ทำความเข้าใจเรื่องกรีซออกจากยูโรโซน

โดย...สาธิต บวรสันติสุทธิ์

เป็นคำถามที่ค้างคาอยู่ในใจมานานและมีหลายคนประเมินถึงผลกระทบต่างๆ นานาว่า สุดท้ายแล้วปัญหากรีซจะจบอย่างไร และกรีซจะออกจากยูโรโซนหรือไม่ (สถานการณ์ที่กรีซออกจากยูโรโซนเรียกว่า Grexit)

บังเอิญผมได้รับข้อมูลจาก CitiBank เกี่ยวกับเรื่องนี้พอดี จึงอยากขอเอามาแชร์ครับ

rประการแรก ทำความเข้าใจก่อนว่า ยูโรโซนต่างกับสหภาพยุโรป (EU) ยังไง & ธนาคารกลางแห่งยุโรป (ECB) คืออะไร

สหภาพยุโรป (European Union : EU) เป็นองค์การระหว่างประเทศ ที่ประกอบด้วยรัฐสมาชิก 27 ประเทศ

โครงสร้างของสหภาพยุโรปนั้นมีลักษณะ “เหนือชาติ” (Supranational Trait) อย่างชัดเจน ที่กล่าวเช่นนี้เพราะบรรดารัฐสมาชิกไม่เพียงรวมตัวกันเท่านั้น

หากยังร่วมสร้างสรรค์สถาบันหรือหน่วยงานภายใน ซึ่งมีอำนาจเหนือรัฐสมาชิกรัฐใดรัฐหนึ่งโดยเฉพาะ อันประกอบไปด้วย สภายุโรป คณะมนตรี คณะกรรมาธิการ และศาลยุติธรรม

ยูโรโซน หรือเรียกอย่างเป็นทางการว่า พื้นที่ยูโร

เป็นสหภาพเศรษฐกิจและการเงิน ประกอบด้วยรัฐสมาชิกสหภาพยุโรป 17 รัฐ ซึ่งใช้เงินสกุลยูโรเป็นสกุลเงินร่วม และเป็นเงินสกุลเดียวที่ชำระหนี้ได้ตามกฎหมาย ในโอกาสที่ยูโรโซนขยายไปครอบคลุมสมาชิกที่ไม่ได้อยู่ในสหภาพยุโรป แต่ใช้เงินยูโรเป็นสกุลเงินทางการ เช่น ซานมารีโน และมอนเตเนโกร

ธนาคารกลางแห่งยุโรป (ECB)

ก่อตั้งขึ้นในปี 1998 โดยสหภาพยุโรป (European Union : EU) ทำหน้าที่เป็นสถาบันที่ดำเนินนโยบายทางการเงินแก่สมาชิกของสหภาพยุโรปที่อยู่ในยูโรโซน

rกรีซจะออกจากยูโรโซนรึป่าว??

ถ้าหากกรีซออกจากยูโรโซน กรีซก็จำเป็นต้องออกจากสหภาพยุโรปด้วยตาม “สนธิสัญญา” อย่างไรก็ดีนักวิเคราะห์บางรายกล่าวว่า อาจมีการแก้สนธิสัญญาใหม่เพื่อให้กรีซอยู่ในสหภาพยุโรปต่อไป

rถ้ากรีซออกจากยูโรโซนจะต้องทำไง & สิ่งที่จะเกิดขั้นจะเป็นยังไง

ถ้าหากกรีซถอนตัวออกจากยูโรโซน ความเป็นไปได้ที่ Grexit จะเกิดขึ้นอย่างรวดเร็วมากจนส่งผลให้การพิมพ์ธนบัตรสกุลเงินแดรกมาใหม่ไม่สามารถทำได้ทันเวลา ตอนนี้ยังมีแท่นพิมพ์เงินเพียงแท่นเดียวในกรีซและแท่นพิมพ์นี้ตั้งอยู่ในพิพิธภัณฑ์ในกรุงเอเธนส์ และไม่สามารถใช้งานได้อีกต่อไป

การพิมพ์สกุลเงินใหม่โดยการจ้างบริษัทต่างชาติก็จะประสบปัญหาหลายประการเช่นกัน โดยบริษัทต่างชาติที่ได้รับการว่าจ้างให้พิมพ์ธนบัตรกรีซจะเรียกร้องให้มีการจ่ายเงินสดล่วงหน้า ส่วนคูปองหรือธนบัตรชั่วคราวใดๆ ที่ได้รับการผลิตภายในประเทศจะถูกปลอมแปลงภายในเวลาอันรวดเร็ว และจะส่งผลให้คูปองเหล่านี้มีค่าลดลงไปอีก

ระยะยาว

การที่กรีซออกจากยูโรโซนอาจให้ผลดีบางประการในระยะยาว เพราะยูโรโซนไม่จำเป็นต้องกังวลกับความอ่อนแอทางเศรษฐกิจของกรีซอีกต่อไป นอกจากนี้สกุลเงินแดรคมาของกรีซก็มีแนวโน้มที่จะดิ่งลงอย่างรุนแรงในทันทีที่มีการพิมพ์เงินใหม่ และปัจจัยดังกล่าวจะส่งผลให้เศรษฐกิจกรีซมีประสิทธิภาพทางการแข่งขันมากยิ่งขึ้น

ระยะสั้น

อาจสร้างความยากลำบากเป็นอย่างมากทั้งต่อเศรษฐกิจกรีซและเศรษฐกิจโลก กรีซอาจลงเอยเหมือนกับคิวบา โดยมีการใช้สกุลเงินหลายสกุลและใช้ระบบเศรษฐกิจแบบแลกเปลี่ยนสินค้าเป็นหลัก อย่างน้อยก็ในช่วงแรก เพราะกรีซจะประสบปัญหาในการนำเข้าอาหารและเชื้อเพลิง ประชาชนต้องหันไปใช้ระบบแลกเปลี่ยนสินค้าและบริการแทนการใช้เงินในชีวิตประจำวัน และรัฐบาลจะไม่สามารถจ่ายเงินที่มากพอให้แก่พนักงานของรัฐได้

จะมีภาวะปั่นป่วนวุ่นวายครั้งใหญ่ ธนาคารพาณิชย์หลายแห่งจะล้มละลาย และรัฐบาลจำเป็นต้องยึดธนาคารเหล่านี้เข้ามาเป็นของรัฐ รัฐบาลจะไม่สามารถเบิกจ่ายเงินให้ใครได้นอกจากต้องจ่ายในรูปคูปอง

ถ้าหากประชาชนได้รับรู้ว่ารัฐบาลกรีซกำลังเตรียมความพร้อมเพื่อรับมือกับ Grexit พวกเขาก็จะตื่นตระหนก และส่งผลให้การคาดการณ์เรื่อง Grexit กลายเป็นความจริงขึ้นมาได้เอง ชาวกรีซจำนวนมากเริ่มถอนเงินออกจากธนาคารพาณิชย์กรีซแล้วในสัปดาห์นี้ ในขณะที่นักท่องเที่ยวยุติการเดินทางมากรีซ และผู้ส่งออกเรียกร้องให้มีการจ่ายเงินสดล่วงหน้า

rมุมมองจากผู้เชี่ยวชาญ

อาจจะเป็นเรื่องยากที่รัฐบาลกรีซจะตัดสินใจถอนตัวออกจากยูโรโซน เพราะผู้นำพรรคการเมืองส่วนใหญ่ในกรีซได้ให้สัญญาว่าจะทำให้กรีซอยู่ในยูโรโซนต่อไป ถึงแม้ผู้นำบางพรรคคัดค้านมาตรการให้ความช่วยเหลือทางการเงินจากต่างประเทศ

ในทางทฤษฎีนั้น สนธิสัญญาของอียูไม่ได้ระบุถึงข้อกำหนดใดที่อนุญาตให้ประเทศอื่นๆ ในยุโรปสามารถขับไล่สมาชิกรายใดรายหนึ่งออกไปได้ อย่างไรก็ดีในความเป็นจริงนั้นยุโรปสามารถกดดันกรีซได้โดยใช้วิธีไม่อนุญาตให้กรีซกู้เงินจากธนาคารกลางยุโรป

ถ้ากรีซออกจากยูโรโซนจริง กรีซมีแนวโน้มที่จะแปลงหนี้ในประเทศและต่างประเทศให้อยู่ในรูปของสกุลเงินใหม่ แต่สกุลเงินนี้จะมีค่าดิ่งลงอย่างรวดเร็วและอาจสร้างความไม่พอใจเป็นอย่างมากให้แก่เจ้าหนี้ต่างชาติ ซึ่งเหตุการณ์ดังกล่าวจะกลายเป็นจุดเริ่มต้นของการปรับโครงสร้างหนี้ที่อาจใช้เวลานานหลายปี แต่ปัญหาเรื่องหนี้นี้ไม่ถือเป็นปัญหาเร่งด่วนสำคัญสำหรับกรีซ

rมีทางอื่นๆ อีกมั้ย

มีบางประเทศที่ไม่ได้เป็นสมาชิกยูโรโซน อย่างเช่น ประเทศมอนเตเนโกร ที่ใช้สกุลเงินยูโรเป็นสกุลเงินหลักในการทำธุรกรรมหลายประเภท และกรีซก็อาจจะตกอยู่ในสถานะแบบเดียวกันในอนาคต อย่างไรก็ดีอุปทานสกุลเงินยูโรจะลดน้อยลงมาก และจะอยู่นอกเหนือการควบคุมหรืออิทธิพลของรัฐบาลกรีซ และส่งผลให้รัฐบาลกรีซไม่สามารถใช้ยูโรในการจ่ายเงินเดือนหรือสวัสดิการได้

สกุลเงินยูโรที่ฝากไว้ในธนาคารพาณิชย์กรีซจะถูกแปลงเป็นสกุลเงินใหม่ที่อาจมีค่าดิ่งลงอย่างรวดเร็ว ส่วนธนบัตรยูโรที่อยู่ในท้องตลาดจะยังคงมีค่าเท่าเดิมหรืออาจมีค่าสูงยิ่งขึ้น

ภาวะดังกล่าวจะส่งผลให้ชาวกรีซจำนวนมากลักลอบขนยูโรออกนอกประเทศ เพื่อนำไปฝากไว้ในธนาคารพาณิชย์ของประเทศอื่นๆ และกรีซอาจจำเป็นต้องปิดพรมแดนเพื่อสกัดกั้นสิ่งนี้ อย่างไรก็ดีเป็นเรื่องยากที่กองกำลังรักษาความปลอดภัยของกรีซจะสามารถดูแลพรมแดนได้อย่างทั่วถึง เนื่องจากพรมแดนกรีซมีความยาวหลายร้อยไมล์ และพรมแดนส่วนใหญ่อยู่ในป่าและภูเขาที่ยากจะเข้าถึงได้

เดวิด ลีอา นักวิเคราะห์ยุโรปตะวันตกของบริษัท คอนโทรล ริสก์ กล่าวว่า “Grexit จะก่อให้เกิดปัญหาเรื่องความปลอดภัยตามท้องถนนในกรุงเอเธนส์ แต่กองทัพกรีซไม่ได้รับการออกแบบมาให้รับมือกับปัญหานี้ เพราะถูกออกแบบมาให้รับมือกับตุรกี นอกจากนี้กรีซยังเป็นประเทศที่เคยอยู่ภายใต้ระบอบเผด็จการทหารมาก่อน ดังนั้นการใช้กองทัพอาจก่อให้เกิดผลร้ายตามมาได้”