แปลงวัชพืชเป็นเงิน

โดย...เอสกิโม

ใครจะคิดว่า “ผักตบชวา” วัชพืชไร้ค่าที่ไม่เป็นที่ต้องการของชาวบ้านริมคลอง ทั้งยังเป็นตัวการทำให้น้ำในคลองเน่าเสียส่งกลิ่นเหม็น รวมถึงเป็นอุปสรรคต่อการสัญจรทางน้ำ สามารถนำมาแปรสภาพให้เป็นของมีคุณประโยชน์ที่ใช้ได้จริง แถมยังสามารถสร้างรายได้ให้แก่ชุมชนได้

ความคิดสร้างสรรค์นี้มาจากน้องๆ นักศึกษาชั้นปีที่ 3 สาขาการจัดการทั่วไป คณะบริหารธุรกิจ มหาวิทยาลัยแม่โจ้ จ.เชียงใหม่ ซึ่งมีสมาชิกในทีมประกอบไปด้วย จักรพันธ์ เลี่ยวเจริญสิริชัย ณัฐพร วงศ์ประสิทธ์ ธิดารัตน์ วาทกิจ ชัชชัย ภมรจันทร์ และชาริณี ยอดดี รวมกลุ่มกันช่วยคิดวิธีการกำจัดและลดปริมาณของผักตบชวา จนได้แนวคิดที่นำมาอัดแท่งทำเป็นถ่านใช้ในการหุงต้มได้สำเร็จ

จักรพันธ์ เลี่ยวเจริญสิริชัย ตัวแทนกลุ่มได้เล่าให้ฟังถึงที่มาของแนวคิดนี้ว่า ผักตบชวาจัดเป็นวัชพืชที่ต้องเสียค่าใช้จ่ายในการทำลายแต่ละปีเป็นจำนวนมาก เพราะขยายตัวอย่างรวดเร็ว โดยผักตบชวา 1 ต้น เพิ่มเป็น 300 ต้น ภายในระยะเวลา 1 เดือน แม้ที่ผ่านมาจะนำไปแปรรูปเป็นเฟอร์นิเจอร์เครื่องจักสาน แต่ก็ไม่สามารถแก้ปัญหาผักตบชวาให้หมดไปจากแม่น้ำลำคลองได้

“พวกเราต้องการช่วยลดปริมาณผักตบชวาที่มีจำนวนมากในแม่น้ำปิง ทำให้น้ำเน่าเสีย ส่งผลต่อการเลี้ยงปลาในกระชังของหลายชุมชน นอกจากนั้นยังไปขวางทางน้ำ ซึ่งอาจทำให้เกิดน้ำท่วมได้”

ในที่สุดได้ไอเดียว่าน่าจะนำไปทำเป็นถ่านอัดแท่ง โดยได้แนวคิดและแรงบันดาลใจจากการที่มหาวิทยาลัยได้ทำถ่านอัดแท่งอยู่ก่อนแล้ว จึงดัดแปลงวัตถุดิบจากไม้มาเป็นผักตบชวา และได้ผลลัพธ์ที่ดีเกินคาด เพราะถ่านจากผักตบชวาอัดแท่งสามารถใช้งานได้จริงและให้พลังงานความร้อนที่ยาวนานกว่าถ่านไม้ธรรมดาทั่วไป

สำหรับขั้นตอนในการทำก็ไม่ยาก เริ่มแรกนำผักตบชวาที่เก็บได้มาสับละเอียด หรือนำเข้าเครื่องย่อยปุ๋ยพืชสด เพื่อเป็นการประหยัดเวลาและสะดวก หลังจากนั้นนำผักตบชวาที่ย่อยแล้วตากแห้ง 510 วัน แต่ถ้าต้องการประหยัดเวลาสามารถใช้เครื่องอบ โดยอบในอุณหภูมิ 80 องศาเซลเซียส นาน 12 ชั่วโมง จะได้ผักตบชวาที่แห้งสนิท

จากนั้นก็นำผักตบชวาที่แห้งสนิทมาผสมน้ำกับแป้งมันสำปะหลังในสัดส่วน ผักตบชวา 10 กิโลกรัม น้ำ 1 ลิตร แป้งมันสำปะหลัง 1 กิโลกรัม แล้วคนให้เข้ากัน เสร็จแล้วก็นำผักตบชวาที่ผสมน้ำและแป้งมันสำปะหลังมาอัดในท่อพีวีซีตามขนาดที่ต้องการ หรือถ้าหากใครมีเครื่องอัดก็สามารถนำเข้าเครื่องอัดแท่งได้ เมื่อได้ผักตบชวาอัดแท่งแล้ว ให้นำไปตากแดดให้แห้งประมาณ 12 วัน หลังจากนั้นนำมาเผาทิ้งไว้ประมาณ 1 วัน แค่นี้ก็จะได้ถ่านจากผักตบชวาแล้ว

ทั้งนี้ผักตบชวาสดปริมาณ 1,000 กิโลกรัม จะได้ผักตบชวาอัดแท่งน้ำหนักประมาณ 775 กิโลกรัม แต่เมื่อเผาเสร็จก็จะได้ถ่านผักตบชวา 500 กิโลกรัม นำไปบรรจุภัณฑ์ชะลอมละ 500 กรัม จะได้ถ่านผักตบชวาทั้งหมด 1,000 ชะลอม ขายชะลอมละ 10 บาท ก็จะได้เงิน 10,000 บาท เมื่อหักต้นทุนค่าใช้จ่ายประมาณ 5,000 บาท ก็จะมีกำไร 5,000 บาท

นอกจากนี้ จากการทดลองค่าความร้อนที่ได้จากถ่านผักตบชวาเมื่อเทียบกับถ่านไม้แบบธรรมดา พบว่า ถ่านจากผักตบชวาปริมาณ 300 กรัม เพื่อต้มน้ำปริมาณ 2 ถ้วยตวง ผลการทดสอบพบว่าถ่านที่ทำจากผักตบชวาสามารถให้ความร้อนในอุณหภูมิที่ 81 องศาเซลเซียส และให้ความร้อนอย่างคงที่ สามารถให้พลังงานนานถึง 1 ชั่วโมง 45 นาที และมีควันเกิดขึ้นน้อยกว่าถ่านไม้ธรรมดา ขณะที่การใช้ถ่านไม้ธรรมดาทั่วไปในปริมาณเท่ากัน %CUR%สามารถให้ความร้อนสูงถึง 87 องศาเซลเซียส แต่ถ่านไม้จะอยู่ได้นานเพียงแค่ 1 ชั่วโมง 5 นาที และจะมีควันเขม่าสีดำติดที่ก้นหม้อ ทั้งยังแตกมีสะเก็ดไฟและจุดไฟยากกว่าถ่านจากผักตบชวาอีกด้วย

นับเป็นไอเดียที่นอกจากจะช่วยแก้ปัญหาขยะจากผักตบชวาแล้ว ยังสามารถต่อยอดสร้างรายได้ระหว่างเรียนให้แก่น้องๆ ได้อีกด้วย หากใครสนใจวิธีการทำอย่างละเอียด สามารถเข้าไปชมตัวอย่างของถ่านผักตบชวาอัดแท่งได้ที่ www.facebook.com/ BatteryPhakTb หรือติดต่อน้องๆ จากมหาวิทยาลัยแม่โจ้ได้ที่ โทร. 083-157-5109