การผลิตน้ำมันในไทย

กรณีสัมปทานปิโตรเลียมและการผลิตน้ำมันในประเทศไทย ตลอดจนโครงสร้างราคาน้ำมันที่บิดเบือน ซึ่งเป็นเรื่องที่ถูกนำไปหารือในคณะกรรมาธิการของรัฐสภามาแล้วหลายครั้งตั้งแต่ปี 2555 กำลังเป็นประเด็นที่พูดถึงและถกเถียงกันอย่างกว้างขวางในสังคมออนไลน์

ล่าสุดคณะกรรมการปิโตรเลียม ซึ่งมี ณอคุณ สิทธิพงศ์ ปลัดกระทรวงพลังงาน เป็นประธาน ได้นั่งโต๊ะเปิดแถลงผ่านสื่อมวลชนถึงข้อเท็จจริงต่างๆ ที่เกิดขึ้น โดยเฉพาะในเรื่องของความสามารถในการผลิตน้ำมันดิบในประเทศ ซึ่งถูกตั้งข้อสังเกตไว้ว่า เหตุใดไทยต้องนำเข้าน้ำมันดิบ

ข้อมูลของกรมเชื้อเพลิงธรรมชาติที่ได้รายงานต่อบอร์ดปิโตรเลียม ยืนยันว่า ปัจจุบันอัตราการผลิตน้ำมันดิบของประเทศในรอบปี 2555 เฉลี่ยประมาณวันละ 1.45 แสนบาร์เรล/วัน มาจากแหล่งในอ่าวไทย 1.11 แสนบาร์เรล/วัน และแหล่งบนบก 3.33 หมื่นบาร์เรล/วัน ในขณะที่ความต้องการใช้น้ำมันในประเทศเฉลี่ยอยู่ที่ 9 แสนบาร์เรล/วัน ดังนั้นไทยจึงหลีกเลี่ยงไม่ได้ที่ต้องนำเข้าพลังงานจากต่างประเทศ

สำหรับข้อเรียกร้องให้ปรับเพิ่มการเรียกเก็บผลตอบแทน เพราะเห็นว่าการจัดเก็บรายได้จากผู้รับสัมปทานต่ำเกินไป ทำให้ไทยเสียเปรียบนั้น ข้อเท็จจริงเกี่ยวกับการจัดเก็บรายได้ของภาครัฐจากการประกอบกิจการด้านปิโตรเลียม พบว่าปัจจุบันการจัดเก็บรายได้ทั้งจากค่าภาคหลวง อัตราภาษี และผลตอบแทนรัฐ ปี 2555 อยู่ที่ 1.6 แสนล้านบาท ซึ่งกรมเชื้อเพลิงธรรมชาติ ยืนยันว่า ระบบการบริหารจัดการและการจัดเก็บรายได้ที่ใช้อยู่ในขณะนี้มีความเหมาะสมและสอดคล้องกับศักยภาพปิโตรเลียมของประเทศ เนื่องจากลักษณะทางธรณีวิทยาของแหล่งกักเก็บปิโตรเลียมมีความซับซ้อน จำเป็นต้องใช้เงินลงทุนในการสำรวจและการผลิตที่ค่อนข้างสูง เพราะเป็นกิจการที่มีความเสี่ยงสูง โดยผลประโยชน์ที่ประเทศได้รับอยู่ในระดับกลางเมื่อเทียบกับประเทศอื่น

อย่างไรก็ตาม การจัดเก็บรายได้จากผู้รับสัมปทานปิโตรเลียมมี 2 รูปแบบ คือ 1.ระบบจัดเก็บรายได้ของ Thailand l บังคับใช้กับสัมปทานตั้งแต่ปี 2514 จัดเก็บค่าภาคหลวงคงที่ 12.5% และภาษีเงินได้ปิโตรเลียมจ่ายเมื่อมีผลกำไรจากการประกอบกิจการ 50% 2.ระบบจัดเก็บ Thailand lll บังคับใช้เมื่อปี 2532 กำหนดค่าภาคหลวงแบบขั้นบันได 515% จัดเก็บภาษีเงินได้ปิโตรเลียมจ่ายเมื่อมีผลกำไรจากการประกอบกิจการปิโตรเลียม 50% และเพิ่มผลประโยชน์ตอบแทนพิเศษรายปี แบบขั้นบันได 075% ขึ้นอยู่กับสัดส่วนรายได้กับความพยายามในการสำรวจและลงทุนเพิ่มเติมของผู้รับสัมปทานในปีนั้น

ส่วนข้อเสนอที่ต้องการให้ปรับเงื่อนไขการจัดเก็บรายได้ปิโตรเลียมเพื่อเพิ่มผลตอบแทนให้กับประเทศนั้น หากเป็นสัมปทานเดิมก่อนปี 2532 ไม่สามารถแก้ไขปรับเปลี่ยนได้ เนื่องจากสิทธิขั้นมูลฐานในสัมปทานที่ให้ไว้กับผู้รับสัมปทานและกฎหมายของ Thailand lll ไม่มีผลบังคับใช้ย้อนหลัง ซึ่งต้องยอมรับปริมาณการผลิตปิโตรเลียมในระยะหลังจากการเปิดสัมปทานในรอบที่ 1820 มีปริมาณที่น้อยมากเมื่อเทียบกับแปลงสัมปทานก่อนปี 2532