ตัวแทนจำหน่ายไทยการเอาเปรียบของทุนตปท.

ผู้ผลิตสินค้าหรือผลิตภัณฑ์ที่มีชื่อเสียงเป็นที่รู้จักโดยส่วนใหญ่ เมื่อประสบความสำเร็จจากตลาดภายในประเทศของตนเองแล้ว

โดย..รุจิระ บุญนาค

ต่างก็มองหาช่องทางที่จะทำการขยายตลาดให้กว้างออกไป โดยอาจจะเริ่มขยายฐานการตลาดไปยังกลุ่มประเทศเพื่อนบ้าน หรือขยายไปยังกลุ่มประเทศที่มองเห็นว่ามีการเจริญเติบโตทางเศรษฐกิจและประชากรในประเทศนั้นมีกำลังซื้อสินค้าของตนได้

นักธุรกิจภายในประเทศผลิตนั้นเอง ซึ่งมองเห็นช่องทางในการทำธุรกิจโดยการนำเอาสินค้าแบรนด์ต่างชาติเข้ามาจำหน่าย โดยการเสนอตัวเป็นผู้นำเข้าเป็นตัวแทนจำหน่ายสินค้า (Distributor) หรือ Agent นั้น

ในปัจจุบันผู้ที่ประกอบธุรกิจเป็นตัวแทนจำหน่ายสินค้าต่างชาติในประเทศไทย เริ่มมีจำนวนมากขึ้น ส่วนประเภทของสินค้าที่นำเข้ามาจำหน่าย ก็มีความหลากหลายทั้งประเภทและยี่ห้อ ไม่ว่าจะเป็นอาหาร เสื้อผ้าแฟชั่น หรือรถยนต์หรูราคาแพง

ผู้แทนจำหน่ายซึ่งส่วนใหญ่จะเป็นบริษัทของคนไทย แม้จะอยู่ในฐานะที่รู้จักสภาพตลาดภายในประเทศ หรือเข้าใจรสนิยมของคนไทย ซึ่งถือเป็นข้อได้เปรียบหนึ่งในการทำการตลาด แต่การที่จะทำให้สินค้าที่ตนเองเป็นผู้นำเข้ามาจำหน่ายเป็นที่รู้จักของผู้บริโภคคนไทยก็จะต้องใช้เวลาและเงินทุนจำนวนมากในการทำการตลาดให้สินค้าที่นำเข้ามาจำหน่ายและเป็นที่รู้จักตั้งแต่การสำรวจความต้องการของผู้บริโภค หรือการมีศูนย์บริการหลังการขาย หรือให้บริการแก่ลูกค้า ซึ่งจะเห็นได้ในกิจการอุปกรณ์ไฟฟ้าหรืออุตสาหกรรมรถยนต์

ปัญหาที่มักเกิดขึ้น จากการเป็นตัวแทนจำหน่ายสินค้าของบริษัทแม่จากต่างประเทศก็คือ เมื่อสินค้าดังกล่าวได้รับความนิยมเป็นที่แพร่หลายหรือประสบความสำเร็จในประเทศไทยแล้ว บริษัทแม่จากต่างชาติมักจะทำการยกเลิกการเป็นตัวแทนจำหน่าย แล้วเข้ามาดำเนินการผลิตสินค้า และทำการตลาดในประเทศไทยด้วยตนเอง ดังเช่นกรณีตัวอย่างที่เกิดขึ้นกับตัวแทนจำหน่ายอย่างเป็นทางการของรถยนต์ยี่ห้อที่มีชื่อเสียงจากต่างประเทศ หลังจากดำเนินธุรกิจร่วมกันหลายสิบปี บริษัทแม่จากต่างประเทศได้เข้ามาลงทุนตั้งโรงงานและทำการตลาดเพื่อขายรถยนต์ยี่ห้อดังกล่าวในประเทศไทยเอง

การที่บริษัทต่างชาติที่ดำเนินการจัดตั้งตัวแทนจำหน่ายที่เป็นคนไทย เพื่อทำการตลาดสร้างฐานลูกค้า จนสินค้าเป็นที่รู้จักแพร่หลายแล้ว ต่อมาได้ทำการเลิกสัญญาเข้ามาลงทุนตั้งโรงงานและทำการตลาดในประเทศไทยเอง ย่อมถือเป็นการเอาเปรียบผู้ประกอบการคนไทยในทางการค้า แม้ผู้ประกอบการคนไทยจะเป็นตัวแทนจำหน่าย แต่กว่าที่สินค้าของบริษัทต่างชาติจะเป็นที่รู้จักแพร่หลายหรือได้รับความนิยมในประเทศไทยได้ ผู้ประกอบการไทยก็เป็นผู้ที่ต้องวางแผนทำการตลาดและสร้างฐานลูกค้า ซึ่งต้องใช้กำลังความคิดใช้เวลาและกำลังเงินทุนจำนวนมาก ที่จะทำให้สินค้าจากต่างชาติที่เข้ามาจำหน่ายในประเทศไทยเป็นที่รู้จัก และได้รับการยอมรับในประเทศไทย

ผู้ประกอบการไทยที่เป็นตัวแทนจำหน่ายสินค้าต่างชาติจึงต้องตระหนักในปัญหาดังกล่าว เพราะผู้ประกอบการคนไทยถือเป็นผู้บุกเบิกทำการตลาด และมีส่วนในการสร้าง ค่าความนิยมให้เกิดขึ้นกับสินค้าจากต่างประเทศ หากยังปล่อยให้บริษัทต่างชาติยังอาศัยผู้ประกอบการคนไทยเป็นเครื่องมือในการเปิดตลาดสินค้าจนเป็นที่แพร่หลายไปก่อน แล้วจึงเข้ามาฉวยโอกาสเลิกสัญญาผลิตและขายสินค้าด้วยตนเองต่อไปได้แบบสบายๆ อย่างที่ผ่านมา ย่อมถือเป็นสิ่งที่ไม่เป็นธรรมและเอาเปรียบผู้ประกอบการคนไทยเป็นอย่างมาก

ดังนั้น ภาครัฐจึงควรเข้าไปให้การช่วยเหลือแก่ผู้ประกอบการหรือบริษัทไทยที่เป็นตัวแทนจำหน่ายสินค้าจากต่างชาติ แล้วต่อมาต้องถูกบอกเลิกสัญญาเป็นตัวแทนจำหน่ายโดยไม่เป็นธรรม ซึ่งอาจเป็นการออกกฎหมายเพื่อให้ความคุ้มครองแก่ผู้ประกอบการหรือบริษัทไทยที่เป็นตัวแทนจำหน่าย ไม่ให้ต้องถูกเอาเปรียบจากนักลงทุนต่างชาติเหมือนที่ผ่านมา

นอกจากนั้น ในส่วนของผู้ประกอบการคนไทยเองก็คงต้องพยายามสร้างสรรค์ให้เกิดสินค้าที่มีคุณภาพและมีมาตรฐานไปสู่ระดับโลกให้ได้ เพื่อที่ในวันหนึ่งอาจจะไม่ต้องนำสินค้าจากต่างประเทศเข้ามาจำหน่ายและถูกเอาเปรียบอยู่เสมอ แต่สินค้าไทยจะได้กลายเป็นสินค้าที่ต่างชาติเองต้องการนำไปเผยแพร่หรือจำหน่ายในต่างประเทศจนมีชื่อเสียงไปทั่วโลกได้เหมือนกัน