เอกภาพ ภราดรภาพกลไกฝ่าวิกฤตน้ำท่วม

ในช่วงปีที่ผ่านมาจนถึงปัจจุบัน ประเทศไทยต้องเผชิญกับปัญหาอุทกภัยมาอย่างต่อเนื่อง

โดย..สืบศักดิ์ สืบสายอ่อน 

และดูเหมือนว่าภัยธรรมชาติ (รวมทั้งภัยหนาวและภัยแล้ง) จะกลายเป็นปัญหาเรื้อรัง ซึ่งจะส่งผลกระทบโดยตรงต่อเศรษฐกิจ สังคม ทั้งยังกระทบต่อความเชื่อมั่นในการลงทุนจากในและต่างประเทศ

ในขณะเดียวกัน ปัญหาความขัดแย้งของคนไทยบางกลุ่มในภาวะที่ชาติต้องประสบวิกฤตอันยากจะควบคุมเช่นนี้ ก็กำลังซ้ำเติมปัญหาให้ทวีความรุนแรงยิ่งขึ้น

อุทกภัยไหหม่าและนกเตนที่ผ่านมา สร้างความเสียหายต่อชีวิตและทรัพย์สินของประชาชนแทบทั้งประเทศ ภาพเหตุการณ์ของความยากลำบาก การดิ้นรนเพื่ออยู่รอด ได้สร้างความตระหนักและการรับรู้ถึงผลกระทบที่เกิดขึ้นจากภัยธรรมชาติที่ควบคุมไม่ได้

และถ้าสิ่งเหล่านี้กำลังจะเกิดขึ้นอีกใน 3-4 เดือนข้างหน้านี้ คนไทยพร้อมจะรับมือกับปัญหาครั้งใหม่แล้วยัง!

หากมองย้อนไปในช่วงวิกฤตน้ำท่วม รัฐบาลต้องเผชิญกับการแก้ปัญหาอย่างเร่งด่วน ประกอบกับการทำงานที่ผ่านมาของภาครัฐขาด “เอกภาพ” หรือความเป็นอันหนึ่งอันเดียวกันในการดำเนินงานอย่างเห็นได้ชัด ดังเช่น ประการแรก ด้านการบริหารจัดการข้อมูลน้ำและการเผยแพร่ข่าวสาร ซึ่งจะเห็นได้ชัดว่า หน่วยงานที่เกี่ยวข้องนำเสนอข้อมูลต่อสาธารณชนที่ผิดพลาด สร้างความสับสนจนเกิดความหวั่นวิตก และนำไปสู่การขาดความเชื่อมั่นในการดำเนินการจากภาครัฐ

ประการที่สอง ด้านบริหารการให้ความช่วยเหลือประชาชน ซึ่งที่ผ่านมาแม้ว่าภาครัฐจะมีหน่วยงานให้ความช่วยเหลือ แต่การขาดเอกภาพในการดำเนินงาน ทำให้ไม่สามารถให้ความช่วยเหลือได้อย่างทั่วถึง ประชาชนจำนวนมากรอความช่วยเหลือนานเกินไป การให้ความช่วยเหลือซ้ำซ้อนเฉพาะบางพื้นที่ เนื่องจากมีหลายหน่วยงานที่ต่างให้ความช่วยเหลือโดยขาดการประสานงาน ในขณะที่บางพื้นที่กลับไม่ได้รับการเหลียวแล

และประการสุดท้าย ด้านการบริหารจัดการแก้ปัญหาน้ำท่วม โดยเฉพาะการประสานความร่วมมือระหว่างหน่วยงานต่างๆ ขาดเอกภาพในการสั่งการ เกิดเหตุการณ์ที่เรียกว่า “สั่งแต่ไม่ทำ” หรือ “ทำไปแล้วโดยไม่สั่ง” ผลลัพธ์ทั้งมวลตกกับประชาชนทุกคนดังที่ปรากฏมา

การวางแผนเตรียมการรับมือกับปัญหาอุทกภัยที่ปรากฏในขณะนี้ มีทั้งแนวคิดของการสร้างเขื่อนแก่งเสือเต้น การจัดพื้นที่แก้มลิง การระบายน้ำจากเขื่อนหลัก การขุดลอกคูคลอง เป็นต้น ซึ่งหากพิจารณาแนวทางการแก้ปัญหาอาจมองได้ 2 ระยะ คือ ระยะสั้นและระยะยาว กล่าวคือ แนวทางอย่างเช่น การสร้างเขื่อนรับน้ำ เป็นแนวทางระยะยาวที่ต้องอาศัยงบประมาณและการวางแผนอย่างรอบด้าน

ขณะที่การดำเนินการระยะสั้น เช่น การเตรียมพื้นที่ให้ “น้ำอยู่” อย่างโครงการแก้มลิง และการจัดทาง “ให้น้ำไป” อย่างการขุดลอกคูคลอง ก็เป็นแนวทางที่พอให้ประชาชนเกิดความสบายใจได้ในระดับหนึ่ง ว่าได้มีการเตรียมการรับมือกับมวลน้ำที่จะมาทั้งทางน้ำและทางบกไว้แล้วในระดับหนึ่ง

นอกจากนี้ ประสบการณ์จากปีที่ผ่านมา ยังสะท้อนให้เห็นว่าหัวใจหลักของการแก้ปัญหาทั้งมวลนั้นคือ “ภราดรภาพ” หรือการอยู่ร่วมกันอย่างพี่และน้อง ที่ต้องรักและสามัคคีกัน ปัญหาอุทกภัยในปีที่ผ่านมาเราผ่านพ้นมาได้อย่างบอบช้ำน้อยที่สุด เพราะคนไทยมีภราดรภาพ

ดังจะเห็นได้จากการรวมตัวกันของภาคประชาชนในการแจ้งข่าวสารน้ำท่วมทาง Facebook อย่างกลุ่ม “น้ำขึ้นให้ รีบบอก” การจัดทำคู่มือรับมือกับน้ำท่วมที่น่าดูที่สุดในโลกโดยกลุ่ม “รู้สู้ Flood” การเป็นจิตอาสาช่วยผู้ประสบภัยในพื้นที่ อาสาสมัครรับเรื่องร้องเรียน อาสาสมัครรับส่งประชาชน นักข่าวที่นำเสนอข่าวสารและให้ความช่วยเหลือพี่น้องที่ยังติดอยู่ในพื้นที่ เหล่าทหารที่เข้ามาช่วยเหลือประชาชนอย่างไม่รู้จักเหน็ดเหนื่อย เจ้าหน้าที่จากหน่วยงานต่างๆ ทั้งกรมชลประทาน กรมทางหลวง และทุกหน่วยงานที่ทำงานด้วยความตั้งใจ

ทั้งหมดทั้งมวล คือ ภราดรภาพที่เรามีให้กัน เพื่อช่วยพี่น้องที่กำลังเดือดร้อนอย่างเต็มความสามารถ บทเรียนปีที่แล้วเราผ่านมาได้ด้วยภราดรภาพของคนไทยทุกคน เพียงแต่ยังขาดเอกภาพในการแก้ปัญหา

สำหรับปีนี้ไม่ว่าจะเกิดปัญหาใด ขอให้คนไทยรักษาภราดรภาพที่มีและช่วยกันสร้างเอกภาพให้เกิดขึ้น เพื่อให้ภาครัฐได้ทำงานอย่างเต็มกำลังเพื่อฝ่าวิกฤตในอนาคตที่จะเกิดขึ้นโดยปลอดภัย