เส้นทาง...ทีวีดิจิตอลล่าช้า & ไม่ชัดเจน

ประเทศไทยกำลังก้าวไปสู่ทีวีดิจิตอลที่พลิกประวัติศาสตร์การรับชมโทรทัศน์ของคนไทยทั้งประเทศ จากการออกอากาศที่ปรับจากระบบอะนาล็อก หรือการแพร่ภาพผ่านระบบออกอากาศภาคพื้นดิน ไปสู่การออกอากาศระบบดิจิตอลที่เป็นการส่งสัญญาณและออกอากาศแบบดิจิตอลทั้งหมดเหมือนประเทศต่างๆ ทั่วโลก

สำหรับทีวีดิจิตอลของไทยที่มีจำนวน 48 ช่อง แบ่งเป็นช่องสาธารณะ 12 ช่อง ช่องบริการธุรกิจ 24 ช่อง และช่องชุมชน 12 ช่อง โดยจำนวน 48 ช่อง แบ่งตามโครงข่ายการออกอากาศที่มีอยู่ 6 โครงข่าย

สิ่งสำคัญที่ประชาชนจะได้รับ นอกจากการชมทีวีดิจิตอลทั้งระบบส่งสัญญาณ การออกอากาศ และภาพที่คมชัดมากขึ้นแล้ว

ทีวีดิจิตอลยังเป็นการปฏิรูปสื่อใหม่ทั้งหมด เพราะทุกช่องจะต้องได้รับใบอนุญาตหรือเข้าร่วมประมูลจากคณะกรรมการกิจการกระจายเสียงและกิจการโทรทัศน์ (กสท.) ที่มีเกณฑ์คัดเลือกและกำหนดคุณสมบัติอย่างชัดเจนมากที่สุด

โดยกรอบระยะเวลาเปลี่ยนผ่านไปสู่ทีวีดิจิตอลนั้น จะเริ่มจากการให้ใบอนุญาตโครงข่ายสำหรับออกอากาศทีวีดิจิตอลในเดือน พ.ค. จำนวน 6 โครงข่าย การกำหนดเกณฑ์คุณสมบัติ (บิวตี้คอนเทสต์) การให้ใบอนุญาตช่องสาธารณะในเดือน พ.ค. และเปิดให้ใบอนุญาตช่องบริการสาธารณะเดือน มิ.ย. การประมูลช่องบริการธุรกิจเดือน ส.ค.ก.ย. และให้ใบอนุญาตช่องชุมชนในช่วงปลายปี

ซึ่งคณะกรรมการกิจการกระจายเสียง กิจการโทรทัศน์ และกิจการโทรคมนาคมแห่งชาติ (กสทช.) มั่นใจว่าหากขั้นตอนเป็นไปตามกรอบที่วางไว้ ประชาชนจะได้รับชมทีวีดิจิตอลแบบครบ 48 ช่องในช่วงปลายปีนี้

อย่างไรก็ตาม พ.อ.นที ศุกลรัตน์ รองประธาน กสทช. และประธาน กสท. ยังยืนยันว่าประชาชนต้องได้รับชมทีวีดิจิตอลอย่างแน่นอนในปีนี้ เริ่มจากเดือน เม.ย.นี้ ที่มีการออกอากาศทีวีแบบคู่ขนาน อะนาล็อก และดิจิตอล ในช่อง 5 และช่อง 11 เป็นไปตาม พ.ร.บ.กสทช. กำหนดไว้ โดยประชาชนที่อยากรับชมก็สามารถไปเลือกซื้อกล่องรับสัญญาณทีวีดิจิตอล เซต ท็อป บอกซ์ ที่จะอนุญาตให้วางขายในอีก 2 เดือนนับจากนี้ หรือจะรอคูปองเพื่อเป็นส่วนลดในการซื้อกล่องเซต ท็อป บอกซ์ ที่จะเริ่มแจกหลังจากการประมูลช่องธุรกิจอย่างไรก็ตาม เมื่อเข้าไปดูรายละเอียดของแต่ละใบอนุญาตที่ กสทช. กำลังดำเนินการอยู่ จะพบว่ามีแนวโน้มว่าสิ้นปีนี้คนไทยจะยังไม่ได้รับชมทีวีดิจิตอล เพราะมีความล่าช้าอยู่มากในหลายขั้นตอน เริ่มจากโครงข่ายของการออกอากาศทีวีดิจิตอลจำนวน 6 โครงข่ายที่ยังไม่มีการให้ใบอนุญาต การกำหนดเกณฑ์ผู้สามารถเข้ามาขอรับใบอนุญาตที่ชัดเจน ว่าใครที่สามารถขอช่องสาธารณะได้บ้าง และกำลังถูกวิพากษ์วิจารณ์อย่างมาก จากการให้ช่อง 5 และช่อง 11 ได้รับใบอนุญาตออกอากาศแบบคู่ขนาน ทั้งที่ไม่มีการยื่นเรื่องขอมาที่ กสท. และยังไม่มีการออกเกณฑ์บิวตี้คอนเทสต์

สิ่งที่เกิดขึ้นยิ่งทำให้สังคมกังวลและห่วงว่า หน่วยงานรัฐรายอื่นจะเข้ามาขอใบอนุญาตช่องสาธารณะทั้งหมด จนทำให้ช่องสาธารณะกลายเป็นช่องที่ประชาสัมพันธ์ของภาครัฐ นักการเมืองไปแทน โดยใช้เงินภาษีของประชาชนในการออกอากาศและอาจเกิดปัญหาทุจริตขึ้นได้

ทั้งที่วัตถุประสงค์ของการจัดตั้ง กสทช. ก็เพื่อเข้ามาปฏิรูปสื่อทีวีทั้งหมดไม่ให้ถูกครอบงำจากภาครัฐ และให้นำเสนอข้อมูลเพื่อผลประโยชน์ต่อประชาชนอย่างแท้จริง

สำหรับช่องธุรกิจ 24 ช่อง ก็มีปัญหาที่จนถึงขณะนี้ยังไม่กำหนดราคาประมูล นอกจากนี้เกณฑ์ที่เปิดให้ผู้ประกอบการ 1 ราย ขอใบอนุญาตได้สูงสุด 3 ช่อง ทำให้กังวลว่าจะมีเพียงผู้ประกอบการรายใหญ่ที่มีทุนสูงเข้าประมูลช่องธุรกิจได้ เป็นการปิดทางรายเล็กไม่ให้เข้าประมูลโดยปริยาย รวมทั้งทำร่างประกาศการประมูลช่องธุรกิจที่ต้องผ่านการประชาพิจารณ์รับฟังความคิดเห็นจากประชาชนก่อน และการแก้เกณฑ์มัสต์แคร์รีใหม่ ทำให้การเปิดประมูลยิ่งล่าช้าออกไปอีก

ส่วนช่องชุมชนที่เตรียมให้ใบอนุญาตช่วงปลายปีนี้ ปรากฏว่ายังไม่มีความคืบหน้าเกี่ยวกับเกณฑ์คุณสมบัติ และมีความเป็นห่วงว่าจะเป็นช่องทางให้นักการเมืองท้องถิ่นได้ใบอนุญาตอีกด้วย

นอกจากกฎเกณฑ์การประมูลทีวีดิจิตอลแต่ละประเภทจะมีความล่าช้าแล้ว ยังมีความคลุมเครือและไม่ชัดเจนในหลายประเด็น

โดยเฉพาะความไม่ชัดเจนว่า กสทช. โดย กสท.นั้นกำลังดำเนินการปฏิรูปสื่อเพื่อประชาชนอย่างแท้จริงหรือไม่

เพราะอย่างที่รู้กันว่าอุตสาหกรรมโทรทัศน์มีความสำคัญมาก ในฐานะที่เป็นสื่อที่สามารถครอบงำความคิดประชาชนได้อย่างง่ายดายและรวดเร็วที่สุด จนเกิดประโยคสำคัญที่พูดกันว่า

“เอาทีวีมาให้ผมหนึ่งช่อง ผมจะปกครองประเทศนี้ให้ดู”

นี่คือความสำคัญของสื่อโทรทัศน์

และความสำคัญที่ต้องปฏิรูปสื่อเพื่อประชาชนอย่างแท้จริง