รูปแบบการจัดการ ธุรกิจครอบครัว : กรณีศึกษาประเทศสเปน ตอนที่ 2

โดย...ศ.พิเศษ กิติพงศ์ อุรพีพัฒนพงศ์

ในตอนที่แล้ว ผมได้เขียนถึงสูตรเกี่ยวกับความเสี่ยงของโครงสร้างธุรกิจครอบครัวประเทศสเปน ที่เขียนโดย Alberto Gimeno และพวก จากหนังสือ Family Business Models Practical Solutions for Family Business ว่า ความเสี่ยงของโครงสร้างธุรกิจครอบครัวเกิดจากปัญหาความซับซ้อนของครอบครัวบวกกับความซับซ้อนของธุรกิจ และหากโครงสร้างของการประกอบธุรกิจไม่ได้มีการพัฒนาก็เอามาลบจากสูตรผลลัพธ์ จึงจำเป็นอย่างที่ว่าหากลองมาแยกพิจารณาความซับซ้อนของครอบครัวเกิดจากอะไรในหนังสือ แยกเป็น

ประวัติและความเป็นมาของธุรกิจครอบครัว (Historical Evolution of the Family Business)

ครอบครัวที่เริ่มจากครอบครัวเล็กๆ อยู่ด้วยกันและเปลี่ยนแปลงไปเมื่อครอบครัวขยายและใหญ่ขึ้นจากการร่วมอยู่กันเป็นครอบครัวทำธุรกิจร่วมกัน การสื่อสารก็ย่อมมีมากขึ้น ปัญหาก็อาจน้อยลง ครอบครัวใหญ่ขึ้น ปัญหาก็ตามมา องค์ประกอบของครอบครัว (Family Composition)

ครอบครัวจะนับใครเป็นส่วนหนึ่งของญาติสนิทในครอบครัว สมาชิกครอบครัวที่แต่งงานออกไป ญาติคู่สมรสถือเป็นคนในครอบครัวหรือไม่ วงจรชีวิตของครอบครัว (Family Life Cycle) สมาชิกในครอบครัวแต่ละคนในครอบครัวก็มีการเกิด การเติบโตแตกต่างกัน หน้าที่ของครอบครัว (Functions of the Family) ครอบครัวมี 2 หน้าที่ คือ การเลี้ยงดูครอบครัวและการเข้าสังคมของสมาชิกในครอบครัว

ลักษณะเฉพาะของครอบครัว ((Family Identity) ลักษณะของครอบครัวเกิดจากความแตกต่างทางวัฒนธรรม สังคม เพศ และความแตกต่างในหน้าที่ของครอบครัวเดี่ยวกับครอบครัวใหญ่ ครอบครัวมักจะให้สมาชิกมีลักษณะเฉพาะความมั่นคงและความเท่าเทียมกัน

โครงสร้างของครอบครัว (Family Structure)

โครงสร้างของแต่ละครอบครัวเกิดจากวัฒนธรรมที่สืบทอดกันมาตามลำดับชั้นของสมาชิกในครอบครัว บรรทัดฐานและกฎ รวมทั้งบทบาทของสมาชิกในครอบครัวที่ต่างรู้ว่าทุกคนมีหน้าที่อะไร แต่ละคนมีบทบาทในครอบครัวเช่นใด อะไรควรทำ อะไรทำได้หรือไม่ได้ และใครในครอบครัวจะมีอำนาจในการตัดสินใจความสัมพันธ์ของครอบครัวกับธุรกิจจะยุ่งยากมากหรือน้อยก็มักจะขึ้นอยู่กับจำนวนสมาชิก สมาชิกยิ่งมากยิ่งยุ่ง

ความแตกต่างของวงจรชีวิตของสมาชิกครอบครัวในแต่ละรุ่น เพราะแต่ละคนมีประสบการณ์ ความยากลำบาก และรสนิยมที่แตกต่างกัน

จำนวนรุ่นของสมาชิกครอบครัวที่เกี่ยวพันกัน เพราะต่างคนต่างจะให้ความเคารพและเชื่อถือต่อสมาชิกในสายตรงของตน

ความแตกต่างในบทบาทยิ่งสมาชิกในครอบครัวต่างมีบทบาทมากขึ้น ยิ่งซับซ้อนขึ้น

ความแตกต่างของประวัติชีวิตของสมาชิกครอบครัวแต่ละคน ไม่ว่าการงาน การศึกษา

ความแตกต่างเรื่องผลประโยชน์ระหว่างธุรกิจกับสมาชิกแต่ละคนในแง่ของผลประโยชน์ทางการเงิน ตำแหน่งการงาน อนาคต โดยความแตกต่างขึ้นอยู่กับผลประโยชน์ในแง่ความมั่นคงทางการงานและเงินเดือนประจำ ผลประโยชน์ในแง่การมีอำนาจในการตัดสินใจในการทำธุรกิจด้วยตนเองและผลประโยชน์ที่จะสร้างผลกำไรและความมั่งคั่งและประสบความสำเร็จ

ความซับซ้อนของครอบครัวข้างต้นเป็นประเด็นซึ่งธุรกิจครอบครัวไทยก็ประสบอยู่เช่นกัน

เอาไว้ตอนหน้าผมจะลองนำโครงสร้างครอบครัวไทยมาเทียบเคียงกัน