บริษัทเล็กหรือบริษัทใหญ่ก็มีการกำกับดูแลกิจการที่ดีได้

วันนี้ขอนำเรื่องราวดีๆ ที่ได้รับฟังจาก คุณชเนศวร์ แสงอารยะกุล ประธานกรรมการบริหาร บริษัท ไพลอน จำกัด (มหาชน) หรือชื่อย่อ PYLON ซึ่งได้มาแบ่งปันประสบการณ์ในการพัฒนาระบบการกำกับดูแลกิจการของบริษัท ให้แก่บริษัทใน mai แห่งอื่นๆ ในเวทีสัมมนา Smart&Smile ครั้งที่ 1 : CG Principles and Practices ซึ่งตลาดหลักทรัพย์ฯ จัดขึ้นเมื่อเดือน ม.ค. ที่ผ่านมา เพื่อให้บริษัทใน mai ได้มีโอกาสทำความเข้าใจในหลักการและการปฏิบัติตามกำกับดูแลกิจการมากขึ้น

PYLON เป็นบริษัทใน mai ที่ได้รับรางวัล Top Corporate Governance Report เมื่อปีที่แล้ว โดยประกอบธุรกิจรับเหมาก่อสร้างงานรากฐาน เข้าจดทะเบียนตั้งแต่ปี 2548 ด้วยทุนจดทะเบียน 150 ล้านบาท และปัจจุบันมีทุนจดทะเบียน 200 ล้านบาท

ในช่วงแรกๆ คุณชเนศวร์ยังไม่ค่อยเข้าใจว่าการกำกับดูแลกิจการที่ดีคืออะไร มีแต่แนวคิดว่า ไม่ต้องการให้เกิดปัญหาในการปฏิบัติงานที่ต้องมาสะสางภายหลัง จึงต้องการทำอะไรด้วยความโปร่งใส และเชื่อมั่นว่าหากผู้บริหารประพฤติตนแบบใด ลูกน้องก็คงจะทำตาม ดังนั้น หากผู้บริหารทำอะไรด้วยความโปร่งใส เคารพในกฎเกณฑ์ หรือสิ่งที่ถูกต้อง ก็จะเป็นตัวอย่างที่ดีที่ลูกน้องอยากจะทำตาม

ผู้ที่มีบทบาทสำคัญในการผลักดันให้บริษัทปฏิบัติตามหลักการกำกับดูแลกิจการที่ดีอย่างจริงจัง คือ คณะกรรมการ โดยเฉพาะประธานกรรมการและกรรมการอิสระ ซึ่งจากโครงสร้างคณะกรรมการของบริษัทจะเห็นว่า บริษัทให้ความสำคัญกับกรรมการอิสระมาก เพราะมีกรรมการอิสระ 5 ท่าน จากกรรมการทั้งหมด 11 ท่าน และหนึ่งในกรรมการอิสระก็ดำรงตำแหน่งประธานกรรมการด้วย

ที่ไปที่มาของการมีโครงสร้างคณะกรรมการเช่นนี้ เพราะคุณชเนศวร์ซึ่งเป็นทั้งผู้ถือหุ้นใหญ่และฝ่ายจัดการเห็นว่า บริษัทกำลังจะเข้าเป็นบริษัทจดทะเบียนซึ่งจะมีบุคคลภายนอกเข้ามาถือหุ้น มีกฎเกณฑ์ที่ต้องปฏิบัติตามมากมาย จึงไม่อยากทำอะไรผิดพลาดโดยไม่ตั้งใจ หากมีกรรมการภายนอกที่มีความรู้และประสบการณ์ที่หลากหลายเข้ามาช่วย อาทิ ความรู้ที่เกี่ยวข้องกับตลาดทุน ความรู้ในเรื่องของธุรกิจ น่าจะช่วยให้บริษัทปฏิบัติตนได้อย่างไม่ขาดตกบกพร่อง

การมีคณะกรรมการที่มีคุณภาพ มีวิสัยทัศน์ และมีความเป็นอิสระ มีส่วนช่วยอย่างมากให้ฝ่ายจัดการทำงานด้วยความสบายใจ เพราะคณะกรรมการช่วยพิจารณาเรื่องต่างๆ อย่างรอบคอบแล้ว แต่ผู้ถือหุ้นใหญ่ต้องเห็นความสำคัญของการมีคณะกรรมการที่มีคุณภาพ และต้องเปิดใจให้กว้าง คณะกรรมการจึงจะทำหน้าที่ได้มีประสิทธิภาพ ซึ่งคุณชเนศวร์เห็นว่าในกรณีของบริษัท ถือว่าได้รับประโยชน์จากคณะกรรมการชุดนี้อย่างมาก

คุณภาพของกรรมการอิสระ เป็นอีกหนึ่งเรื่องที่สำคัญ เพราะหากมีจำนวนมาก แต่ทำงานไม่มีประสิทธิภาพ เช่น ไม่เคยแสดงความเห็นในการประชุมเลย หรือเห็นด้วยกับฝ่ายจัดการตลอด ก็ไม่มีประโยชน์ต่อบริษัท ส่วนเรื่องการสรรหากรรมการอิสระที่เป็นประเด็นปัญหาของบริษัทจดทะเบียนหลายแห่งนั้น น่าจะเป็นเพราะยากที่จะรู้ว่ากรรมการอิสระที่จะสรรหาสามารถทำหน้าที่ได้อย่างมีคุณภาพเพียงใด หากได้กรรมการอิสระที่ไม่มีคุณภาพ หรือมีคุณภาพมากเกินไป ก็อาจทำงานด้วยกันลำบาก

การเป็นบริษัทขนาดใหญ่หรือเล็กไม่มีข้อแตกต่างในการปฏิบัติตามหลักการที่ดี เพราะหัวใจสำคัญคือความโปร่งใสและการปฏิบัติอย่างเท่าเทียมกัน ส่วนหลักการที่ดีของตลาดหลักทรัพย์ฯ นั้น สามารถนำไปปรับใช้ตามความเหมาะสมกับสภาพการณ์ของแต่ละบริษัท บริษัทขนาดใหญ่อาจมีความพร้อมที่จะปฏิบัติเพราะมีทรัพยากรมากกว่า เช่น เรื่องงานเลขานุการบริษัทและงานนักลงทุนสัมพันธ์ บริษัทใหญ่สามารถจัดตั้งเป็นฝ่ายงานได้ ส่วนในกรณีของบริษัทขนาดเล็กจะกำหนดให้บุคลากรเพียงหนึ่งคนดูแลงานทั้งด้านเลขานุการบริษัทและนักลงทุนสัมพันธ์ เพราะปริมาณงานก็ไม่ได้มากดังเช่นบริษัทขนาดใหญ่ ซึ่ง PYLON เองก็ปฏิบัติเช่นนี้

การปฏิบัติตามหลักการกำกับดูแลกิจการที่ดี ไม่จำเป็นต้องทำให้เสร็จสมบูรณ์ในครั้งเดียว ขึ้นอยู่กับความพร้อมของแต่ละบริษัท แต่เรื่องใดที่จะปฏิบัติ ก็ต้องทำอย่างจริงจัง ในการพิจารณาว่าจะปฏิบัติหรือยังไม่ปฏิบัติเรื่องใด ควรเริ่มต้นจากเรื่องที่มีความสำคัญและเรื่องที่สามารถปฏิบัติได้ง่ายก่อน จากนั้นจึงค่อยๆ ปฏิบัติเพิ่มในเรื่องที่เหลือ ซึ่งในช่วงเริ่มต้นอาจใช้เวลามากและรู้สึกเหนื่อย แต่ในครั้งต่อๆ ไปก็จะง่ายขึ้น ที่สำคัญคือ ต้องเปิดเผยข้อมูลให้ผู้ถือหุ้นอื่นซึ่งไม่ได้เข้ามามีส่วนร่วมในการบริหารงาน และผู้มีส่วนได้เสียได้รับรู้ว่าบริษัททำอะไรไปบ้าง

แม้ว่าการสร้างระบบการกำกับดูแลกิจการที่ดีจะเป็นภาระต่อบริษัทอยู่บ้าง แต่ก็มีประโยชน์ต่อบริษัทไม่น้อย ยกตัวอย่างเรื่องการจัดทำงบการเงิน ทำให้บริษัทรู้สถานะการเงินที่แท้จริง จากเดิมก่อนเข้าตลาดหลักทรัพย์ฯ อาจไม่เคยสนใจว่าสถานะการเงินของบริษัทเป็นอย่างไร มีเงินอยู่ในกระเป๋าเพียงพอที่จะดำเนินการใดๆ หรือไม่ แต่เมื่อต้องมีการจัดทำงบการเงินอย่างเป็นระบบ มีงบกระแสเงินสดให้ดู ทำให้รู้และสามารถวางแผนการบริหารเงิน รวมทั้งสามารถวางกลยุทธ์ในการดำเนินงานได้อย่างเหมาะสมกับสภาพธุรกิจมากขึ้น

คงเห็นกันแล้วว่า ไม่ว่าจะเป็นบริษัทใหญ่หรือบริษัทเล็ก ก็สามารถเป็นบริษัทที่มีการกำกับดูแลกิจการที่ดีได้ หากตั้งใจจริง