ไก่กับไข่ยุทธศาสตร์ปาล์มน้ำมัน

โดย...ชลธิชา ภัทรสิริวรกุล

วันนี้ยุทธศาสตร์ปาล์มน้ำมันยังไม่สามารถกำหนดออกมาเป็นรูปเป็นร่างได้ เพราะยังเป็นที่ถกเถียงกันอยู่ว่าจะเริ่มจากตรงไหน จะให้น้ำหนักไปกับการใช้เป็นพืชอาหารหรือพืชเพื่อใช้เป็นพลังงานกันแน่

เพราะการผลิตน้ำมันปาล์มในประเทศไทย ส่วนใหญ่แล้วเข้าสู่ตลาดอุปโภคเป็นส่วนใหญ่ โดยเฉพาะอุตสาหกรรมน้ำมันพืช และเมื่อมีแนวคิดที่จะนำมาทำเป็นพลังงานทดแทน (ไบโอดีเซล) น้ำมันปาล์มก็ยังเป็นพระเอกสำคัญด้วย จึงทำให้การใช้น้ำมันปาล์มถูกเปลี่ยนตลาดไปบางส่วน

ทำให้ช่วงที่ผ่านมามีการแย่งชิงปาล์มน้ำมันกันเกิดขึ้น ส่งผลให้เกิดปัญหาน้ำมันปาล์มขาดแคลนจนรัฐบาลต้องมีมติให้มีการนำเข้าปาล์มน้ำมันดิบ (ซีพีโอ) จากต่างประเทศเข้ามาเพื่อทดแทนและแก้ปัญหาขาดแคลนในช่วงเวลาดังกล่าว

 

จากปัญหานี้เองที่โทษกันไปมา จึงทำให้การกำหนดยุทธศาสตร์ปาล์มน้ำมันของประเทศไทยไม่สำเร็จสักที!

นิวัติ สุธีมีชัยกุล รองปลัดกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ เปิดเผยว่า ที่ผ่านมากระทรวงเกษตรฯ ได้หารือกับภาคเอกชน เพื่อนำความคิดเห็นที่ได้มาปรับเพื่อกำหนดเป็นยุทธศาสตร์ปาล์มน้ำมันของประเทศ แต่ปัญหาที่เกิดขึ้นวันนี้คือ ปาล์มน้ำมันที่ผลิตได้ส่วนหนึ่งถูกดึงไปใช้เพื่อผลิตเป็นพลังงานด้วย ซึ่งขณะนี้กระทรวงพลังงานเองก็ยังไม่สามารถระบุได้แน่ชัดว่าสรุปแล้ว จะใช้น้ำมันปาล์มในการผลิตเป็นไบโอดีเซลที่เกรดใดกันแน่

ทั้งนี้ คณะกรรมการนโยบายปาล์มน้ำมันแห่งชาติยังไม่มีความชัดเจนว่าจะกำหนดให้ปาล์มน้ำมันเป็นพืชเพื่อการบริโภคเท่าไหร่และเป็นพืชพลังงานเท่าไหร่แน่ และกระทรวงพลังงานเองก็ยังไม่ยอมกำหนดเป้าหมายให้ชัดเลยว่าจะเป็นไบโอดีเซลเกรดอะไรแน่ เพราะปัจจุบันมีการปรับลดสัดส่วนลงมาอยู่ที่ระดับ 3% (บี 3) จากก่อนหน้านี้ที่ใช้อยู่ 5% (บี 5) โดยให้เหตุผลว่า กลัวไปแย่งในส่วนของการบริโภคที่กำลังมีปัญหาอยู่นั่นเอง

ด้านกระทรวงเกษตรและสหกรณ์เองก็ยังไม่สามารถกำหนดได้ว่า เป้าหมายในการส่งเสริมการปลูกปาล์มน้ำมันของไทยจะเป็นอย่างไร จะต้องมีการส่งเสริมขยายพื้นที่ปลูกปาล์มน้ำมันให้ได้เท่าไหร่จึงจะเพียงพอต่อความต้องการทั้งในส่วนของพืชเพื่อการบริโภคและพลังงาน เพราะไม่ทราบเป้าหมายในส่วนของพลังงานที่แน่ชัด

แม้ว่าราคาน้ำมันดีเซลที่พุ่งสูงเกินลิตรละ 30 บาท เป็นตัวกระตุ้นและจูงใจให้เกษตรกรหันไปปลูกปาล์มน้ำมันเพิ่มขึ้น เพราะคิดง่ายๆ ว่า เมื่อมีการใช้น้ำมันปาล์มผสมอยู่ 5% จากปัจจุบันที่มีการใช้น้ำมันดีเซลทั้งประเทศวันละ 50 ล้านลิตร คำนวณดูแล้วก็น่าจะมีตลาดรองรับไม่ใช่น้อยเลยทีเดียว

อย่างไรก็ตาม การปลูกปาล์มน้ำมันไม่ใช่เรื่องง่ายๆ เพราะจะต้องใช้เวลาอย่างน้อย 3 ปี กว่าจะได้ผลผลิตออกมา ทำให้กระทรวงเกษตรฯ จำเป็นต้องทราบเป้าหมายที่ชัดเจนของกระทรวงพลังงานก่อน จึงจะกำหนดเป้าหมายในการส่งเสริมการขยายพื้นที่ปลูกปาล์มน้ำมัน

 

“มันก็เหมือนไก่กับไข่ล่ะ ที่มองว่าต่างฝ่ายต้องเกิดก่อน อีกฝ่ายจึงจะสามารถเกิดตามไปได้ ดังนั้นทางแก้คือ กระทรวงเกษตรฯ และกระทรวงพลังงาน ต้องทำงานร่วมกันอย่างบูรณาการ ที่สำคัญตัวรัฐบาลเองจะต้องมีความชัดเจน ไม่เช่นนั้นก็จะเกิดสงครามแย่งปาล์มน้ำมันจนเกิดปัญหาขาดแคลนขึ้นอีก” นิวัติ กล่าว

ทั้งนี้ ปัจจุบันกระทรวงเกษตรฯ มีเป้าหมายที่จะเพิ่มพื้นที่ปลูกปาล์มน้ำมันปีละ 5 แสนไร่ จนครบ 2.5 ล้านไร่ ภายในปี 2558 จากเดิมที่มีอยู่ 4.2 ล้านไร่ รวมทั้งเพิ่มอัตราผลผลิตต่อไร่ (ยิว) จากเดิมอยู่ที่ 2.7 ตันต่อไร่ เป็น 3 ตันต่อไร่

ปัจจุบันประเทศไทยมีเกษตรกรผู้ปลูกปาล์มน้ำมัน 1.28 แสนครัวเรือน มีโรงสกัดน้ำมันปาล์ม 80 โรง โรงกลั่นน้ำมันปาล์มดิบ (ซีพีโอ) 17 โรง และโรงงานผลิตไบโอดีเซลบริสุทธิ์ 100% (บี 100) 15 โรง ซึ่งถือว่าไทยเป็นประเทศผู้ปลูกปาล์มน้ำมันใหญ่เป็นอันดับ 3 ของโลก รองจากประเทศมาเลเซียและอินโดนีเซีย

ขณะเดียวกัน คงไม่ยุติธรรมหากจะกล่าวหาว่าปาล์มน้ำมันเพื่อพลังงานทดแทนนั้นไปแย่งปาล์มน้ำมันเพื่ออาหาร เพราะต้องไม่ลืมว่าทั้งสองสิ่งเป็นปัจจัยที่สำคัญต่อการดำรงชีวิตมนุษย์ทั้งคู่ เพียงแต่ว่าจะต้องมีการจัดการเป็นระบบให้ดี โดยเฉพาะเรื่องการตลาดและเรื่องราคา แต่ที่สำคัญที่สุดก็คือ ราคาที่แพงขึ้นนั้น ขอให้เกษตรกรมีส่วนได้รับผลกำไรในสัดส่วนที่เหมาะสม ไม่ใช่ตกอยู่กับโรงหีบหรืออุตสาหกรรมแปรรูปเพียงพวกเดียว

อย่างไรก็ดี ถึงเวลาแล้วที่กระทรวงเกษตรและสหกรณ์กับกระทรวงพลังงานจะจับมือทำงานร่วมกัน เพื่อกำหนดยุทธศาสตร์ปาล์มน้ำมันของประเทศให้ไปในทิศทางเดียวกัน และเป็นแบบแผนที่ยั่งยืน ไม่ใช่มัวแต่โยนกันไปมา หรือแก้ปัญหาเฉพาะหน้าเป็นรายวัน เพราะหากปล่อยไว้เช่นนี้ เชื่อว่าไม่เป็นผลดีต่อความมั่นคงด้านอาหารและพลังงานของไทยแน่นอน