ระบบ Pension ของประเทศญี่ปุ่นเป็นอย่างไร
สวัสดีค่ะ เพื่อนๆ สมาชิกกองทุนสำรองเลี้ยงชีพทุกท่าน หลังจากห่างหายกันไปนานในการเยี่ยมชมระบบ Pension ของประเทศต่างๆ พอดีเมื่อเดือน ก.ย. ปีที่แล้วได้มีโอกาสไปดูงานระบบ Pension ของประเทศญี่ปุ่นกับกรรมการกองทุน สมาชิกกองทุน และเจ้าหน้าที่ของบริษัทจัดการ ซึ่งสมาคมกองทุนสำรองเลี้ยงชีพเป็นผู้จัดศึกษาดูงานในครั้งนี้ เราไปดูงานกัน 3 แห่ง ได้แก่ Russell Investments Nomura Securities และ Stock Exchange of Japan ค่ะ
ยังจำได้ไหมคะ สรรหามาเล่าก่อนฉบับที่แล้วได้พูดถึงปัญหาของประชากรในวัยเกษียณหรือผู้สูงอายุที่นับวันจะทวีจำนวนมากขึ้นซึ่งเป็นปัญหาของทุกประเทศทั่วโลก รัฐบาลของแต่ละประเทศจึงได้จัดตั้งกองทุนการออมขึ้นมาตามแนวทางของ World Bank เพื่อให้ประชากรในวัยแรงงานได้ออมเงินกันไว้ใช้ในยามเกษียณ ประเทศญี่ปุ่นเป็นประเทศที่มีประชากรมากเจอกับปัญหาผู้สูงอายุก่อนประเทศอื่นๆ จึงได้ให้ความสำคัญกับการแก้ปัญหาดังกล่าวโดยการจัดตั้งกองทุนการออมขึ้น และมีการพัฒนาเรื่อยมาอย่างต่อเนื่องเพื่อให้สามารถครอบคลุมประชากรทุกกลุ่มในประเทศ สรรหามาเล่าฉบับนี้จะมาแชร์ความรู้ ข้อมูลจากการไปดูงาน ระบบ Pension ของประเทศญี่ปุ่นให้ทุกท่านได้ทราบกันค่ะ เรามาดูกันนะคะว่าระบบ Pension ของประเทศญี่ปุ่นในปัจจุบันเป็นอย่างไร และลงทุนในอะไรกันบ้าง เหมือนหรือต่างจากบ้านเราอย่างไรกันค่ะ
ระบบ Pension ของประเทศญี่ปุ่นประกอบด้วย 3 ระบบหลักๆ ได้แก่
1.National Pension System (NPS) มีวัตถุประสงค์เพื่อจัดเตรียม Pension ขั้นพื้นฐานให้กับทุกคนที่มีถิ่นฐานพำนักในประเทศญี่ปุ่น โดยผู้มีหน้าที่สมัครเป็นสมาชิก NPS แบ่งได้เป็น 3 กลุ่ม ได้แก่
l กลุ่มที่ 1 ลูกจ้างภาครัฐและเอกชนที่มีอายุไม่เกิน 65 ปี
l กลุ่มที่ 2 คู่สมรสของกลุ่มที่ 1 ที่มีอายุระหว่าง 2059 ปี
l กลุ่มที่ 3 อื่นๆ อาทิ ผู้ที่ประกอบอาชีพอิสระ เกษตรกร แพทย์และทนายความฝึกหัด ผู้ว่างงาน นักเรียน และคู่สมรสของกลุ่มที่ 3 เป็นต้น ที่มีอายุตั้งแต่ 2059 ปี
ปัจจุบัน NPS ครอบคลุมประชากรกว่า 70 ล้านคน
2.Employees
’ Pension Insurance (EPI) สำหรับลูกจ้างภาคเอกชนจะจ่ายเงินผ่านระบบนี้ โดยจำนวนเงินขั้นต่ำที่ต้องจ่ายเข้า EPI จะเท่ากับจำนวนเงินที่ต้องจ่ายให้ NPS ดังนั้น การจ่ายเงินเข้า EPI จะเสมือนหนึ่งเป็นการจ่ายเข้า NPS ด้วย ขณะที่ส่วนเกินอัตราขั้นต่ำจะเป็นส่วนที่ขึ้นกับรายได้ ปัจจุบัน EPI ครอบคลุมลูกจ้างกว่า 35 ล้านคน3.Mutual Aid Associations (MAA) สำหรับข้าราชการส่วนกลาง ข้าราชการส่วนท้องถิ่น และลูกจ้างในโรงเรียนเอกชน รูปแบบการจ่ายเงินเข้ากองทุนจะใกล้เคียงกับ EPI ดังนั้น ข้าราชการและลูกจ้างที่จ่ายเงินเข้า MAA จึงไม่ต้องจ่ายเงินเข้า NPS อีกรอบ ปัจจุบันระบบ MAA ครอบคลุมประชากรกว่า 5 ล้านคน
จากข้างต้น เพื่อนๆ จะเห็นว่าระบบบำนาญของญี่ปุ่นจะค่อนข้างหลากหลาย เพื่อให้ครอบคลุมประชากรให้ได้มากที่สุด นอกจากนี้ ญี่ปุ่นยังมีระบบบำนาญแบบอื่นๆ อีก อาทิ Personal Pensions เพื่อรองรับประชากรที่ต้องการออมเพิ่มเติม หรือขาดคุณสมบัติจากการรับสิทธิประโยชน์จากระบบ Pensions หลัก
อย่างไรก็ดี แม้ว่าแนวโน้มกองทุน Pension ของประเทศต่างๆ โดยเฉพาะในยุโรปและสหรัฐอเมริกาจะเปลี่ยนจากระบบ Defined Benefit หรือ DB ซึ่งเป็นระบบที่การันตีเงินที่สมาชิกจะได้รับเมื่อออกจากกองทุน เป็น Defined Contribution หรือ DC ซึ่งเป็นระบบที่สมาชิกจะได้รับเงินตามการจ่ายเงินเข้ากองทุนและผลประโยชน์ที่ได้รับจากผลการดำเนินงานของกองทุนกันเป็นส่วนใหญ่แล้วก็ตาม แต่สำหรับกองทุน Pension ในประเทศญี่ปุ่น ระบบ DB ยังคงมีบทบาทสำคัญอย่างยิ่ง จะเห็นได้จากทรัพย์สินภายใต้การจัดการ (AUM) ของ DB อยู่ที่ 7 แสนล้านเหรียญสหรัฐ ขณะที่ AUM ของ DC มีเพียงแค่ 3 หมื่นล้านเหรียญสหรัฐ
สำหรับการจัดสรรทรัพย์สินที่ลงทุน (Asset Allocation) ของ Corporate Pension Funds ปรากฏว่า ส่วนใหญ่ลงทุนใน Japanese Bond และ Japanese Equity รองลงมา ได้แก่ Foreign Bond และ Foreign Equity นอกจากนั้นก็มีกระจายการลงทุนใน Hedge Fund เงินฝากและอื่นๆ ปัจจุบันได้มีการขยายช่องทางลงทุนต่างๆ ได้แก่ จัดให้ Hedge Fund เป็น Asset Class ประเภทหนึ่งของการลงทุน เพิ่มการลงทุนใน Bond/Equity ของประเทศที่เกิดใหม่ (Emerging Market) รวมทั้งเพิ่มการลงทุนในโครงสร้างสาธารณูปโภค ตราสารทุนภาคเอกชน สินค้าโภคภัณฑ์และกองทุนอสังหาริมทรัพย์
อย่างที่กล่าวข้างต้น ประเทศญี่ปุ่นเป็นประเทศแรกที่ประสบปัญหาเรื่องผู้สูงอายุจึงได้มีการปรับปรุงกฎหมายในเรื่องนี้เรื่อยมาและออกมาตรการต่างๆ มารองรับ คราวหน้าเราจะมาดูว่ามาตรการที่พูดถึงมีอะไรบ้าง อย่าลืมติดตามนะคะ สวัสดีค่ะ
