การวางแผนภาษี กรณีสามีภริยาภายใต้กฎหมายใหม่

โดย...สาธิต บวรสันติสุทธิ์

หลังจากที่ศาลรัฐธรรมนูญมีคำวินิจฉัยที่เมื่อวันที่ 4 ก.ค. 2555 ว่า การจัดเก็บภาษีเงินได้บุคคลธรรมดาจากสามีและภริยาตามมาตรา 57 ตรี และมาตรา 57 เบญจ แห่งประมวลรัษฎากร เป็นการจำกัดสิทธิสามีและภริยาในการยื่นรายการและเสียภาษี ถือว่าไม่ส่งเสริมความเสมอภาคของชายและหญิง ขัดต่อรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พ.ศ. 2550 บทบัญญัติตามมาตรา 57 ตรี และมาตรา 57 เบญจ แห่งประมวลรัษฎากร ทำให้ไม่สามารถใช้บังคับได้ตามรัฐธรรมนูญมาตรา 6 ของรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พ.ศ. 2550 ทำให้กรมสรรพากรต้องได้กำหนดแนวทางปฏิบัติเกี่ยวกับการจัดเก็บภาษีเงินได้บุคคลธรรมดาจากสามีและภริยาเพื่อให้สอดคล้องกับคำวินิจฉัยของศารัฐธรรมนูญที่เราสามารถไปอ่านรายละเอียดได้จากเว็บไซต์กรมสรรพากร ที่ www.rd.go.th

หากเรามาวางแผนภาษีกันตามกฎระเบียบใหม่นี้ จะเห็นได้ว่า ช่วยประหยัดให้สามี ภริยา อย่างมาก ไม่ต้องทำเรื่องหย่า หรือไม่จดทะเบียนสมรส เพื่อประหยัดภาษีกันอีกแล้ว แต่ประโยชน์จะมีก็ต่อเมื่อคู่สมรสต้องมีเงินได้ ดังนั้น บ้านใดที่สามี หรือภริยา เป็นผู้หาเงินได้เพียงผู้เดียว ก็ควรต้องรีบให้คู่สมรสของเรามีเงินได้ได้แล้ว อาจเป็นการทำงานหาเงินได้จริงๆ ก็ได้ หรือหากไม่สะดวกจะทำงานหาเงินได้ ก็สามารถให้เงินช่วยหาเงินได้ก็ได้ เช่น เงินได้จากดอกเบี้ย เงินปันผลจากการลงทุนในหุ้นหรือกองทุนรวม ซึ่งก็ทำได้ง่ายๆ โดยการโอนชื่อเจ้าของให้เป็นของคู่สมรสที่ไม่มีเงินได้ เป็นการกระจายหน่วยภาษีซึ่งเป็นวิธีในการวางแผนภาษีวิธีหนึ่ง ประโยชน์ที่ได้จากการกระจายหน่วยภาษีวิธีนี้ ก็เช่น

เดิม ดอกเบี้ยเงินฝากถูกหักภาษี ณ ที่จ่าย 15% ดังนั้น หากฐานภาษีเราสูงกว่า 15% ก็ไม่คุ้มที่จะรวมเงินได้จากดอกเบี้ยเข้าในฐานเงินได้เพื่อคำนวณภาษีปลายปี แต่หากเราให้คู่สมรสเป็นเจ้าของเงินได้ดอกเบี้ยนี้ ฐานภาษีจะเริ่มจากอัตรา 0% ใหม่ ถ้าฐานเงินได้สุทธิไม่เกิน 5 แสนบาท (ฐานภาษีที่ 10%) เราก็จะประหยัดภาษีจากการกระจายหน่วยภาษีนี้

เดิม เงินปันผลจากบริษัทหรือห้างหุ้นส่วนนิติบุคคลที่จัดตั้งขึ้นตามกฎหมายไทย ต้องถูกหักภาษี ณ ที่จ่าย 10% โดยผู้มีเงินได้มีสิทธิเลือกจะนำไปรวมคำนวณภาษีเงินได้ปลายปีหรือไม่ก็ได้ ถ้ารวมคำนวณเป็นเงินได้ปลายปี ก็สามารถขอเครดิตภาษีเงินปันผลได้ในอัตราเท่ากับ (อัตราภาษี/(1-อัตราภาษี)) โดยอัตราภาษีคือ อัตราภาษีที่นิติบุคคลผู้จ่ายเงินปันผลต้องชำระ จากอัตราภาษีเงินได้นิติบุคคลปีนี้อยู่ที่ 23% ถ้าฐานเงินได้ของผู้มีเงินได้อยู่ที่ฐานภาษี 37% หรือปีหน้าที่อัตราภาษีเงินได้นิติบุคคลอยู่ที่ 20% ถ้าฐานเงินได้ของผู้มีเงินได้อยู่ที่ฐานภาษี 30% ขึ้นไป ก็ไม่ควรที่จะรวมเงินปันผลเป็นเงินได้ เพราะนอกจากไม่สามารถขอเครดิตภาษีเงินปันผลได้แล้ว ยังต้องเสียภาษีเพิ่ม หากโอนความเป็นเจ้าของหุ้นที่จ่ายปันผลดังกล่าวให้คู่สมรส ก็จะช่วยประหยัดภาษีได้มากเช่นกัน

ถ้าคู่สมรสไม่มีเงินได้ เบี้ยประกันชีวิตของคู่สมรสที่ไม่มีเงินได้หักลดหย่อนได้แค่ 1 หมื่นบาท แต่เมื่อคู่สมรสมีเงินได้แล้ว ไม่ว่าเงินได้จะมาจากการทำงานหรือจากเงินออม เบี้ยประกันชีวิตก็สามารถเอาไปลดหย่อนได้ตามที่จ่ายจริง แต่ไม่เกิน 1 แสนบาท เท่ากับได้ลดหย่อนเพิ่มขึ้นสูงสุดถึง 9 หมื่นบาท

ถ้าคู่สมรสไม่มีเงินได้ ซื้อ RMF, LTF ก็ไม่มีประโยชน์ เพราะเอาไปลดหย่อนภาษีไม่ได้สักบาท แต่เมื่อคู่สมรสมีเงินได้แล้ว ก็สามารถนำเงินค่าซื้อ RMF, LTF ไปลดหย่อนได้ไม่เกิน 15% ของเงินได้ แต่สูงสุดอย่างละไม่เกิน 5 แสนบาท

การหักลดหย่อนบุตร กฎหมายใหม่นี้ให้ประโยชน์กรณีนี้เป็นพิเศษ เพราะกรณีสามีหรือภริยามีเงินได้ฝ่ายเดียว ให้หักลดหย่อนบุตร 15,000 บาท และการศึกษาบุตร 2,000 บาท เช่น สามีมีเงินได้แต่ภริยาไม่มีเงินได้ มีบุตรด้วยกัน 1 คน สามีหักลดหย่อนบุตร 15,000 บาท และการศึกษาบุตรอีก 2,000 บาท แต่ถ้าสามีและภริยามีเงินได้ทั้งสองฝ่าย และความเป็นสามีภริยาได้มีอยู่ตลอดปีภาษี ต่างฝ่ายต่างก็สามารถหักลดหย่อนบุตรได้ 15,000 บาท และการศึกษาบุตร 2,000 บาท แต่ถ้าความเป็นสามีภริยามิได้มีอยู่ตลอดปีภาษี ให้ต่างฝ่ายต่างหักได้กึ่งหนึ่ง ตัวอย่างเช่น สามีภริยามีเงินได้ทั้งสองฝ่าย มีบุตรด้วยกัน 1 คน ถ้าความเป็นสามีภริยาได้มีอยู่ตลอดปีภาษี สามีและภริยาหักลดหย่อนบุตร 15,000 บาท และการศึกษาบุตรอีก 2,000 บาท (ฝ่ายละ 17,000 บาท) แต่ถ้าความเป็นสามีภริยามิได้มีอยู่ตลอดปีภาษี สามีและภริยาหักได้ฝ่ายละ 8,500 บาท เพราะฉะนั้นการกระจายเงินได้ให้คู่สมรสก็จะเพิ่มค่าลดหย่อนบุตรให้หักได้มากขึ้นอีกเท่าตัว

ก็หวังว่าอาจเป็นประโยชน์บ้างสำหรับการวางแผนภาษีในปีนี้ครับ