รักผลิตภัณฑ์หัตถกรรมรักษ์โลก

โดย...ชญาภัช ป้อมมี

ฉบับนี้ Hi Crafts ขอส่งท้ายปลายฤดูร้อนด้วยการเรียนรู้กระบวนการผลิตผลิตภัณฑ์รักษ์สิ่งแวดล้อมจาก 2 ชุมชนตัวแทนชุมชนที่รักษ์และใส่ใจสิ่งแวดล้อม

เริ่มต้นกันที่บ้านหนองบัวแดง จ.ชัยภูมิ บ้านหนองบัวแดง เป็นหนึ่งในชุมชนที่ได้รับคัดเลือกเข้าร่วมโครงการพัฒนาผลิตภัณฑ์ศิลปหัตถกรรมรักษ์สิ่งแวดล้อมของศูนย์ส่งเสริมศิลปาชีพระหว่างประเทศ (องค์การมหาชน) หรือ ศ.ศ.ป.

Hi Crafts จะพาทุกท่านร่วมเรียนรู้ตั้งแต่กระบวนการเตรียมวัตถุดิบจนออกมาเป็นผลิตภัณฑ์รักษ์สิ่งแวดล้อมหน้าตาทันสมัยเหมาะกับตลาดญี่ปุ่น ก่อนอื่นเรามาทำความรู้จักกับ พี่อู๊ด หรือ คุณอนัญญา เค้าโนนกอก ประธานกลุ่มวิสาหกิจชุมชนกลุ่มทอผ้าย้อมสีธรรมชาติหนองบัวแดง รับหน้าที่พา Hi Crafts เยี่ยมชม

สำหรับผ้าย้อมสีธรรมชาติของบ้านหนองบัวแดงมีทั้งผ้าไหมและผ้าฝ้าย ซึ่งส่วนใหญ่ได้มาจากท้องถิ่น โดยการผลิตเริ่มที่การเก็บเกี่ยวดอกฝ้ายมาผึ่งให้แห้ง จากนั้นนำมาผ่านกระบวนการต่างๆ ทั้งการอิ้ว ดีด ล้อ เข็น ทำเข็ดทำไจ ย้อมสี นำไปตากแห้ง เมื่อย้อมสีเสร็จก็นำเส้นฝ้ายไปเข้าเครื่องมือหมุนที่เรียกว่า กวัก เพื่อปั่นด้ายให้เรียบเสมอและแน่นยิ่งขึ้น แล้วจึงนำไปค้นหรือสืบหลักค้น หรือที่ขึงด้ายก่อนนำไปเข้าเครื่องทอที่เรียกว่า กี่หรือหูก เพื่อทอให้เป็นผืนผ้า

กระบวนการสำคัญของการผลิต ได้แก่ การย้อมสีธรรมชาติ สำหรับพืชให้สีที่ชาวบ้านนำมาใช้ส่วนใหญ่สามารถหาได้จากทรัพยากรธรรมชาติในท้องถิ่น อาทิ สีแดงจากตัวครั่ง สีแดง สีส้มจากเมล็ดคำแสด สีเขียวจากใบดอกแก้ว เป็นต้น

และสิ่งที่ทำให้ Hi Crafts ต้องยอมรับในความเข้มแข็งของบ้านหนองบัวแดง ได้แก่ การบริหารจัดการ โดยกลุ่มจะควบคุมคุณภาพในขั้นตอนการผลิตอย่างละเอียด รวมทั้งรับคำสั่งซื้อสินค้าจากลูกค้าโดยตรง หลังจากนั้นกระจายความรับผิดชอบไปยังส่วนต่างๆ ปัจจุบันกลุ่มทอผ้าบ้านหนองบัวแดงมีรายได้จากการจำหน่ายสินค้าเฉลี่ย 6.7 หมื่นบาทต่อเดือน

จากการมีความอุดมสมบูรณ์ของทรัพยากรทุน ทำให้ Hi Crafts มองว่านี่เป็นจุดแข็งที่ทำให้กลุ่มประสบความสำเร็จ ทั้ง 1.ทุนที่เป็นตัวเงินที่ได้มาจากการสนับสนุนของหน่วยงานรัฐ และ 2.ทุนที่ไม่เป็นตัวเงิน ได้แก่ ทุนภูมิปัญญาที่เกิดจากการสืบทอดภูมิปัญญาท้องถิ่นด้านการทอผ้าที่มาจากรุ่นสู่รุ่น และทุนทรัพยากรธรรมชาติ

Hi Crafts เชื่อว่าผู้อ่านอยากรู้แล้วว่า ในเมื่อบ้านหนองบัวแดงมีทรัพยากรทุนที่เพียบพร้อมขนาดนี้ การที่ ศ.ศ.ป.เข้าไปดำเนินโครงการพัฒนาผลิตภัณฑ์ร่วมกับนักออกแบบชาวญี่ปุ่น Mr.Yoshiyuki Yamane จะเกิดประโยชน์อะไรแก่บ้านหนองบัวแดง

Hi Crafts มีคำอธิบายค่ะ การทำงานภายใต้โครงการดังกล่าวเป็นการทำงานที่อยู่บนพื้นฐานการทำงานจริงของชุมชน โดยคุณ Yamane ให้ความสำคัญกับเทคนิคการผลิตแบบภูมิปัญญาดั้งเดิม ประกอบกับวัตถุดิบที่มีอยู่อย่างอุดมสมบูรณ์ในท้องถิ่น ดังนั้น สิ่งที่ชาวบ้านจะได้เรียนรู้คือ ใช้เทคนิคการจับคู่สี การออกแบบการใช้งานแบบที่เรียบง่ายแบบญี่ปุ่น รวมทั้งการผสมผสานวัตถุดิบที่ท้องถิ่นมีอยู่ ด้วยการใช้สีโทนเดียวกัน ซึ่งทุกเทคนิคที่ชาวบ้านได้เรียนรู้ล้วนก่อให้เกิดผลิตภัณฑ์ต้นแบบหน้าตาทันสมัยพร้อมทดลองตลาดในงาน IICF ณ ศูนย์นิทรรศการและการประชุมไบเทค บางนา ระหว่างวันที่ 25 พ.ค. 2556 และงาน Interior Lifestyle Tokyo 2013 ระหว่างวันที่ 57 มิ.ย. 2556 ณ Tokyo Big Sight, West Hall กรุงโตเกียว ประเทศญี่ปุ่น

สัปดาห์หน้า Hi Crafts ยังมีอีกหนึ่งชุมชนที่หากผู้อ่านได้สัมผัสจะต้องหลงใหลในความมีเสน่ห์ของผลิตภัณฑ์ผ้าไหม...มัดหมี่...แต้มหมี่...ด้วยสีธรรมชาติของกลุ่มทอผ้าไหมมัดหมี่บ้านหัวฝาย อ.ชนบท จ.ขอนแก่น ค่ะ