มือถือสีชมพู

ทุกวันนี้หลายๆ คนไม่อาจห่างโทรศัพท์มือถือได้นานเกิน 10 นาที แต่ในบางพื้นที่ของโลก มือถือยังเป็นของไกลเกินเอื้อม ทั้งๆ ที่เจ้าอุปกรณ์ไฮเทคนี้มีประโยชน์ในการพัฒนาชีวิตความเป็นอยู่ของคนในพื้นที่ห่างไกลได้มากอย่างที่ใครหลายคนคาดไม่ถึง

อย่างในสังคมกัมพูชาที่เริ่มมีความเปลี่ยนแปลงแบบเงียบๆ นำโดยกลุ่มผู้หญิงในชนบทที่ใช้เทคโนโลยีเพื่อพัฒนาชีวิตความเป็นอยู่ในพื้นที่ห่างไกล ผ่านโครงการมือถือสีชมพู หรือพิงก์ โฟน โปรเจกต์ ที่กลุ่มวูเมน ฟอร์ พรอสเพอริตี (ดับเบิลยูเอฟพี) ริเริ่มขึ้น เพื่อส่งเสริมทักษะและบทบาทด้านเศรษฐกิจของบรรดาผู้หญิงทุกระดับในสังคมกัมพูชา โดยได้รับการสนับสนุนจากกลุ่มออกซ์แฟมและพันธมิตร

จุดเริ่มต้นของโครงการนี้มาจาก “นันดา ป็อก” ผู้ก่อตั้งกลุ่มดับเบิลยูเอฟพี ที่มีแนวคิดหนุนบทบาทของสตรีในเรื่องเศรษฐกิจ เพื่อพัฒนาความเป็นอยู่ของคนในชุมชน โดยตั้งตัวแทนผู้หญิงในแต่ละท้องถิ่นเป็นผู้ประสานงานเรื่องต่างๆ

เมื่อต้องประชุมหารือกันในแต่ละครั้ง ทำให้พบปัญหาในการติดต่อสื่อสาร เพราะตัวแทนแต่ละคนอยู่ในหมู่บ้านที่ห่างไกลกัน และส่วนใหญ่ไม่มีโทรศัพท์มือถือของตัวเอง บางบ้านมีมือถือที่ใช้รวมกันทั้งครอบครัว บ้างก็ต้องใช้มือถือของสามี จึงเป็นที่มาของแนวคิดในการซื้อโทรศัพท์มือถือสำหรับผู้หญิงเหล่านี้ เพื่อให้การทำงานสะดวกขึ้น

กลุ่มดับเบิลยูเอฟพีได้เงินบริจาคตั้งต้น 500 ปอนด์จากกลุ่มพันธมิตร และนำไปซื้อโทรศัพท์มือถือจำนวน 30 เครื่อง พร้อมกับให้การอบรมการใช้เมนูต่างๆ รวมถึงการส่งข้อความเอสเอ็มเอส ซึ่งหลายคนไม่เคยใช้งานมาก่อน ยังไม่นับรวมความยากในการพิมพ์อักขระภาษากัมพูชา ข้อความง่ายๆ บางทีก็อาจใช้เวลาและความพยายามไม่น้อย

เหตุผลที่โทรศัพท์มือถือต้องเป็นสีชมพู ก็เพราะสีชมพูเป็นสีสำหรับผู้หญิง ผู้ชายจะไม่ค่อยแตะต้องอะไรที่เป็นสีหวานแหวว นี่เป็นประสบการณ์ตรงจากผู้ก่อตั้งกลุ่มดับเบิลยูเอฟพี ที่เคยซื้อรถจักรยานสีชมพูสำหรับให้ผู้หญิงในโครงการใช้เดินทางอย่างสะดวก และผู้ชายในหมู่บ้านก็ไม่แย่งเอารถจักรยานเหล่านี้ไปใช้

ดังนั้น หากโทรศัพท์มือถือเป็นสีชมพู หนุ่มๆ ก็ไม่น่าจะแย่งสาวๆ ใช้โทรศัพท์มือถือเช่นกัน

หลังเริ่มโครงการมือถือสีชมพูมาได้ 1 ปี เวลานี้พวกเธอสามารถใช้มือถือติดต่อกันได้สะดวก ไม่ต้องเสียเวลาขี่รถจักรยาน หรือมอเตอร์ไซค์ เพื่อไปแจ้งข่าวถึงหน้าประตูบ้านแบบแต่ก่อน

ที่สำคัญมือถือยังทำหน้าที่ได้มากกว่านั้น ได้แก่ การให้ข้อมูลที่เป็นประโยชน์สำหรับพัฒนาด้านการเกษตร อาทิ ข้อมูลราคาสินค้าในท้องตลาด สภาพภูมิอากาศ ทำให้เกษตรกรรู้ว่าควรรับมืออย่างไร และรู้ราคาขายสินค้าที่เหมาะสม ไม่ต้องถูกพ่อค้ากดราคาเหมือนที่ผ่านมา

ข้อมูลด้านการเกษตรทำให้เธอและพ่อบ้านรู้ว่า ควรจะปลูกพืชอะไรในช่วงเวลาไหน รู้เทคนิคในการเพิ่มผลผลิต รู้จังหวะเก็บเกี่ยวพืชผักก่อนสภาพอากาศเลวร้ายจะมาเยือน และสามารถแบ่งปันข้อมูลกับเพื่อนบ้านให้ได้พัฒนาคุณภาพชีวิตไปพร้อมกัน

อาจพูดได้ว่า โครงการมือถือสีชมพูนี้ช่วยให้ชาวบ้านมีรายได้เพิ่มขึ้น สามารถนำเงินเหล่านี้ไปซื้อหนังสือ ปากกา และเสื้อผ้า สำหรับลูกๆ และยังมีเหลือเก็บออมไว้ใช้เพื่ออนาคต

นอกจากนี้ ยังมีประโยชน์ในการให้ความช่วยเหลือผู้หญิงในเรื่องต่างๆ อย่างเช่น ความรุนแรงที่เกิดขึ้นกับผู้หญิง เวลาพ่อบ้านทุบตีภรรยา หรือใครเจ็บไข้ไม่สบาย มีเหตุผู้หญิงแท้งกลางดึก สมาชิกในโครงการสามารถโทรศัพท์ไปแจ้งเจ้าหน้าที่ หรือส่งข้อความขอความช่วยเหลือได้ทันท่วงที

แม้โครงการนี้จะไปได้ดี แต่ยังมีปัญหาตรงที่สมาชิกยังพึ่งพาองค์กรที่ให้ความช่วยเหลือในเรื่องค่าใช้จ่ายมือถือ ทว่าหลายๆ คนก็เริ่มเห็นความสำคัญของมือถือสีชมพูในการพัฒนาชีวิตความเป็นอยู่ของตัวเองและเพื่อนบ้าน จึงพยายามเก็บออมเงินไว้ใช้จ่ายในส่วนนี้เอง ซึ่งก็เล็กน้อยกว่าเมื่อเทียบกับค่าน้ำมันในการขี่มอเตอร์ไซค์ไปแจ้งข่าว

โครงการของคนกลุ่มเล็กๆ กำลังเดินหน้าไป ถึงแม้ความเปลี่ยนแปลงเรื่องบทบาทผู้หญิงในกัมพูชายังต้องใช้เวลา แต่อย่างน้อยพวกเธอก็ได้เริ่มเรียนรู้สิ่งใหม่ๆ และกำลังเคลื่อนออกจากจุดสตาร์ตแล้ว