เมื่อไทยไร้ยุทธศาสตร์

เมื่อวันอังคารที่ผ่านมา รัฐบาลไทยได้เปิดเผย “วิสัยทัศน์” ว่าในอนาคตประเทศไทยจะต้องเป็น “ประเทศมีขีดความสามารถในการแข่งขัน คนไทยอยู่ดี กินดี มีความเสมอภาค และเป็นธรรม”

อ่านจบแล้วอึ้ง ทึ่ง แต่ไม่เสียว จะออกแนวเศร้ามากกว่าเสียว ที่เศร้าก็เพราะเขียนวิสัยทัศน์เสียกว้างๆ ลอยๆ อย่างนี้ มันสะท้อนนะครับว่าผู้ที่รับผิดชอบในการเขียนไม่ได้ให้ความสำคัญกับ “วิสัยทัศน์” หรือ “ตำแหน่ง” ของประเทศไทยบนแผนที่การแข่งขันโลก เศร้าที่ในภาวะการแข่งขันระหว่างประเทศที่จะรุนแรงและแหลมมากขึ้นเรื่อยๆ เรา “รู้” จากรัฐบาลแค่ว่า ประเทศไทยเราจะเป็นประเทศที่มีขีดความสามารถในการแข่งขัน คนไทยอยู่ดี กินดี มีความเสมอภาค และเป็นธรรม

เขียนกว้างๆ แบบนี้ เขียนอีกร้อยทีก็ถูกทั้งร้อยที แต่เขียนซะกว้างแบบนี้ อ่านจบทุกคนก็คงจะมีคำถามในใจเหมือนๆ กันกับผมว่า “แล้วไง?” เขียนให้มันชัดๆ เน้นๆ ได้มั้ยครับ ว่าจุดยืนหรือตำแหน่งทางการแข่งขันของประเทศไทยจะอยู่ตรงไหน ภาครัฐ ภาคเอกชนและทุกภาคส่วนจะได้ทำงานกันถูกและส่งเสริมซึ่งกันและกัน ที่เรานั่งตาปริบๆ มองประเทศนั้นประเทศนี้พัฒนาแซงหน้าเราไปทีละประเทศสองประเทศ ไม่ใช่เพราะเราชอบเขียนวิสัยทัศน์กว้างๆ ลอยๆ แบบนี้จนทุกฝ่ายที่เกี่ยวข้องทำงานกันต่อไม่ถูกไม่ใช่เหรอครับ?

พอ “วิสัยทัศน์ไม่ชัดแต่เบลอ” จะเกิดอะไรขึ้นทราบมั้ยครับ? ยุทธศาสตร์ก็จะพลอย “เบลอ” ไปด้วยครับ

ไม่เชื่อลองอ่าน 4 ยุทธศาสตร์หลักของประเทศไทยดูนะครับ หนึ่งสร้างความสามารถในการแข่งขันของประเทศ สอง สร้างโอกาสบนความเสมอภาคและเท่าเทียมกันทางสังคม สาม เติบโตบนคุณภาพชีวิตที่เป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อม และสี่ ปรับสมดุลและพัฒนาระบบการบริหารจัดการภาครัฐ

ภายใต้ยุทธศาสตร์หลักดังกล่าว รัฐบาลก็ได้เปิดเผยรายละเอียดเพิ่มเติมในแต่ละหัวข้ออีกยุทธศาสตร์ละ 2–3 หน้า ผมขอลองยกตัวอย่างในเรื่องการสร้างความสามารถในการแข่งขันนะครับ

รัฐบาลนี้จะสร้างความสามารถในการแข่งขันด้วยการ หนึ่ง ยกระดับห่วงโซ่มูลค่าภาคอุตสาหกรรมสู่การใช้เทคโนโลยีขั้นสูง สอง มุ่งพัฒนาอุตสาหกรรมอนาคตที่สร้างรายได้ใหม่สร้างมูลค่าให้กับภาคเกษตร ภาคบริการและการท่องเที่ยว สาม สร้างปัจจัยแวดล้อมให้เอื้อต่อการพัฒนาภาคการผลิตและบริการ และสี่ ใช้โอกาสจากการเข้าสู่ประชาคมอาเซียนในปี 2558 ในการเพิ่มขีดความสามารถในการแข่งขันของประเทศ

ยังเบลออยู่ใช่มั้ยครับ ยากนะครับการเขียนยุทธศาสตร์แบบที่ยิ่งเขียนยาวขึ้นยิ่งเบลอ ปกติยิ่งเขียนได้ยาวลงรายละเอียดได้เยอะก็ยิ่งต้องชัดเจนขึ้น แต่นี่ยิ่งเขียนยิ่งเบลอ

ลองดูรายละเอียดให้ลึกลงไปอีก รัฐบาลนี้จะเพิ่มขีดความสามารถ SMEs และ OTOP ด้วยการ หนึ่ง พัฒนาศักยภาพและเพิ่มประสิทธิภาพผู้ประกอบการ SMEs สอง พัฒนาศักยภาพและส่งเสริมการตลาดสินค้าและบริการจังหวัด (OTOP) และสาม R&D

กว้างสุดๆ เบลอสุดๆ ท่านผู้อ่านอ่านแล้วได้ความว่าอย่างไรครับ? ผมอ่านแล้วได้ความว่า ประเทศไทยเราจะทำให้ SMEs และ OTOP ให้ดีขึ้นด้วยการที่เราจะพัฒนามันให้ดีขึ้นครับ

ที่ผมเน้นเขียนเรื่องยุทธศาสตร์มา เพราะผมเห็นแล้วว่าประเทศเราไม่มียุทธศาสตร์ และที่น่ากังวลคือเรายังไม่รู้ตัวว่าเราไม่มียุทธศาสตร์ เราคิดว่าประโยคกว้างๆ ลอยๆ เบลอๆ ที่ผมยกตัวอย่างไปให้ท่านอ่านกันนั้น คือ ยุทธศาสตร์ อึ้ง ทึ่ง เศร้า ครับ

ปิดท้ายด้วยการชมแบบมียุทธศาสตร์ละกันว่า “ที่เขียนกันมานี่ถูกหมดทุกอย่าง เสียอย่างเดียวเอาไปทำอะไรไม่ได้ครับ”