ส่องอุตฯ น้ำมันปาล์มชี้ช่องเพิ่มศักยภาพแข่งขัน

อุตสาหกรรมน้ำมันปาล์มเป็นอุตสาหกรรมเกษตรที่สำคัญในระดับโลก เห็นได้จากปริมาณการผลิตและการบริโภคที่เพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่อง และอาเซียนถือเป็นผู้ผลิตหลักในอุตสาหกรรมนี้

ศูนย์วิจัยกสิกรไทยให้ข้อมูลว่า การผลิตน้ำมันปาล์มของโลกเพิ่มขึ้นอย่างก้าวกระโดด จากที่ผลิตได้เฉลี่ย 1.26 ล้านตัน ช่วงปี 25012505 เพิ่มขึ้นเป็น 17 ล้านตัน ช่วงปี 25392543 จนสามารถผลิตได้ถึง53 ล้านตัน ในปี 2555 เพิ่มขึ้นจากปี 2554 ประมาณ 5.1% โดยประเทศผู้ผลิตน้ำมันปาล์มรายใหญ่ของโลก คือ อินโดนีเซีย และมาเลเซีย สามารถผลิตน้ำมันปาล์มได้กว่า 87% ของปริมาณการผลิตน้ำมันปาล์มโลก

ส่วนทิศทางราคายังคงผันผวนจากปัจจัยภายนอกอาเซียนเป็นส่วนใหญ่ โดยช่วง 2 ปีที่ผ่านมาตลาดน้ำมันปาล์มโลกมีความผันผวนทั้งด้านราคาและปริมาณ เป็นผลจากหลายปัจจัย ทั้งภัยธรรมชาติและภาวะเศรษฐกิจโลก ทำให้ปลายปี 2555 ราคาน้ำมันปาล์มดิ่งลงสู่ระดับต่ำสุดในรอบ 2 ปี เนื่องจากสต๊อกสูงเป็นประวัติการณ์ ขณะที่ความต้องการในประเทศผู้บริโภคหลักมีแนวโน้มชะลอตัว

ขณะที่ช่วงที่เหลือของปีนี้ ราคาอาจยังเผชิญแรงกดดันจากอุปสงค์ในอินเดียและจีนที่ชะลอตัวลง ประกอบกับผลผลิตพืชน้ำมันทดแทน เช่น ถั่วเหลือง อาจมีมากขึ้น แต่ความต้องการใช้ไบโอดีเซลลดลง

สำหรับการบรรเทาปัญหาในระยะสั้นนั้น ที่ผ่านมาภาครัฐได้ยื่นมือเข้ามาช่วยลดความผันผวนของราคาน้ำมันปาล์มและควบคุมปริมาณน้ำมันปาล์มภายในประเทศ โดยอินโดนีเซียและมาเลเซียที่มีศักยภาพการผลิตน้ำมันปาล์มสูง และมีปริมาณน้ำมันปาล์มเหลือส่งออกมาก ใช้วิธีปรับลดภาษีส่งออกน้ำมันปาล์ม

ขณะที่ไทยส่งออกน้ำมันปาล์มน้อย จึงใช้นโยบายกำหนดราคารับซื้อผลปาล์มและน้ำมันปาล์มในกรณีที่ราคาน้ำมันปาล์มผันผวนและส่งผลกระทบต่อเกษตรกร รวมถึงรับซื้อน้ำมันปาล์มออกจากตลาดในกรณีที่สต๊อกในประเทศสูงเกินไป และให้นำเข้าจากต่างประเทศหากปริมาณในประเทศไม่เพียงพอ

ส่วนความท้าทายระยะยาว ศูนย์วิจัยกสิกรไทยชี้ว่า ประเทศผู้ผลิตน้ำมันปาล์มต้องปรับศักยภาพการผลิตอย่างต่อเนื่อง เพื่อตอบรับความต้องการที่เปลี่ยนแปลงไปของผู้บริโภคและเงื่อนไขการค้าของบริษัทคู่ค้า ที่มุ่งความสนใจไปที่แหล่งผลิตและวัตถุดิบที่นำมาใช้

ดังนั้น จะต้องยกระดับคุณภาพผลผลิตให้ตรงตามมาตรฐานโลก RSPO ซึ่งถูกกำหนดขึ้นมาเพื่อสนับสนุนการปลูก ผลิต และใช้ประโยชน์น้ำมันปาล์มอย่างยั่งยืน ซึ่งหากปฏิบัติตามมาตรฐานนี้จะช่วยให้รักษาและเพิ่มระดับการค้าน้ำมันปาล์มได้ ขณะเดียวกันต้องหาโอกาสเพิ่มมูลค่าปาล์มน้ำมันผ่านการส่งเสริมการขยายอุตสาหกรรมปลายน้ำที่มีมูลค่าสูงในประเทศด้วย

ในส่วนของไทยคาดว่าในอนาคตสภาวะแวดล้อมของน้ำมันปาล์มของไทยจะเปลี่ยนแปลงไปจาก 2 ปัจจัย ได้แก่ การเปิดเสรีในกรอบต่างๆ ที่อาจเร่งให้อุตสาหกรรมปาล์มน้ำมันต้องเร่งพัฒนาศักยภาพหรือผลิตภาพให้มากขึ้น ส่วนปัจจัยที่ 2 คือ จุดมุ่งหมายการสนับสนุนอุตสาหกรรมกลางน้ำและปลายน้ำ ปาล์มน้ำมันของไทยอาจต้องเผชิญอุปสรรคด้านต้นทุนวัตถุดิบน้ำมันปาล์มที่สูง เนื่องจากต้นทุนการผลิตน้ำมันปาล์มของไทยนั้นสูงกว่าอินโดนีเซียและมาเลเซีย ทำให้น้ำมันปาล์มของไทยเสียเปรียบทางการแข่งขันในตลาดโลกได้

จากปัจจัยดังกล่าว ศูนย์วิจัยกสิกรไทยชี้ว่าการพัฒนาปรับปรุงพันธุ์ รวมทั้งการลงทุนเพื่อพัฒนาเทคโนโลยีน่าจะส่งผลเชิงบวกในระยะยาว เพราะจะทำให้ต้นทุนการผลิตต่ำลงและมีปริมาณผลผลิตคุณภาพเพิ่มมากขึ้น

ทั้งนี้ ภาครัฐและภาคเอกชนอาจช่วยส่งเสริมเกษตรกรผู้ปลูกปาล์มและผู้ประกอบการน้ำมันปาล์มให้พัฒนาศักยภาพในการผลิต เช่น การใช้ปาล์มน้ำมันสายพันธุ์ดี ปรับปรุงกระบวนการผลิตปาล์มเพื่อให้ได้รับรองมาตรฐานสากล เพื่อให้อุตสาหกรรมปาล์มน้ำมันเติบโตอย่างยั่งยืนและมีศักยภาพแข่งขันในระดับภูมิภาคได้ต่อไป