ดีเดย์เครียร์เช็คด้วยภาพทั่วประเทศ

โดย...พรสวรรค์ นันทะ

เมื่อวันที่ 3 ก.พ. 2555 ที่ผ่านมา ประสาร ไตรรัตน์วรกุล ผู้ว่าการธนาคารแห่งประเทศไทย (ธปท.) ตัดริบบิ้นเปิดใช้ระบบการหักบัญชีเช็คโดยใช้ภาพเช็ค (Imaged Cheque Clearing and Archive System : ICAS) อย่างเป็นทางการ เพื่อให้การเคลียริงเช็คในเขตกรุงเทพฯ และปริมณฑล ผ่านระบบธนาคารพาณิชย์สามารถได้รับเงินภายใน 1 วันทำการ จากเดิมที่ใช้ระบบเคลียริงเช็คตามปกติที่ต้องขนส่งเช็คฉบับจริง ซึ่งต้องใช้เมสเซนเจอร์วิ่งขนใบเช็คไปมาระหว่างธนาคารเจ้าของเช็คและธนาคารผู้จ่ายเงินตามเช็ค ที่ต้องใช้เวลานานถึง 35 วันทำการ

และหากเป็นเช็คต่างธนาคารการขอขึ้นเงินตามเช็คยิ่งใช้เวลานาน กว่าที่ลูกค้าผู้รับเช็คจะสามารถนำเช็คไปขึ้นเงินตามยอดเช็คที่สั่งจ่ายได้

อย่างไรก็ตาม กว่าที่ ธปท.จะนำระบบ ICAS มาใช้ได้ ก็ประสบปัญหาติดขัดเป็นโรคเลื่อนมานานพอสมควร เพราะตามกำหนดเดิม ธปท.ตั้งเป้าหมายจะนำมาใช้ตั้งแต่วันที่ 11 พ.ย. 2554 แต่ติดอุปสรรคปัญหาความไม่พร้อมของธนาคารพาณิชย์ กระทั่งเกิดการบูรณาการทั้งด้านธุรกิจ เทคโนโลยีสารสนเทศ และกฎหมาย ที่ ธปท. สมาคมธนาคารไทย และธนาคารสมาชิกศูนย์หักบัญชีอิเล็กทรอนิกส์ ร่วมกันจัดทำขึ้นมาจนสำเร็จ จนสามารถลดระยะเวลาการเรียกเก็บเงินตามเช็ค ทำให้การหมุนเวียนเงินในธุรกิจและระบบเศรษฐกิจมีความคล่องตัวมากขึ้น โดยในปี 2555 ธปท.ตั้งเป้าใช้ระบบ ICAS ในเขตกรุงเทพฯ และปริมณฑล ให้ครอบคลุมพื้นที่ที่มีปริมาณเช็คสัดส่วนสูง 70% ของเช็คทั้งประเทศ

หลังจากนั้นในปี 2556 จะทยอยขยายผลการใช้งานไปในส่วนภูมิภาคจนครบทุกจังหวัดทั่วประเทศ

ฉะนั้น ในปีนี้ระบบการหักเช็คด้วยภาพก็จะมีการนำมาใช้ได้อย่างเต็มรูปแบบ

ทั้งนี้ ระบบ ICAS มีจุดเด่น 3 ด้าน คือ 1.ใช้ภาพเช็คที่ส่งผ่านระบบคอมพิวเตอร์ ในการพิจารณาตัดจ่ายเงินแทนการส่งเช็คต้นฉบับให้กับธนาคารเจ้าของเช็ค จึงไม่มีภาระในการขนส่งเช็ค

2.ถ้าติดตั้งระบบ ICAS ทั่วประเทศแล้วจะใช้เวลาเพียง 1 วันทำการ เพื่อเรียกเก็บเงินตามเช็คได้ทั่วประเทศ

และ 3.ภาพเช็คที่ทำธุรกรรมผ่านระบบ ICAS จะได้รับการรับรองให้เทียบเท่าเอกสารจริง ภายใต้ พ.ร.บ.ว่าด้วยธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ พ.ศ. 2544 ดังนั้นลูกค้าจึงใช้อ้างอิงในกระบวนการทางกฎหมายได้ แม้ว่าธนาคารต้องจ่ายค่าธรรมเนียมแรกเข้าระบบ 1 ล้านบาท และค่าธรรมเนียมรายเดือน 2,500 บาท รวมถึงถ้าปฏิบัติผิดเกณฑ์ต้องจ่ายค่าปรับให้ ธปท.บ้างก็ตาม

การผลิกโฉมหน้าของการชำระเงินด้วยภาพเช็ค หรือ ICAS ถือว่ามีคุณูปการต่อระบบการชำระเงินมหาศาล เพราะต่อไปภาคธุรกิจและประชาชนผู้ฝากเช็ค จะสามารถเรียกเก็บและถอนใช้เงินตามเช็คทั่วประเทศได้ภายใน 1 วันทำการ รวมไปถึงการเรียกเก็บเงินตามเช็คข้ามจังหวัดที่ใช้เวลานาน 35 วันทำการ ลดเวลาลงเหลือ 1 วันทำการด้วย แถมการบริการผ่านเช็คของธนาคารก็สามารถขยายเวลารับฝากเช็คเพิ่มขึ้น จากปัจจุบันธนาคารจะปิดรับฝากเช็คเวลา 13.00-14.00 น. จะขยายเวลารับเช็คได้ถึงเวลา 14.30-15.30 น. ใกล้เวลาปิดทำการของธนาคาร ขณะเดียวกันก็ช่วยร่นกำหนดเวลาการให้บริการใช้เงินตามเช็คที่ฝากได้เร็วขึ้น จากปัจจุบันที่ให้ถอนได้ถึงเวลา 13.00-14.00 น. อาจจะเร็วขึ้นภายในเที่ยงวันได้

สำคัญคือ ระบบ ICAS ยังช่วยปิดช่องว่างที่ธนาคารผู้จ่ายเช็คมักฉวยโอกาสนำเงินตามเช็คที่ค้างอยู่ระหว่างรอจ่ายลูกค้าในช่วง 35 วัน ไปบริหารหาผลตอบแทนต่อเสมือนเอาเปรียบลูกค้าเจ้าของเงินได้ด้วย เพราะต่อไปเมื่อรับเช็คธนาคารจะไม่มีโอกาสเอาเงินไปบริหารนานถึง 35 วัน ได้โดยไม่ได้จ่ายค่าตอบแทนใดๆ ให้เจ้าของเงินตามเช็คได้อีก เพราะต้องเคลียร์เช็คและจ่ายเงินเร็วขึ้นใน 1 วันทำการ

นอกจากนี้ ยังช่วยให้ธนาคารพาณิชย์ผู้ให้บริการลดต้นทุนในการขนส่งตัวเช็ค ลดความเสี่ยงที่เช็คอาจสูญหายในระหว่างกระบวนการเรียกเก็บ และลดภาระในการจัดเก็บข้อมูลและตัวเช็คของธนาคาร เพราะระบบนี้ ธปท.จะเป็นศูนย์กลางในการจัดเก็บข้อมูลและภาพเช็คของธนาคารสมาชิกได้ทุกวันตลอด 24 ชั่วโมง ทำให้ธนาคารบริการลูกค้าได้สะดวกขึ้นในต้นทุนที่ถูกลง ถือเป็นนวัตกรรมทางการเงินที่พลิกโฉมระบบการชำระเงินและยกระดับการให้บริการของธนาคารพาณิชย์ในรอบปี 2556