‘อิสรภาพ ของคนรุ่นใหม่’

ผมไปเจอหนังสือเล่มหนึ่งของ Seth Godin ชื่อหนังสือว่า “The Icarus Deception” คือประมาณว่าชอบนักเขียนคนนี้อยู่แล้ว เพราะเขาเป็นนักคิดนักเขียนเรื่องธุรกิจและการตลาดที่เรียกว่า BestSeller ระดับโลก เขาเสนอแนวคิดดีๆ มากมาย และเป็นคนหนึ่งที่จับตาการเปลี่ยนแปลงในเรื่องของธุรกิจและการตลาดอย่างใกล้ชิด

เขานำเสนอหลายๆ เรื่องที่เรียกได้ว่ากระตุกต่อมความคิด เช่น All Marketer are Die หรือ Purple Cow รวมทั้งแนวคิดการตลาดในรูปแบบใหม่...เดี๋ยวก่อน หลายๆ คนอาจมองว่า “การตลาด” ไม่เห็นจะเกี่ยวกับตัวเราเลย แต่ถ้าผมจะพูดว่า จริงๆ การตลาดคือทุกสิ่งที่อยู่รอบตัวเรา คนที่เราไม่เคยเห็น แต่คนเหล่านี้อยู่เบื้องหลังการสร้างอิทธิพลให้เรารักและซื้อสินค้าและบริการ ก็มาจากการวางแผนของคนเหล่านี้นั่นแหละ

ครับ!! หลายคนอาจจะไม่ทราบว่าผมเองคลุกคลีอยู่ในวงการเงิน และเป็นที่รู้จักในฐานะนักลงทุนในตลาดหุ้นไทย แต่คุณรู้ไหมว่าเบื้องหลังการศึกษาของผมจริงๆ ไม่ใช่ “” ...ใช่!! ผมเรียนการตลาดจากธรรมศาสตร์นี่แหละ คือตอนแรกก็พยายามเลือกอะไรก็ได้ที่ไม่ต้องเรียน ไม่ต้องอ่านหนังสือมาก ก็นี่เลย การตลาด เพราะที่คิดแวบแรกก็คือ มันต้องเป็นวิชาที่ใช้ Common Sense แต่พอเรียนเข้าจริงๆ แล้ว ไอ้ Common Sense นี่แหละที่มันยาก เพราะ หนึ่ง มันไม่มีรูปแบบที่ชัดเจน สอง มันไม่มีแผนของการพัฒนา และ สาม คุณวัดผลจากผลลัพธ์ เมื่อสำเร็จหรือพลาด นั่นเท่ากับว่า Common Sense มันเป็นอะไรที่ไม่ Common ดังชื่อ เพราะมันเรียนจากประสบการณ์ หรือความเจ็บปวดและล้มเหลวในอดีต

เส้นทางแนวคิด ผมกับ Seth Godin มาบรรจบกัน ก็ที่หนังสือเล่มนี้ “The Icarus Deception” มันเป็นการนำเสนอแนวคิดสวนกระแสสังคม ในเรื่องของ “ความเสี่ยง” เขาพูดถึงเรื่องของ Safety Zone และ Comfort Zone คือในอดีตต้องย้อนกลับไปในสมัยเกษตรกรรม ในเวลานั้นมนุษย์อยู่อาศัยแบบพอเพียง เพาะปลูก เลี้ยงสัตว์ และดูแลตัวเองและครอบครัวเป็นหลัก ซึ่งแน่นอน Concept ของเกษตรกรรม เมื่อเทียบกับยุคโบราณที่มนุษย์ต้องออกล่าสัตว์แข่งกับเสือและสิงโต ก็นับว่ามัน Modern มากๆ เพราะเราสามารถเลี้ยงและปลูกอาหารของเราเองแทนการออกล่า ซึ่งไม่รู้เลยว่าแต่ละวันจะล่าเหยื่อได้หรือไม่ ...แน่นอน สิ่งที่หายไปก็คือ “ความท้าทาย” เพราะเรารู้แน่ว่าพรุ่งนี้เราจะมีอะไรกิน

จากนั้นก็มาสู่ยุคอุตสาหกรรมที่เราเพิ่มประสิทธิภาพในการผลิต จากเดิมเลี้ยงสัตว์และเพาะปลูกกันแบบตามมีตามเกิด ก็ได้ผลผลิตดีบ้าง แย่บ้าง ตามบุญตามกรรมของแต่ละครอบครัว ยุคอุตสาหกรรมก็มีการสร้างการผลิตที่มีประสิทธิภาพ ที่เรียกว่า Mass Production ซึ่งแน่นอนเมื่อเกิดกระบวนการผลิตที่มีระบบมันก็ต้องมีระบบการซื้อขายแลกเปลี่ยน และการกำหนดกฎเกณฑ์ของการค้าและการซื้อขายที่ชัดเจนนี่แหละเป็นที่มาของระบบทุนนิยม

ระบบทุนนิยม ระบบที่เน้นการผลิตที่มีประสิทธิภาพสูงสุด และเน้นการบริโภคให้มากที่สุด “ถามว่าดีไหม” ก็ต้องบอกว่า “มีส่วนดี” ส่วนดีของทุนนิยมทำให้เราสามารถผลิตสินค้าจำนวนมากๆ ได้อย่างมีประสิทธิภาพ และก็มีกระบวนการในการซื้อขายแลกเปลี่ยนที่เป็นธรรม คือใครผลิตได้ดีและมีคุณภาพก็จะได้รับผลตอบแทนเป็นจำนวนเงินและความมั่งคั่งที่เก็บสะสม ...ใช่ !! ถ้าผมมีโรงงานผลิตสินค้าที่คนซื้อผมก็จะรวย และยิ่งผมสร้างกระบวนการผลิตให้ต้นทุนต่ำลงและเพิ่มคุณภาพสินค้าผมก็จะยิ่งได้กำไร โดยที่ผมไม่ต้องสนหรอกว่าคนงานจะได้ค่าจ้างเท่าไร ตราบเท่าที่ผมยังสามารถหาแรงงานมาทำงานให้ผมถูกที่สุด ...ครับ !! ถ้ายังมีแรงงานถูกๆ มาให้ผมจ้าง ผมก็จะจ้างที่มันถูกที่สุด และอีกอย่างคือเรื่องผลกระทบ ผมไม่สนหรอกว่าโรงงานของผมจะสร้างมลพิษหรือผลิตของเสียเท่าไร เพราะนั่นไม่เกี่ยวกับผม

ผลก็คือ Global Warming โลกร้อนด้วยมลภาวะ การย้ายโรงงานมลพิษเยอะๆ มาเอเชีย การผลิตของเสียและมลภาวะมันมาพร้อมๆ กับระบบทุนนิยมที่เจริญทางวัตถุ นั่นมองง่ายๆ ว่า เมื่อมนุษย์เริ่มทำตัวเหนือธรรมชาติ เราอาจสะดวกสบายขึ้น แต่เรามีปัญหาต่างๆ มากมายและสุขภาพจิตที่แย่ลง

ครับ ปัญหายังคงอยู่และระบบทุนนิยมก็กำลังขยายตัวต่อ นำมาโดยจีนและเอเชีย การเดินทางที่ท้าทายครั้งนี้เพิ่งเริ่มเท่านั้นเอง ความสบายในการเป็นลูกจ้างมันลดลง พร้อมเงินเดือนที่น้อยลงเรื่อยๆ บริษัทต่างๆ ทำเสมือนจะบีบคนที่ไร้ประสิทธิภาพออกจากงาน เหลือเพียง Top Player ที่ได้ทุกอย่าง ได้ตำแหน่ง ได้เงิน คำถามคือวันนี้จุดยืนของคุณอยู่ตรงไหน ระหว่างพนักงานคนหนึ่งที่ทุ่มเทขายแรงงานและเวลาให้บริษัท กับอีกคนที่ขายผลงานโจทย์แห่งความเปลี่ยนแปลงอย่างรุนแรงต่อชีวิตมนุษย์ในครั้งนี้ เราทุกคนต้องเลือกว่าจะเดินอย่างไร...คิดดีๆ ครับ !!