,ติลาวะ คู่แข่งที่น่ากลัวของทวาย

แม้พม่าได้เคยประกาศพัฒนาเขตเศรษฐกิจพิเศษติลาวะ (Thilawa Special Economic Zone) มาเป็นเวลานับ 10 ปีแล้ว แต่การพัฒนาพื้นที่แทบไม่ได้คืบหน้าแต่อย่างใด แต่ปัจจุบันสถานการณ์ได้เปลี่ยนแปลงไปโดยสิ้นเชิงเมื่อประธานาธิบดีเต็งเส่งของพม่าได้เดินทางไปเยือนญี่ปุ่นและหารือข้อราชการกับนายกรัฐมนตรีของญี่ปุ่น อันนำไปสู่การทำข้อตกลงระหว่างพม่ากับญี่ปุ่นเมื่อเดือน เม.ย. 2555 ที่จะร่วมมือกันพัฒนาพื้นที่เขตเศรษฐกิจพิเศษติลาวะขึ้น

สำหรับการพัฒนาพื้นที่ติลาวะได้เริ่มต้นขึ้นเมื่อรัฐบาลพม่าได้อนุมัติบริษัท Hutchison Port Holdings (HPH) ของฮ่องกง ซึ่งเป็นผู้ให้บริการท่าเรือรายใหญ่อันดับ 1 ของโลก (ปัจจุบันกลุ่ม HPH เป็นผู้บริหารรายใหญ่ที่สุดของท่าเรือแหลมฉบังของไทยด้วย โดยบริหารท่าเทียบเรือหมายเลข A3, C0, C1, C2, D1, D2 และ D3 ของท่าเรือแหลมฉบัง) ให้ได้รับสัมปทานทั้งการก่อสร้างและบริหารจัดการท่าเรือติลาวะ (Myanmar International Terminals Thilawa MITT) ห่างจากกรุงย่างกุ้งประมาณ 25 กม. เป็นท่าเรือออกแบบสำหรับรองรับเรือสำราญและเรือสินค้าแบบคอนเทนเนอร์ แต่ไม่รวมเรือสินค้าทั่วไป

บริษัท HPH ได้ก่อสร้างท่าเรือแห่งนี้แล้วเสร็จในปี 2541 แม้ยังคงเป็นท่าเรือในแม่น้ำเหมือนกับท่าเรือย่างกุ้งเดิม แต่มีทำเลที่ตั้งอยู่ใกล้กับปากแม่น้ำมากยิ่งขึ้น เพื่ออำนวยความสะดวกในการเดินเรือเข้าออกท่าเรือ แต่สามารถรองรับเรือขนาดเล็กกินน้ำลึกไม่เกิน 9 เมตร ซึ่งใกล้เคียงกับความสามารถรองรับเรือของท่าเรือคลองเตยของไทย ขณะที่ท่าเรือแหลมฉบังสามารถรับเรือขนาดใหญ่กว่า เนื่องจากมีความลึกหน้าท่ามากถึง 14–16 เมตร

แต่ท่าเรือ MITT กลับแย่งส่วนแบ่งตลาดท่าเรือย่างกุ้งไม่มากนัก ทำให้มีปริมาณขนถ่ายตู้คอนเทนเนอร์เพียงแค่ 1 แสนตู้/ปี แม้ออกแบบให้ขนถ่ายมากถึง 1 ล้านตู้/ปี ผู้นำเข้าส่งออกและบริษัทเดินเรือยังนิยมใช้บริการท่าเรือย่างกุ้งมากกว่า เนื่องจากอยู่ในตัวเมืองและใกล้กับพื้นที่อุตสาหกรรม ทำให้ขนส่งสะดวก ประกอบกับถนนที่เชื่อมโยงกับท่าเรือติลาวะยังไม่ค่อยดีนัก

ล่าสุด U Win Aung ประธานสมาพันธ์หอการค้าและอุตสาหกรรมของพม่า ได้ประกาศเมื่อวันที่ 13 ส.ค. 2555 จะก่อตั้งบริษัทมหาชนเพื่อพัฒนาเขตเศรษฐกิจพิเศษติลาวะบนพื้นที่กว้างขวางถึง 1.5 หมื่นไร่ ตามที่รัฐบาลทำความตกลงกับญี่ปุ่น โดยบริษัทของพม่าจำนวนมากจะลงขันก่อตั้งบริษัทมหาชนขึ้น เพื่อมาถือหุ้น 51% ในโครงการเขตเศรษฐกิจพิเศษติลาวะ ขณะที่ ฮิเดอากิ มัทสุโอะ อุปทูตญี่ปุ่น ณ กรุงย่างกุ้ง กล่าวว่า บริษัทญี่ปุ่นหลายแห่งมีแผนจะลงขันร่วมลงทุนถือหุ้นส่วนที่เหลือ 49% ในโครงการ ทั้งนี้คาดว่าจะเปิดตัวโครงการเขตเศรษฐกิจพิเศษติลาวะอย่างเป็นทางการภายในสิ้นปี 2555

ข้อได้เปรียบสำคัญของโครงการติลาวะเมื่อเปรียบเทียบกับโครงการทวายมีหลายประการ

ประการแรก มีการพัฒนาโครงสร้างพื้นฐานไปแล้วระดับหนึ่ง ทำให้ลงทุนเพิ่มเติมไม่มาก โดยตั้งโครงการติดกับท่าเรือ MITT ซึ่งก่อสร้างเสร็จและเปิดดำเนินการแล้ว มีถนนบ้างแล้ว ขณะที่โครงการทวายต้องลงทุนใหม่แทบทั้งหมด

ประการที่สอง เป็นส่วนหนึ่งของโครงการริเริ่มพัฒนากรุงย่างกุ้งติลาวะ (Yangon Thilawa Development Initiative YTDI) ซึ่งรัฐบาลญี่ปุ่นได้เสนอให้ความช่วยเหลือสนับสนุนแก่พม่า โดยกำหนดส่งผู้เชี่ยวชาญมากกว่า 30 คน มาช่วยเหลือในโครงการนี้ เพื่อรองรับประชากรของมหานครแห่งนี้ที่คาดจะเพิ่มเป็น 2 เท่า ในช่วง 25 ปีข้างหน้า

ประการที่สาม เป็นการผนึกพลังของกลุ่มพันธมิตรจำนวนมากทั้งฝ่ายพม่าและญี่ปุ่น แตกต่างจากโครงการทวายซึ่งปัจจุบันมีผู้ร่วมลงทุนหลักเพียงอิตัลไทยและกำลังหาพันธมิตรเพิ่มเติม

ประการที่สี่ ทำเลที่ตั้งอยู่ชานกรุงย่างกุ้งเป็นพื้นที่ประชากรอาศัยอยู่หนาแน่น สามารถตั้งอุตสาหกรรมที่ใช้แรงงานเข้มข้นได้เป็นอย่างดี ขณะที่โครงการทวายเป็นพื้นที่ประชากรอาศัยอยู่เบาบาง มีข้อจำกัดในการก่อตั้งอุตสาหกรรมที่ใช้แรงงานเข้มข้น ยกเว้นจะมีการอพยพของประชากรจำนวนมาก

ประการที่ห้า ทำเลที่ตั้งใกล้กับพื้นที่ตลาดขนาดใหญ่ในพม่า

อย่างไรก็ตาม ข้อเสียเปรียบของโครงการติลาวะก็มีหลายข้อเช่นเดียวกัน

ประการแรก เป็นโครงการที่ตั้งอยู่ในท่าเรือในแม่น้ำ ไม่ได้เป็นท่าเรือน้ำลึก

ประการที่สอง เป็นโครงการที่ตั้งอยู่ชานกรุงย่างกุ้ง ทำให้ยากที่จะก่อตั้งอุตสาหกรรมหนักที่อาจก่อมลพิษสูง

ประการที่สาม แม้พื้นที่โครงการมีขนาดใหญ่ 1.5 หมื่นไร่ นับว่าค่อนข้างใหญ่เมื่อเปรียบเทียบกับนิคมและเขตอุตสาหกรรมแต่ละแห่งในประเทศไทย แต่ยังนับว่าเล็กเมื่อเปรียบเทียบกับโครงการทวายที่กว้างขวางถึง 2 แสนไร่

ล่าสุด Asia World ซึ่งเป็นกลุ่มธุรกิจยักษ์ใหญ่ของพม่าซึ่งใกล้ชิดอย่างมากกับรัฐบาลพม่าและเป็นกลุ่มธุรกิจถูกแซงก์ชันจากประเทศตะวันตก ปัจจุบันบริหารท่าเรือย่างกุ้งอยู่แล้ว ได้เสนอร่วมทุนกับนักลงทุนจีน ในโครงการก่อสร้างท่าเรือแห่งใหม่บนเกาะในแม่น้ำย่างกุ้ง ใกล้กับปากน้ำมากยิ่งขึ้นอีก สามารถรองรับเรือขนาดใหญ่ระวางน้ำลึก 12–14 เมตร โครงการยังครอบคลุมนอกการก่อสร้างบริเวณเขตเศรษฐกิจพิเศษด้วย หากได้รับอนุมัติจากรัฐบาลพม่า จะเป็นคู่แข่งสำคัญอีกโครงการหนึ่ง