหลอมรวมของสื่อได้กลายเป็นกระแสและแนวโน้มที่จะเป็นในอนาคต แม้การรับชมรายการโทรทัศน์ที่ออกอากาศด้วยสัญญาณอินเทอร์เน็ตผ่านทางโทรศัพท์เคลื่อนที่ได้จะเป็นเพียงช่องทางเสริม แต่เป็นไปได้สูงที่อนาคตจะออกอากาศผ่านอินเทอร์เน็ตเพียงช่องทางเดียว และรับชมผ่านทางโทรศัพท์มือถือและ Tablet เหมือนบางประเทศขณะนี้ เมื่อถึงวันนั้นคณะกรรมการกิจการกระจายเสียง กิจการโทรทัศน์ และกิจการโทรคมนาคมแห่งชาติ (กสทช.) ในฐานะองค์กรกำกับดูแล ที่แบ่งการทำงานออกเป็น 2 ลักษณะคือ งานด้านวิทยุ โทรทัศน์ ซึ่งอยู่ในความดูแลของคณะกรรมการกิจการกระจายเสียงและกิจการโทรทัศน์ (กสท.) และงานด้านโทรคมนาคม ซึ่งอยู่ในความดูแลของคณะกรรมการกิจการโทรคมนาคม (กทค.) จะเข้าไปควบคุมและกำกับดูแลการให้บริการ โดยเฉพาะเนื้อหาสาระของสื่อต่างๆ ได้อย่างมีประสิทธิภาพได้อย่างไร

ข้อจำกัดประการหนึ่งที่อาจทำให้คณะกรรมการ กสทช.ไม่อาจทำหน้าที่ในการควบคุมสื่อในยุคที่มีการหลอมรวมกันได้อย่างมีประสิทธิภาพ คือ โครงสร้างของคณะกรรมการ กสทช.เอง ที่ปัจจุบันแบ่งการกำกับดูแลออกเป็นด้านวิทยุและโทรทัศน์ กับด้านโทรคมนาคมออกจากกันอย่างชัดเจน ทำให้อาจเกิดช่องโหว่ในการกำกับดูแลภายใต้สภาพของการหลอมรวมสื่อข้างต้น รวมทั้งช่องโหว่การออกใบอนุญาตว่ารูปแบบจะเป็นอย่างไร นอกจากนี้โครงสร้างองค์กรยังถูกกำหนดไว้ตาม พ.ร.บ.องค์กรจัดสรรคลื่นความถี่ฯ พ.ศ. 2553

คณะกรรมการ กสทช. จึงควรให้ความรู้แก่สังคมเกี่ยวกับการหลอมรวมสื่อ ระบบกฎหมายเกี่ยวกับการกำกับดูแลกิจการวิทยุ โทรทัศน์ และโทรคมนาคมในปัจจุบัน อาจยังไม่มีความชัดเจนเพียงพอ จึงควรมีการศึกษาเพื่อแก้ไขกฎหมายที่เกี่ยวข้องให้สามารถรองรับกับสภาพของการหลอมรวมสื่อที่จะเกิดอย่างเต็มรูปแบบในอนาคตต่อไป