เออีซีกับตัวชี้วัดความสำเร็จ

ประชาคมอาเซียนกับตัวชี้วัดความสำเร็จ8...สถาบันวิจัยเพื่อการพัฒนาประเทศไทย (ทีดีอาร์ไอ)

หลังจากผู้นำอาเซียน 10 ประเทศ เห็นชอบให้มีการจัดตั้งประชาคมอาเซียน (ASEAN Community) ขึ้นภายในปี 2558 โดยประกอบด้วยเสาหลัก 3 เสา ได้แก่ 1.ประชาคมการเมืองและความมั่นคงอาเซียน 2. ประชาคมเศรษฐกิจอาเซียน และ 3.ประชาคมสังคมและวัฒนธรรมอาเซียน

ตัวชี้วัดความสำเร็จของเออีซีนั้น การที่ประชาคมเศรษฐกิจอาเซียนจะมุ่งไปที่การเป็นตลาดและฐานการผลิตร่วมกันนั้น เออีซีจำเป็นที่จะต้องมีตัวชี้วัดด้านการเคลื่อนย้ายสินค้า บริการ การลงทุน เงินทุน และแรงงานฝีมือระหว่างกันอย่างเสรี รวมถึงตัวชี้วัดในเรื่องของการขนส่ง ไอซีที และด้านพลังงานอีกด้วย

ทีมวิจัยของทีดีอาร์ไอได้สำรวจและเก็บข้อมูลจากบริษัทเอกชน 30 แห่ง เพื่อสำรวจความคิดเห็นเกี่ยวกับตัวชี้วัดที่ภาคเอกชนให้ความสนใจในการสร้างตลาดและฐานผลิตร่วมกันในอาเซียน โดยตัวชี้วัดที่บริษัทเอกชนเห็นว่ามีสำคัญและควรทำให้สำเร็จภายในปี 2558 คือ

การพัฒนากระบวนการนำเข้าสินค้าและการจัดการภาษีนำเข้าให้มีประสิทธิภาพและโปร่งใส การพัฒนากระบวนการนำเข้าสินค้าและระบบจัดเก็บภาษีอากรให้เป็นระบบและรวดเร็วมากขึ้น การประสานงานเพื่อให้เกิดความสอดคล้องระหว่างองค์กรในการออกสิทธิบัตรต่างๆ และทำให้กฎแหล่งกำเนิดสินค้ายืดหยุ่นและง่ายต่อการทำธุรกิจมากขึ้น

นอกจากนี้ งานวิจัยดังกล่าวยังระบุตัวชี้วัดสำคัญอื่นๆ ที่มีผลสำคัญต่อความสำเร็จของเออีซี อาทิ ตัวชี้วัดในภาคบริการ โดยพบว่าธุรกิจภาคบริการในแถบประเทศอาเซียนยังถูกควบคุมโดยกฎหมายภายในประเทศเป็นจำนวนมาก ซึ่งประเทศสิงคโปร์เป็นเพียงประเทศเดียวที่สามารถบรรลุเป้าหมายของการเปิดเสรีภาคบริการได้ สำหรับประเทศไทยรัฐบาลควรสร้างแรงจูงใจในการเปิดเสรีภาคบริการ โดยเฉพาะในส่วนที่เกี่ยวข้องกับเทคโนโลยีและเงินทุน รวมทั้งรัฐต้องพิจารณากฎหมายและข้อจำกัดภายในประเทศที่อาจเป็นอุปสรรคต่อการเปิดเสรีภาคบริการอีกด้วย

สำหรับตัวชี้วัดในข้อตกลงยอมรับร่วมในคุณสมบัตินักวิชาชีพของอาเซียนและการเคลื่อนย้ายแรงงานอย่างเสรี รัฐบาลต้องมีความชัดเจนในการสนับสนุนนักวิชาชีพ มีการจัดสรรงบประมาณสนับสนุนและส่งเสริมการเคลื่อนย้ายแรงงานอย่างเสรีและส่งเสริมคุณสมบัตินักวิชาชีพของอาเซียนให้เป็นวาระแห่งชาติ

ตัวชี้วัดในมาตรฐานทางเทคนิคและการบังคับใช้ รัฐบาลควรสนับสนุนงบประมาณในการประสานงาน และส่งเสริมให้ภาคเอกชนเข้ามามีส่วนร่วมในการนำมาตรฐานเหล่านี้ไปปฏิบัติให้ดียิ่งขึ้น อีกทั้งอาเซียนควรเร่งลดความไม่เท่าเทียมกันของมาตรฐานทางเทคนิคและการบังคับใช้ของแต่ละประเทศสมาชิก

ตัวชี้วัดในการอำนวยความสะดวกในการลงทุน จากงานวิจัยของทีดีอาร์ไอ พบว่าบีโอไอยังมีข้อจำกัดในการส่งเสริมวัฒนธรรมการลงทุนจากมุมมองของภาคเอกชน การพัฒนาส่งเสริมความรู้ทางธุรกิจเชิงลึกและการพัฒนางานวิจัยภายในองค์กร ดังนั้น บีโอไอควรศึกษาช่องว่างของภาคธุรกิจภายในประเทศ และมุ่งเน้นการดึงดูดการลงทุนที่เพิ่มมูลค่า รวมทั้งสร้างการเชื่อมโยงระหว่างนักลงทุนต่างชาติรวมทั้งพัฒนาศักยภาพการพัฒนาภายในประเทศ

อีกประการสำคัญ คือ ตัวชี้วัดในการคุ้มครองทรัพย์สินทางปัญญา ที่องค์ความรู้และข้อมูลเกี่ยวกับการคุ้มครองทรัพย์สินทางปัญญา ควรได้รับการเผยแพร่และเน้นไปที่กลุ่มเป้าหมาย รวมทั้งการบังคับใช้กฎหมายควรเป็นไปอย่างเข้มงวด โปร่งใสเพื่อให้เกิดแรงจูงใจที่จะปฏิบัติตามมากขึ้นตัวชี้วัดในการอำนวยความสะดวกทางการค้าในแบบ National Single Window (NSW) และ ASEAN Single Window (ASW)

เป้าหมายของการอำนวยความสะดวกทางการค้าคือการลดต้นทุนในการนำเข้าและส่งออกแก่ผู้ประกอบการ ซึ่งมีกลยุทธ์ 5 ประการเพื่อบรรลุเป้าหมายดังกล่าว : 1) พัฒนาการจัดการระบบข้อมูลการนำเข้า/ส่งออกแบบ eLogistics และ NSW เพื่อเชื่อมโยงข้อมูลการค้าระหว่างประเทศ; 2) พัฒนาระบบการจัดเก็บภาษีและพิธีศุลกากรให้มีความสะดวกรวดเร็วมากขึ้น; 3) สร้างศูนย์กระจายสินค้าเพื่ออำนวยความสะดวกต่อผู้ประกอบการไทยในตลาดต่างประเทศ; 4) สนับสนุนและเสริมสร้างธุรกิจ eCommerce เพื่อลดค่าใช้จ่ายในการดำเนินการ รวมถึงพัฒนากฎหมายธุรกิจ eCommerce และ 5) เสริมสร้างประสิทธิภาพในการตรวจสอบสินค้าและทำให้การตรวจสอบมีมาตรฐานเพื่อลดเวลาและความซับซ้อนในการดำเนินงาน

ข้อจำกัด: จากการสำรวจความคิดเห็นของภาคเอกชน ปรากฏว่าส่วนใหญ่ยังไม่เห็นการเปลี่ยนแปลงของระบบการอำนวยการค้าโดยเฉพาะด่านพิธีศุลกากรเพื่อนำสินค้าเข้าประเทศ นอกจากนี้ กว่า 4050% ของผู้ถูกสำรวจกล่าวว่า ระบบภาษีอากรนำเข้าและส่งออกยังไม่สะดวกและรวดเร็วเพียงพอ

ข้อเสนอแนะ: รัฐบาลควรแต่งตั้งกรมศุลกากรให้เป็นหน่วยงานหลักในการดำเนินนโยบาย National Single Window เพื่อความรวดเร็วและมีประสิทธิภาพในการบริหารจัดการงบประมาณ นอกจากนี้ องค์กรดังกล่าวจะสามารถนำนโยบายดังกล่าวไปปฏิบัติอย่างเป็นรูปธรรมได้จริง อีกทั้งรัฐบาลควรจัดให้มีการพัฒนาทักษะบุคลากรโดยเฉพาะด้าน IT แก่บุคลากรในองค์กรที่ต้องมีส่วนร่วมในการดำเนินงาน

ตัวชี้วัดในการส่งเสริมการมีส่วนร่วมและขยายตัวของ SMEs

ปัจจุบันพบว่า ผู้ประกอบการ SMEs ยังขาดทักษะในการบริหารจัดการกระบวนการผลิตให้มีประสิทธิภาพ รวมทั้งขาดความรู้ความเข้าใจในภาษา วัฒนธรรม ความต้องการของผู้บริโภคและมาตรการต่าง ๆ ของประเทศที่จะเข้าไปลงทุน ASEAN Policy Blueprint for SME Development from 2004 – 2009 และ ASEAN Strategic Action Plan for SME Development (2010 – 2015) ได้วางกรอบปฏิบัติเพื่อพัฒนาความมีส่วนร่วมของผู้ประกอบการ SMEs โดยเน้นในเรื่องของการเงิน การพัฒนาบุคลากรและการสนับสนุนงานของ SMEs ในต่างประเทศ

ข้อจำกัด – ธุรกิจ SMEs ไม่ได้รับการสนับสนุนจากรัฐบาลไทยเท่าที่ควร ทั้งในด้านเงินทุนและการพัฒนาศักยภาพองค์กร รวมถึงการพัฒนาบุคลากรที่สามารถแข่งขันในตลาดสากลได้

ข้อเสนอแนะ – รัฐบาลและหน่วยงานท้องถิ่นควรจัดสรรงบประมาณเป็นการเฉพาะเพื่อสนับสนุนการพัฒนา SMEs และควรจัดตั้งหน่วยงานกลางที่จะทำหน้าที่ประสานความเข้าใจระหว่างภาคเอกชน สถาบันการเงิน หน่วยงานรัฐและสมาคม SMEs เพื่อสร้างเครือข่ายที่เข้มแข็งและเสริมความเชื่อมั่นใน SMEs นอกจากนี้ รัฐบาลยังควรผลักดันให้การพัฒนา SMEs ได้รับการบรรจุเป็นวาระแห่งชาติอีกด้วย

อ้างอิงจาก Thailand Country Study: ASEAN Economic Community (AEC) Blueprint MidTerm Revew (MTR Project), Thailand Development Research Institute June 2012

ท่านที่สนใจสามารถหาอ่านเพิ่มเติมได้ที่:

ท Moving Towards ASEAN Single Community: Human Face Nexus of Regional Economic Development– ดร.สมชัย จิตสุชน โดยท่านสามารถดาวน์โหลดบทความได้ที่ http://tdri.or.th/seminars/sm016