ซื้อหุ้นกู้อย่างรู้จริง

โดย...สุรีรัตน์ สรเดชะ

ทุกวันนี้มีหุ้นกู้ออกมาขายมากขึ้นเรื่อยๆ เห็นได้จากโฆษณาบนหน้าหนังสือพิมพ์ที่ผ่านตาอยู่บ่อยๆ เพื่อนดิฉันหลายคนเกิดความสนใจเพราะเห็นว่าให้ดอกเบี้ยสูงกว่าเงินฝาก แต่เวลาคุยกันทีไรก็เห็นถามกันแต่ว่าอันไหนให้ดอกเบี้ยสูงกว่า ในวงสนทนาตอนเย็นวันหนึ่ง ดิฉันได้อธิบายว่าที่จริงแล้วหุ้นกู้ไม่ใช่เงินฝาก เป็นการลงทุนที่มีความเสี่ยง จึงควรพิจารณาให้ครบด้านก่อนตัดสินใจลงทุน ถ้าไม่รู้ว่าต้องดูปัจจัยอะไรบ้างให้ไปขอเอกสารสรุปข้อมูลสำคัญที่เรียกว่า Fact Sheet จากคนขายมาอ่านก่อน เพื่อนๆ ทำหน้างงและบอกว่าไม่เคยรู้จัก Fact Sheet มาก่อนเลย แล้วคุณผู้อ่านละคะเคยใช้ Fact Sheet บ้างหรือยัง

Fact Sheet นี้ อาจเปรียบเทียบได้กับฉลากสินค้า ที่อธิบายรายละเอียดต่างๆ ที่เกี่ยวข้องกับหุ้นกู้ไว้อย่างครบถ้วนภายในเนื้อหาเพียง 2-3 หน้า ช่วยลดภาระการศึกษาข้อมูลให้ง่ายกว่าที่คิด เนื้อหาใน Fact Sheet แบ่งเป็น 2 ส่วน ส่วนแรกบอกข้อมูลสำคัญที่ควรทราบแบบเน้นๆ ทั้งอัตราดอกเบี้ยที่เพื่อนๆ หลงเข้าใจว่าเป็นข้อมูลเดียวที่ใช้ตัดสินใจเลือกหุ้นกู้ ตรงนี้จะบอกว่าจ่ายให้ผู้ลงทุนปีละกี่เปอร์เซ็นต์ จ่ายแบบไหน คงที่เท่ากันทุกปี หรือแบบขั้นบันได อัตราดอกเบี้ยเฉลี่ยอยู่ที่เท่าไร นอกจากดอกเบี้ยแล้ว ส่วนนี้จะบอกอายุหุ้นกู้ว่าเราต้องลงทุนนานกี่ปี ตามปกติหุ้นกู้ที่ให้ดอกเบี้ยสูงมักมีอายุยาว นี่คือเหตุผลหนึ่งว่าทำไมเราจึงดูเฉพาะดอกเบี้ยไม่ได้ เพราะหุ้นกู้นั้นอาจมีอายุยาวหรือสั้นกว่าแผนการใช้เงินของเราก็ได้ เมื่อพูดถึงอัตราดอกเบี้ยจึงต้องดูอายุหุ้นกู้ประกอบกันด้วยทุกครั้ง

อีกเรื่องที่ต้องรู้ คือ อันดับเครดิตที่บอกความน่าเชื่อถือของผู้ออกหุ้นกู้ ถ้าไม่รู้ว่าดูตรงไหนให้กวาดตาหาตัวอักษรภาษาอังกฤษ เช่น หุ้นกู้อันดับเครดิต “AA” มีความน่าเชื่อถือมากกว่าอันดับเครดิต “BBB” เป็นต้น (หาความรู้เกี่ยวกับอันดับเครดิตเพิ่มเติมได้ที่ www.start-to-invest ในหัวข้อทางเลือกในการลงทุน/ตราสารหนี้/รู้จัก Credit Rating) หุ้นกู้ที่ได้เกรดไม่สูงนักหมายความว่ามีความเสี่ยงสูง ก็จะให้ดอกเบี้ยสูงเพื่อเป็นการจูงใจผู้ลงทุน ใครเลือกลงทุนในหุ้นกู้ดอกเบี้ยสูงๆ จึงต้องเข้าใจด้วยว่ามีความเสี่ยงที่จะไม่ได้รับเงินต้นคืนสูงกว่านั่นเอง นี่จึงเป็นอีกเหตุผลหนึ่งที่ว่า ทำไมเราจึงไม่ควรเลือกหุ้นกู้โดยดูแต่อัตราดอกเบี้ย

อธิบายมาถึงตรงนี้ยังไม่หมดนะคะ ใน Fact Sheet ยังมีข้อมูลในส่วนที่สองที่พูดถึงลักษณะพิเศษและความเสี่ยงต่างๆ ที่เกี่ยวข้องกับหุ้นกู้ ข้อมูลเกี่ยวกับกำหนดเวลาในการจ่ายดอกเบี้ย เช่น จ่ายทุก 3-6 เดือน หรือจ่ายเมื่อครบอายุ ข้อมูลเกี่ยวกับหลักประกันหรือเงื่อนไขการไถ่ถอนก่อนกำหนด เป็นต้น ในส่วนของความเสี่ยง เช่น กรณีบริษัทผู้ออกหุ้นกู้เกิดประสบปัญหาในการดำเนินธุรกิจ เราอาจไม่ได้รับเงินต้นและดอกเบี้ยคืนที่เรียกว่าเป็นความเสี่ยงด้านเครดิต หรือถ้าวันหนึ่งเรามีความจำเป็นจะใช้เงินและคิดจะขายหุ้นกู้ก่อนครบอายุ ก็ควรทำใจไว้ด้วยว่ามีความเสี่ยงที่จะขาดทุน เพราะอาจโดนกดราคาหรือขายไม่ได้ทันอกทันใจตามที่ต้องการ เรียกว่าความคล่องตัวในการเปลี่ยนหุ้นกู้เป็นเงินสดไม่ง่ายเหมือนการถอนเงินฝาก ยิ่งหากเป็นเวลาที่อัตราดอกเบี้ยในตลาดปรับตัวสูงขึ้น หุ้นกู้ที่เราถืออยู่ไม่น่าสนใจเท่าหุ้นกู้ออกใหม่ จึงต้องขายขาดทุน ซึ่งเป็นความเสี่ยงด้านราคานั่นเอง

ท้ายสุดอยากบอกว่าข้อมูลทั้งหลายใน Fact Sheet มีประโยชน์มาก โดยเฉพาะอย่างยิ่งสำหรับคนที่ยังไม่มีความชำนาญในการลงทุน เพราะเป็นเอกสารที่รวบรวมข้อมูลสำคัญที่ผู้ลงทุนควรรู้และถูกออกแบบมาให้อ่านเข้าใจง่าย ต่อไปถ้าคิดจะซื้อหุ้นกู้ อย่าลืมถามหา Fact Sheet มาอ่านให้เข้าใจก่อนทุกครั้ง จะสอบถามจากคนขายหรือหาดูในเว็บไซต์ของ ก.ล.ต. ที่ www.start-to-invest.com ในหัวข้อ what’s new/ข้อมูลหุ้นกู้ออกใหม่ก็ได้ แต่ถ้ายังมีข้อสงสัย ต้องการรู้รายละเอียดมากขึ้น ก็ควรเปิดหาข้อมูลเพิ่มเติมจากหนังสือชี้ชวนหรือสอบถามผู้ขายให้เข้าใจ เพียงเท่านี้ก็ถือว่าคุณเป็นผู้ลงทุนในหุ้นกู้อย่างรู้จริงแล้วค่ะ