บริหารคน

การตัดสินใจออกไปลงทุนในต่างประเทศ นอกจากการวิเคราะห์ตลาด ความคุ้มทุน และการบริหารด้านการเงินแล้ว ปัจจัยด้านทรัพยากรมนุษย์ก็ถือเป็นเรื่องที่สำคัญมากสำหรับนักธุรกิจ เพราะหากไม่มีคน พนักงาน แรงงานที่มีความสามารถหรือไว้ใจได้แล้ว การออกไปลงทุนในต่างประเทศย่อมมีความเสี่ยงขึ้นมาอย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้

สำหรับ วัลลภ วิตนากร ประธานกรรมการ บริษัท ไฮเทค แอพพาแรล ที่เข้าไปตั้งโรงงานผลิตสินค้าเครื่องนุ่งห่มในภูมิภาคอาเซียน 3 ประเทศ ได้แก่ ลาว เวียดนาม และกัมพูชา รวมทั้งมีโรงงานอีก 2 แห่งในไทย การบริหารคนถือเป็นเรื่องที่สำคัญ เพราะอุตสาหกรรมเครื่องนุ่งห่มต้องใช้แรงงานเป็นจำนวนมาก โดยเฉพาะเมื่อต้องเข้าไปทำธุรกิจในประเทศที่ไม่คุ้นเคย ซึ่งแตกต่างทั้งวัฒนธรรม ภาษา และการสื่อสาร

วัลลภ แบ่งปันประสบการณ์ให้ฟังว่า ในช่วงการตัดสินใจเข้าเปิดโรงงานในต่างประเทศ พนักงานในระดับบริหาร หรือผู้จัดการโรงงาน จำเป็นต้องเป็นคนไทยเข้าไปทำงานวางระบบให้เรียบร้อยก่อน ซึ่งที่บริษัทจะเปิดรับสมัครพนักงานเดิมให้สมัครใจไปทำงานในต่างประเทศ เพราะคนเก่าจะมีความรู้ ความเชี่ยวชาญในธุรกิจอยู่แล้ว และเป็นการส่งเสริมให้พนักงานเจริญก้าวหน้า เนื่องจากการไปอยู่ในต่างประเทศจะได้ตำแหน่งที่สูงขึ้น

ขณะเดียวกันยังให้เบี้ยห่างจากครอบครัว 20% ของเงินเดือน เพื่อจูงใจให้พนักงานสนใจออกไปทำงานในต่างประเทศ ซึ่งส่วนใหญ่ก็มีคนสนใจน้อย จึงต้องเปิดรับสมัครคนใหม่เข้าไปทำงาน ซึ่งจะมีนักศึกษาจบใหม่ หรือคนที่ยังไม่มีครอบครัวสนใจเข้ามาทำงานร่วมกัน

พนักงานส่วนใหญ่ในโรงงาน นอกจากตำแหน่งสำคัญแล้ว จะเปิดรับพนักงานท้องถิ่นเข้ามาทำงานทั้งหมด ซึ่งการใช้คนท้องถิ่นก็มีความสำคัญมากต่อการทำธุรกิจ โดยเฉพาะในเรื่องการติดต่อสื่อสารกับคนท้องถิ่นด้วยกันเอง หรือติดต่อกับเจ้าหน้าที่รัฐ ในเรื่องกฎหมาย บัญชี และการประสานงานต่างๆ เพราะจะสื่อสารกันได้รู้เรื่องมากกว่า แต่พนักงานคนไทยที่ไปทำงานส่วนใหญ่ก็จะเรียนรู้ภาษท้องถิ่นได้รวดเร็ว เพราะต้องทำงานกับคนท้องถิ่น และการติดต่อโดยใช้ภาษาอังกฤษบางครั้งก็ไม่มีความหมาย เพราะบางประเทศไม่สื่อสารเป็นภาษาอังกฤษ

การดูแลพนักงานในแต่ละประเทศก็แตกต่างกันออกไปตามวัฒนธรรม ซึ่งก็เป็นเรื่องยากหากไม่เข้านิสัยใจคอของแรงงาน หรือไม่เข้าใจกฎหมายการจ้างงานอย่างถ่องแท้ เช่น แรงงานในลาวมีความพอเพียง กินอยู่อย่างเรียบง่าย มีช่วงเวลาในทำงานน้อย เพราะเมื่อมีครอบครัวแล้วจะไม่เข้ามาทำงานในโรงงานอุตสาหกรรม ทำให้ปัจจุบันลาวประสบปัญหาการขาดแคลนแรงงานเช่นเดียวกับไทย

ส่วนคนงานในเวียดนาม ขยันขันแข็ง ฝึกสอนงานได้ง่าย และสนใจที่จะเรียนรู้สิ่งใหม่ แต่การจ้างแรงงานในเวียดนามต้องทำความเข้าใจกับคนงานให้ดี ทำอย่างไรให้คนงานอยู่แล้วพึงพอใจ และมีรายได้ตามที่ต้องการ เพราะหากทำไม่ได้จะมีการจัดตั้งสหภาพแรงงานขึ้นในบริษัท ซึ่งปัจจุบันเวียดนามมีการเรียกร้องเรื่องสหภาพแรงงานมากขึ้น

การจ้างงานในเวียดนามมีค่าแรงถูกกว่าในเมืองไทย 50% แต่มีสวัสดิการทางสังคมค่อนข้างสูง เช่น ต้องมีสวัสดิการให้พนักงาน มีสิ่งอำนวยความสะดวกให้แก่พนักงานด้วย ผู้ประกอบการที่ต้องการเข้าไปทำธุรกิจในเวียดนามต้องศึกษาเรื่องการจ้างงานอย่างรอบคอบ

ขณะที่การจ้างงานในกัมพูชา มีค่าแรงถูก และมีแนวโน้มที่จะปรับสูงขึ้นเล็กน้อย แต่หากเทียบกับของไทยแล้วยังถือว่าถูกกว่ามาก แต่แรงงานฝึกยากพอสมควร และสหภาพแรงงานเจรจากันค่อนข้างยาก หากบริหารจัดการไม่ดีจะมีหลายสหภาพเกิดขึ้นในบริษัท ซึ่งจะสร้างความยุ่งยากได้ จึงต้องมีการศึกษาเรื่องกฎหมายการจ้างงานไปให้ดี

สุดท้ายการจ้างงานแรงงานในเมืองไทย ในเวลาที่ค่าแรงงานปรับขึ้น 300 บาททั่วประเทศ ผู้ประกอบการจะจัดอันดับฝีมือแรงงานในโรงงาน ปลดคนงานที่ไม่มีฝีมือออก และเลือกที่จะรับคนงานใหม่ที่มีประสิทธิภาพมากกว่าเข้ามาทำงาน เพราะหากยังอุ้มคนงานที่ไร้ประสิทธิภาพไว้ จะเป็นการเพิ่มต้นทุนการผลิต

เห็นได้ว่าการบริหารคนในหลายประเทศก็มีความแตกต่างกัน ดังนั้นการบริหารงานพร้อมกันๆ ในหลายที่ จึงต้องปรับให้เข้ากับแต่ละแห่ง จะใช้วิธีเดียวกันหมดเลยคงทำได้ยาก