แผนที่นำทางสู่การฟื้นฟูสหรัฐ

โดย...ยุทธศักดิ์ คณาสวัสดิ์

จากการที่สหรัฐประสบวิกฤตเศรษฐกิจอย่างรุนแรง ประธานาธิบดี บารัก โอบามา จึงได้มีคำสั่งจัดตั้งสภาการจ้างงานและความสามารถในการแข่งขัน (President’s Council on Jobs and Competitiveness) ขึ้น โดยมีประธานสภา คือ Jeffrey R. Immelt ประธานกรรมการของบริษัท GE พร้อมมอบหมายภารกิจสำคัญ คือ การเสนอแนะต่อรัฐบาลสหรัฐทั้งในระยะสั้นเกี่ยวกับการส่งเสริมจ้างงาน และข้อเสนอในระยะยาวเกี่ยวกับการเสริมสร้างความสามารถในการแข่งขันของประเทศ

ในช่วงเริ่มต้น สภาการจ้างงานฯ ได้จัดทำรายงานโดยมุ่งเน้นในด้านการสร้างงานเป็นหลัก ต่อมาเมื่อปัญหาการว่างงานของสหรัฐเริ่มคลี่คลายลง ดังนั้น ปลายปี 2554 ที่ผ่านมา ได้ออกรายงานอีกฉบับหนึ่งชื่อ “แผนที่นำทางสู่การฟื้นฟู” (Road Map to Renewal) เน้นในประเด็นการเสริมสร้างความสามารถในการแข่งขันของประเทศ โดยได้วิเคราะห์ว่าความสามารถในการแข่งขันของสหรัฐได้ลดน้อยถอยลงในช่วงที่ผ่านมา ทั้งในแง่การศึกษาในด้านวิทยาศาสตร์และคณิตศาสตร์ ด้านโครงสร้างพื้นฐานและด้านการส่งออก เนื่องจากประเทศอื่นๆ ได้ปรับปรุงตนเองดีขึ้นมาก

อย่างไรก็ตาม Immelt ได้กล่าวอย่างชัดถ้อยชัดคำว่า สหรัฐยังมีข้อได้เปรียบประเทศอื่นในหลายด้าน เป็นต้นว่า ผลิตภาพของแรงงานสหรัฐเมื่อวัดเป็นตัวเงินแล้ว โดยเฉลี่ยคิดเป็นมูลค่าสูงถึงกว่า 59 เหรียญสหรัฐ/ชั่วโมง เปรียบเทียบกับผลิตภาพแรงงานของเยอรมนี 54 เหรียญสหรัฐ/ชั่วโมง และผลิตภาพแรงงานของเกาหลีใต้ 26 เหรียญสหรัฐ/ชั่วโมง ดังนั้นยังเชื่อมั่นอย่างเต็มเปี่ยมว่าสหรัฐจะยังธำรงไว้ซึ่งความสามารถในการแข่งขันและมีชัยชนะในเศรษฐกิจโลก

อย่างไรก็ตาม รายงานฉบับนี้ได้เสนอแนะว่าจะต้องไม่นิ่งนอนใจ ต้องเร่งรัดดำเนินการ 3 แนวทาง

แนวทางแรก การลงทุนเพื่ออนาคต (Invest in our Future) ประกอบด้วยการดำเนินการ 2 ด้านควบคู่กัน ด้านแรก ลงทุนในด้านการศึกษาเพื่อให้ประชาชนมีความรู้และทักษะซึ่งเป็นที่ต้องการในอนาคต โดยเน้นหนักการศึกษาในด้านวิทยาศาสตร์ เทคโนโลยี วิศวกรรม และคณิตศาสตร์ (Science, Technology, Engineering and Math STEM) ปัจจุบันคนอเมริกันศึกษาในระดับอุดมศึกษาในสาขา STEM เป็นสัดส่วนเพียงแค่ 15% เปรียบเทียบกับจีนที่ศึกษาในสาขา STEM สูงถึง 39%

สำหรับอีกด้านหนึ่ง คือ ด้านวิจัย พัฒนา และนวัตกรรม กำหนดเป้าหมายสัดส่วนวิจัยและพัฒนาขั้นต่ำ 3% ของ GDP จากปัจจุบัน 2.6% ของ GDP พร้อมตั้งข้อสังเกตว่าในช่วงที่ผ่านมา ค่าใช้จ่ายในด้านนี้ของสหรัฐทรงตัวที่ระดับ 2.6% ขณะที่ประเทศอื่นๆ เพิ่มขึ้นอย่างรวดเร็ว เช่น จีนเพิ่มมากกว่าเท่าตัวจาก 0.8% ในปี 2542 เป็น 1.7% ในปี 2552

แนวทางที่ 2 เสริมสร้างบนพื้นฐานแห่งความเข้มแข็ง (Build on our Strengths) เน้นการลงทุนใน 2 ด้าน คือ ด้านพลังงานและด้านอุตสาหกรรมการผลิต สำหรับในด้านพลังงานมุ่งเน้นพัฒนาพลังงานหมุนเวียน การประหยัดพลังงาน เช่น รถยนต์ไฟฟ้า การวิจัยและพัฒนาในด้านพลังงาน

สำหรับในด้านอุตสาหกรรมการผลิต ปัจจุบันมีการย้ายฐานการผลิตออกจากสหรัฐไปประเทศที่มีแรงงานราคาถูกนอกสหรัฐจำนวนมาก ซึ่งมีการพูดกันมากว่าเป็นสิ่งที่ดี เนื่องจากยังคงเหลือกิจกรรมที่ใช้ความรู้สูงและจ่ายค่าจ้างแรงงานสูงในสหรัฐ เช่น กิจกรรมวิจัยและพัฒนา กิจกรรมการตลาด ฯลฯ

แต่สภาการจ้างงานฯ ไม่เห็นด้วยกับแนวคิดข้างต้น โดยเห็นว่าหากมีการย้ายฐานการผลิตจำนวนมากออกนอกประเทศแล้ว ย่อมจะส่งผลกระทบอย่างรุนแรงต่อความสามารถในด้านนวัตกรรมของประเทศในอนาคต โดยหากไม่มีกิจกรรมด้านการผลิตแล้ว จะไม่สามารถธำรงรักษากิจกรรมในด้านนวัตกรรมได้ เนื่องจากนวัตกรรมจะพึ่งพาประสบการณ์เกี่ยวกับการผลิต กระตุ้นให้เกิดความคิดสร้างสรรค์ว่าจะปรับปรุงกรรมวิธีการผลิตและผลิตภัณฑ์อย่างไรบ้างให้ดียิ่งขึ้น

ปัจจุบันบริษัทสหรัฐได้ใช้จ่ายในด้านวิจัยและพัฒนาในต่างประเทศเป็นสัดส่วนสูงถึง 1 ใน 5 ของทั้งหมด หากกิจกรรมการผลิตย้ายออกไปต่างประเทศมากขึ้นแล้ว สัดส่วนนี้จะยิ่งทวีสูงขึ้น ดังนั้นจะไม่สูญเสียเฉพาะในด้านการจ้างงานเท่านั้น แต่จะสูญเสียความสามารถในด้านเทคโนโลยีด้วย

แนวทางที่ 3 การเล่นเพื่อเอาชนะ (Play to Win) เน้นการปฏิรูปกฎระเบียบ ปฏิรูปภาษีอากรที่เป็นอุปสรรคต่อการพัฒนาความสามารถในการแข่งขัน ต้องปรับลดอัตราภาษีอากรลง กำจัดช่องโหว่ของภาษี ขยายฐานภาษี ในด้านภาษีอากร ทั้งนี้ปัจจุบันอัตราภาษีเงินได้นิติบุคคลทั้งของรัฐบาลและรัฐบาลท้องถิ่นรวมกันของสหรัฐโดยเฉลี่ยสูงถึง 39.2% ขณะที่ของประเทศอื่นๆ อัตราส่วนต่ำกว่ามาก แม้สหรัฐมีการยกเว้นหรือลดหย่อนภาษีเงินได้ แต่มีข้อเสีย คือ ทำให้ระบบภาษีอากรของสหรัฐสลับซับซ้อนยิ่งขึ้น โดยมีการประมาณว่าค่าใช้จ่ายจัดทำเอกสารเพื่อเสียภาษีในสหรัฐเป็นสัดส่วนสูงถึง 1% ของ GDP

สภาการจ้างงานฯ ได้กล่าวอย่างมั่นอกมั่นใจว่าหากรัฐบาลดำเนินการตามข้อเสนอ 3 แนวทางข้างต้นแล้ว จะสามารถฟื้นฟูความสามารถในการแข่งขันของสหรัฐอย่างแน่นอน