ปรับลดราคาจำนำรอเวลาปัญหาสุกงอม

โดย...อรวรรณ จันทร์ธิวัตรกุล

แม้การประชุมคณะกรรมการนโยบายข้าวแห่งชาติ (กขช.) เมื่อวันที่ 11 มี.ค. จะยังคงยืนยันราคารับจำนำข้าวเปลือกนาปรัง รอบ 2 ในโครงการรับจำนำข้าวเปลือกฤดูกาล 2555/2556 ตามเดิม หลังหลังรัฐบาลยังไม่พร้อมปรับลดราคาเพดาน หลงหลกระแสไม่เห็นด้วยของกลุ่มชาวนาแรงกว่าแรงสนับสนุนของกลุ่มผู้ส่งออกข้าว แต่รัฐบาลก็ไม่ทิ้งแนวคิดปรับลดราคาเพดานจำนำ ที่ได้ส่งสัญญาณผ่านมติที่ประชุม กขช.ว่า โครงการรับจำนำข้าวเปลือกนาปรัง รอบปี 2557 อาจมีการปรับทบทวนใหม่

ทั้งนี้ ต้องรอผลการศึกษาผลดีผลเสียจากกรมการค้าภายในก่อน และให้สอดคล้องกับการส่งเสริมให้เกษตรปลูกข้าวตามพื้นที่โซนนิงที่จัดระบบขึ้นมาใหม่ เพื่อให้การปลูกข้าวมีคุณภาพมากขึ้น ส่วนการปลูกข้าวนอกพื้นที่โซนนิงอาจไม่ได้รับการส่งเสริมเหมือนกับพื้นที่ปลูกโซนนิง

ประเด็นการปรับลดเพดานจำนำข้าวเปิดขึ้นจากการให้สัมภาษณ์ของ วัชรี วิมุกตายน ปลัดกระทรวงพาณิชย์ ที่ออกมาระบุว่า จะเสนอราคารับจำนำข้าวเปลือกเจ้าให้ กขช.พิจารณา แบ่งเป็น 3 ราคา คือรับจำนำตันละ 1.5 หมื่นบาทเท่าเดิม หรือลดราคาเพดานลงมาเหลือตันละ 1.4 หมื่นบาท และปรับลดราคาจำนำมาต่ำสุดที่ตันละ 1.3 หมื่นบาท เนื่องจากต้องการช่วยเหลือภาคส่งออกให้สามารถทำตลาดข้าวในตลาดโลกได้อย่างมีศักยภาพ ไม่ได้เกี่ยวข้องกับกระแสรัฐบาลไม่มีเงินรับจำนำแต่อย่างใด

แนวคิดในการปรับลดราคารับจำนำ แต่ อีกทั้งและรัฐบาลก็ใช้ระยะเวลาจำนำมา 2 ปี ซึ่งสอดคล้องกับผลศึกษาถึงระยะเวลาในการใช้โครงการรับจำนำเพื่อปลดหนี้ให้เกษตรกร พบว่าส่วนใหญ่ 2 ปี ก็จะปลดหนี้หมดพร้อมกับระบุถึงสาเหตุที่

คำกล่าวอ้างดังกล่าว สะท้อนให้เห็นว่า รัฐบาลเริ่มยอมรับว่าราคารับจำนำสูงเกินกลไกตลาดไปมาก จนทำให้ภาคการส่งออกไม่สามารถทำตลาดข้าวได้เหมือนเดิม เพราะราคาข้าวไทยมีต้นทุนที่สูงกว่าประเทศคู่แข่ง จึงต้องขายในราคาแพงกว่ามากอย่างไรก็ดี การให้สัมภาษณ์ของปลัดกระทรวงพาณิชย์ มองได้ว่าเป็นเพียงการโยนหินถามทางเพียงเท่านั้น หรือปลัดกระทรวงพาณิชย์ยอมเป็นหนังหน้าไฟให้ฝ่ายการเมืองตรวจสอบกระแสปรับลดราคารับจำนำว่าจะมีเสียงต่อต้านและแรงสนับสนุนมากน้อยกว่ากันแค่ไหน

เมื่อมีเสียงค้าน เพราะในเมื่อเสียงต่อต้านยังแรงกว่าเสียงสนับสนุน เนื่องจากชาวนาเป็นฐานเสียงใหญ่ของรัฐบาล ทำให้หลังจากนั้นเพียงแค่วันเดียว บุญทรง เตริยาภิรมย์ รมว.พาณิชย์ จึงออกมาแก้เกมด้วยการสั่งให้อธิบดีกรมการค้าภายใน ชี้แจงการปรับลดราคาเพดานว่าต้องรอผลศึกษาผลดีผลเสียให้รอบด้านก่อน เพราะการปรับลดเพดานจำนำเป็นเพียงแนวคิดที่ได้จากการหารือกับผู้ส่งออกและนักวิชาการเพียงเท่านั้น ส่วนยังไม่ได้หมายความว่าจะปรับลดเพานราคาจำนำในเร็วๆนี้พร้อมกับการตอกย้ำจาก รมว.บุญทรง ว่าจะยังไม่มีการเสนอเรื่องปรับลดราคาเพดานเข้าที่ประชุมกขช.อย่างแน่นอน เพียงให้ศึกษาผลดีผลเสียก่อน

รงส่งดังกล่าว ทำให้ปลัดกระทรวงพาณิชย์ก็ออกมากลับลำแตกต่างจากการให้สัมภาษณ์ในครั้งแรกว่า รอให้กรมการค้าภายในศึกษาผลดีผลเสีย หากจะปรับลดราคาเพดานรับจำนำจริง ก็ไม่สามารถทำได้ในฤดูกาลนาปรัง รอบ 2 เพราะจะเกิดความได้เปรียบเสียเปรียบระหว่างเกษตรกรที่ปลูกนาปรังและนาปีในรอบแรก ซึ่งได้รับเม็ดเงินเต็มจำนวนตันละ 1.5 หมื่นบาท หากจะดำเนินการต้องเริ่มในฤดูกาล ซึ่งจะเหมาะสมกว่า

การโยนหินถามทางในครั้งนี้ จึงเป็นเพียงแนวคิดที่รัฐพยายามหาทางหนีทีไล่ไว้ก่อน หากไหากไม่สามารถขายขาวได้ตามแผนที่วางไว้ หกไม่สามารถขายข้าวได้ตามแผน สต๊อกข้าวที่ทับถม 2 ปี ก็จะยิ่งเพิ่มมากขึ้น แม้ว่าขณะนี้ที่ได้จากโครงการรับจำนำข้าวเปลือกนาปี ฤดูกาล 2554/55 และข้าวเปลือกนาปรัง 2555 ได้ 56 ล้านตัน ทำให้สต๊อกในปี 2555/55 สต๊อกเหลือเพียง 5 ล้านตัน แต่ข้าวใหม่ที่ได้จากโครงการรับจำนำข้าวเปลือกฤดูกาล 2555/2556 ก็กำลังตามมาสมทบ นอกจากนั้นเป็นที่รู้กันว่า ข้าวในสต๊อกรัฐจำนวนมากที่ขายผ่านบริษัทนายหน้าแห่งหนึ่งได้ถูกขายผ่านบริษัทข้าวที่เป็นนายหน้าที่มีสายสัมพันธ์กับพรรคการเมือง ซึ่งจำนวนมากยังไหลเวียนอยู่ในประเทศ ขณะที่ตลาดต่างประเทศต้องเจอกับการตัดราคาจากประเทศคู่แข่ง

ทั้งหมดนี้อาจส่งผลขายข้าวไม่ออกและโครงการรับจำนำข้าวเปลือกของรัฐบาลขาดสภาพคล่อง จนทำให้กระทรวงพาณิชย์ต้องเร่งออกมาระบายข้าวฤดูกาลใหม่อีกครั้ง ผ่านวิธีการประมูลในช่วงเดือน มี.ค.นี้ ซึ่งต้องจับตาว่าเอกชนจะมีการเสนอซื้อในราคาตลาดมากน้อยแค่ไหน หากต่ำกว่าราคาตลาดมาก ก็อาจไม่อนุมัติขาย แต่ไปใช้วิธีลับผ่านการส่งออกรูปแบบจีทูจีเช่นเดิม สุดท้าย หากไม่สามารถขายได้ตามแผน รัฐบาลอาจต้องปัดฝุ่นแนวคิดปรับลดราคาเพดานรับจำนำสำหรับฤดูกาลหน้าหรือนาปรัง 2557 อีกครั้ง