ภาษีหัก ณ ที่จ่ายของส่วนราชการ

โดย...สมชาย ชูเกตุ

ประมวลรัษฎากรกำหนดให้ผู้จ่ายเงินได้หักภาษี ณ ที่จ่ายสำหรับเงินได้แต่ละประเภทแตกต่างกัน ผู้จ่ายเงินได้มีหน้าที่หักภาษี ณ ที่จ่ายต้องปฏิบัติให้ถูกต้องครบถ้วน หากปฏิบัติผิดพลาดอาจเสียเงินเพิ่มนอกเหนือจำนวนภาษี ผิดแล้วผิดเลย ไม่มีสิทธิทดลองให้แก้ตัวแต่ประการใด ไม่ว่าจะมีเจตนาหรือไม่ก็ตาม

ผู้จ่ายเงินได้ที่เป็นกระทรวง ทบวง กรม หน่วยงานของรัฐ หรือองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น (องค์การบริหารส่วนจังหวัด เทศบาล องค์การบริหารส่วนตำบล กรุงเทพมหานครและเมืองพัทยา) ซึ่งเป็นผู้จ่ายเงินรายใหญ่ในภาครัฐ ประมวลรัษฎากรกำหนดหน้าที่ให้หักภาษี ณ ที่จ่ายเมื่อจ่ายเงินได้ให้แก่ผู้รับเงินได้ที่อยู่ในประเทศไทย สรุปได้ดังนี้

การจ่ายเงินได้ตามมาตรา 40 (1) แห่งประมวลรัษฎากร ซึ่งเป็นเงินได้ประเภทเงินเดือน ค่าจ้างที่จ่ายให้แก่ข้าราชการและลูกจ้าง ผู้มีหน้าที่จ่ายเงินต้องคำนวณภาษีเงินได้บุคคลธรรมดาจากฐานเงินได้สุทธิ วิธีหาจำนวนเงินได้สุทธิ ให้นำเงินเดือน ค่าจ้างที่ได้รับทั้งปี หักออกด้วยค่าใช้จ่ายและค่าลดหย่อนตามที่กฎหมายกำหนด เหลือเท่าใดเป็นเงินได้สุทธิ แล้วจึงนำไปคำนวณภาษีตามบัญชีอัตราภาษีเงินได้

ทั้งนี้ เงินได้สุทธิ 1.5 แสนบาทแรก ได้รับยกเว้นภาษี เมื่อได้จำนวนภาษีต้องชำระทั้งปีแล้ว ให้หารด้วย 12 ก็จะได้ภาษีที่ต้องหัก ณ ที่จ่ายเมื่อจ่ายเงินเดือนค่าจ้างในแต่ละเดือน และต้องนำภาษีส่งกรมสรรพากรเดือนถัดไปจากเดือนที่จ่ายเงินเดือน กรณีที่ผู้รับเงินมีเงินได้สุทธิไม่เกิน 1.5 แสนบาท ก็ไม่ต้องหักภาษี ณ ที่จ่ายแต่อย่างใด

การจ่ายเงินได้ตามมาตรา 40 (2) แห่งประมวลรัษฎากร ซึ่งเป็นเงินได้ประเภทค่านายหน้า ค่าธรรมเนียม ค่ารับทำงานให้ ให้แก่บุคคลธรรมดาที่อยู่ในไทย ผู้มีหน้าที่จ่ายเงินต้องคำนวณภาษีเงินได้บุคคลธรรมดาจากฐานเงินได้สุทธิเช่นเดียวกับเงินเดือน ค่าจ้าง เมื่อได้จำนวนภาษีต้องชำระแล้ว ให้หักภาษีไว้ทั้งจำนวนนั้นเลย

หากมีการจ่ายเงินหลายครั้งในปีนั้น ให้นำเงินได้ทุกครั้งก่อนหน้านั้นมารวมยอดกับครั้งปัจจุบัน แล้วคำนวณเช่นที่ผ่านมา เมื่อได้ภาษีต้องชำระแล้ว ให้นำภาษีที่ถูกหัก ณ ที่จ่ายไว้แล้วในครั้งก่อนหน้านั้นๆ มาหักออก จะได้ภาษีที่ต้องหัก ณ ที่จ่ายในครั้งนี้

การจ่ายเงินได้ตามมาตรา 40 (3) แห่งประมวลรัษฎากร ซึ่งเป็นเงินได้ประเภทค่าลิขสิทธิ์ ค่าสิทธิบัตร ค่าเครื่องหมายการค้า ให้แก่บุคคลธรรมดาที่อยู่ในไทย ผู้มีหน้าที่จ่ายเงินจะต้องหักภาษี ณ ที่จ่ายตามบัญชีอัตราภาษีเงินได้ โดยไม่มีการหักค่าใช้จ่ายและค่าลดหย่อนแต่อย่างใด ภาษีต้องชำระที่คำนวณได้จะเป็นยอดที่ต้องหักไว้ในการจ่ายเงินครั้งนั้น

การจ่ายเงินได้ตามมาตรา 40 (4) แห่งประมวลรัษฎากร ซึ่งเป็นเงินได้ประเภทดอกเบี้ยพันธบัตร ดอกเบี้ยเงินฝาก ผู้จ่ายเงินต้องหักภาษี ณ ที่จ่ายในอัตราร้อยละ 15

การจ่ายเงินได้ตามมาตรา 40(5)(6)(7)(8) แห่งประมวลรัษฎากร ซึ่งเป็นเงินได้ประเภท ค่าเช่า วิชาชีพอิสระ รับเหมาพร้อมวัสดุอุปกรณ์ การขนส่ง อุตสาหกรรม การพาณิชย์ ฯลฯ ให้แก่บุคคลธรรมดาสำหรับการจ่ายเงินตั้งแต่ 1 หมื่นบาทขึ้นไป ผู้มีหน้าที่จ่ายเงินต้องหักภาษี ณ ที่จ่ายในอัตราร้อยละ 1 ไม่ว่าจะแบ่งจ่ายเงินนั้นเป็นกี่งวดก็ตาม (จ่ายเงินค่าซื้อพืชผลจากเกษตรกร ไม่ต้องหักภาษี ณ ที่จ่าย)

การจ่ายเงินได้ตามมาตรา 40(2)(3)(4)(5)(6)(7)(8) แห่งประมวลรัษฎากร ให้แก่บริษัทหรือห้างหุ้นส่วนนิติบุคคลที่ประกอบกิจการอยู่ในไทย หากได้จ่ายเงินตั้งแต่ 500 บาทขึ้นไป ผู้มีหน้าที่จ่ายเงินได้ต้องหักภาษี ณ ที่จ่ายในอัตราร้อยละ 1

หน้าที่การหักภาษีเงินได้ ณ ที่จ่ายของผู้จ่ายเงินที่เป็นส่วนราชการ องค์การของรัฐ หรือองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น มีตามที่กล่าวมาข้างต้น หากไม่หักภาษีและนำภาษีส่งกรมสรรพากร ต้องเสียค่าปรับเป็นเงินไม่เกิน 2,000 บาทต่อแบบแสดงรายการภาษี และเสียเงินเพิ่มอีกร้อยละ 1.5 ต่อเดือนของภาษีนำส่ง กรณีผู้รับเงินได้มิได้เป็นผู้อยู่ในไทยจะปฏิบัติแตกต่างไปบ้าง สามารถสอบถามหน่วยงานของกรมสรรพากรในท้องที่ได้เลย สวัสดีครับ