3ข้อเสนอเพิ่มประสิทธิภาพการค้าอาเซียน

การค้าระหว่างประเทศมักเผชิญกับการปิดกั้นและอุปสรรคที่แต่ละประเทศสร้างขึ้นมาเพื่อกีดกันคู่แข่ง ถึงแม้ว่าในปัจจุบันหลายประเทศจะมีการร่วมมือกันทางเศรษฐกิจเพื่อลดอุปสรรคดังกล่าวและเพิ่มความสะดวกในการค้าและการขนส่งระหว่างกันให้มากขึ้น

ในส่วนของอาเซียนเอง ถึงแม้จะมีการทยอยลดภาษีอากรลงเหลือ 0% หรืออยู่ในระดับที่ประเทศสมาชิกพอใจ ผู้ประกอบการในประเทศไทยและอาเซียนยังเผชิญหน้ากับอุปสรรคทางการค้าที่เพิ่มต้นทุนการดำเนินธุรกิจ

งานวิจัย การค้า สินค้า และการอำนวยความสะดวกทางการค้า โดย ดร.เชษฐา อินทรวิทักษ์ ดร.สุเมธ องกิตติกุล และณัฐวุฒิ ลักษณาปัญญากุล สถาบันวิจัยเพื่อการพัฒนาประเทศไทย (ทีดีอาร์ไอ) ได้เสนอบทวิเคราะห์ถึงอุปสรรคทางการค้าประเภทต่างๆ และประโยชน์ที่ประเทศไทยและเหล่าประเทศอาเซียนจะได้รับหากมีการเปิดเสรีการค้าอย่างแท้จริง

จากข้อมูลผลกระทบภาพรวมต่อเศรษฐกิจไทยและประเทศอื่นๆ ประเทศไทยจะมีประโยชน์ในรูปตัวเงินถึงกว่า 4,500 ล้านเหรียญสหรัฐ และมีการเติบโตของจีดีพีกว่า 1.5% ในขณะที่ประเทศลาว กัมพูชา และเวียดนาม (CLV) จะได้รับประโยชน์ในรูปตัวเงินกว่า 3,000 ล้านเหรียญสหรัฐ และมีการเติบโตของจีดีพีกว่า 3.5% หากมีการลดอุปสรรคทางการค้าในอาเซียนในรูปแบบต่างๆ

อุปสรรคทางการค้าในอาเซียน

1) การใช้ประโยชน์จากการลดภาษีศุลกากรยังไม่เต็มที่ เนื่องจากกระบวนการยุ่งยากและไม่แน่นอน ขึ้นอยู่กับดุลพินิจของเจ้าหน้าที่รัฐ

2) อุปสรรคทางการค้าที่ไม่ใช่ภาษี (NonTariff Barriers)

มาตรการควบคุมราคา มาตรการทางการเงิน เช่น การกำหนดอัตราแลกเปลี่ยนเงินตรา มาตรการควบคุมปริมาณ (โควตา) และมาตรการผูกขาดการนำเข้าโดยรัฐวิสาหกิจ

3) ความไม่สะดวกในการขนส่งสินค้า

ระบบคมนาคมขนส่งระหว่างประเทศและการเชื่อมโยงกันที่ไม่สมบูรณ์ ทั้งด้านกายภาพ (ถนน รางรถไฟ ท่าเรือ สนามบิน) และกฎระเบียบ (กฎระเบียบในการขับขี่)

4) กระบวนการศุลกากรที่ยุ่งยากซับซ้อน

ทำให้ใช้เวลานานในการดำเนินการ นอกจากนี้กฎระเบียบของแต่ละประเทศยังมีข้อแตกต่างสูง ทำให้กระบวนการศุลกากรมีความยุ่งยากซับซ้อนมากขึ้น

ข้อเสนอแนะเชิงนโยบาย

ขยายการเก็บเกี่ยวประโยชน์ด้านภาษีอากร

เพิ่มความชัดเจนในกระบวนการพิจารณาการใช้สิทธิประโยชน์

กระตุ้นให้ข้อมูลและจัดทำคู่มือการใช้สิทธิประโยชน์แก่ธุรกิจไทย

ผลักดันให้กลุ่มประเทศอาเซียนใหม่ (พม่า ลาว กัมพูชา เวียดนาม) ลดภาษีศุลกากรให้ได้ตามกำหนด

เร่งลดอุปสรรคทางการค้าที่ไม่ใช่ภาษี (NTBs)

ผลักดันให้ประเทศสมาชิกอาเซียนยกเลิก NTBs ในรูปแบบต่างๆ

ผลักดันให้นำมาตรฐานสากลมาปรับใช้ในการตรวจสอบความปลอดภัยและสุขอนามัยของสินค้า

วางกลไกการเฝ้าระวังและรับมือ NTBs กับสินค้าไทย

เร่งพัฒนาระบบการอำนวยความสะดวกทางการค้า

ในระยะสั้น ควรเร่งพัฒนาระบบอิเล็กทรอนิกส์ ณ จุดเดียวของประเทศ (National Single Window)

ในระยะยาว ควรเร่งพัฒนาไปสู่ระบบอิเล็กทรอนิกส์ ณ จุดเดียวของอาเซียน (ASEAN Single Window) เพื่อลดต้นทุนการนำเขาส่งออกสินค้าของกลุ่มประเทศอาเซียน

เร่งผลักดันให้ความตกลงข้ามพรมแดนที่ไม่ต้องเปลี่ยนยานพาหนะให้มีผลบังคับใช้อย่างเต็มที่ในทางปฏิบัติ