ส่งออกไทยปั้นตลาดจีน-แดนโรตี ฝัน2ปีมูลค่าเทียบชั้นยุโรป

หลายทศวรรษที่รัฐบาลไทยใช้ภาคการส่งออกเป็นตัวสร้างรายได้หมุนเวียนทางเศรษฐกิจให้กับประเทศมาอย่างยาวนาน

เห็นได้ว่าตัวเลขการส่งออกเติบโตอย่างก้าวกระโดด แต่ช่วง 3 ปีที่ผ่านมา ปัจจัยลบทั้งภายในและนอกประเทศส่งผลกระทบให้ตัวเลขการส่งออกของไทยเติบโตแบบถดถอย โดยเฉพาะโค้งสุดท้ายปลายปีที่ผ่านมา ปัญหาอุทกภัยครั้งใหญ่สร้างผลกระทบต่อภาคการส่งออก 5-6 แสนล้านบาท ซึ่งเกิดจากโรงงานการผลิตสินค้าได้รับความเสียหาย รวมถึงการเสียโอกาสทางการตลาด

ไพบูลย์ พลสุวรรณา ประธานสภาผู้ขนส่งสินค้าทางเรือแห่งประเทศไทย สะท้อนภาพรวมการส่งออกในปีนี้ว่า ปัจจัยที่ทำให้แนวโน้มการส่งออกของประเทศไทยเติบโตแบบถดถอยเป็นปีที่ 3 นับจากปี 2553 เนื่องจากเศรษฐกิจยุโรปและสหรัฐ ซึ่งเป็นตลาดหลักการส่งออกของไทย ตกอยู่ในสภาวะเศรษฐกิจถดถอยตลอดปี 2555 วัดได้จากการคาดการณ์ตัวเลขการเติบโตทางเศรษฐกิจอย่างธนาคารโลก หรือเวิลด์แบงก์ ที่คาดว่าสหรัฐจะเติบโต 2.2% ยุโรปเติบโตลบ 0.3% รวมถึงอัตราค่าเงินบาทมีแนวโน้มแข็งค่าเมื่อเทียบกับเหรียญสหรัฐ

นอกจากนี้ ตลาดญี่ปุ่นที่เป็นตลาดส่งออกที่มีมูลค่าจำนวนมหาศาลในแต่ละปียังไม่ฟื้นตัวเต็มที่นัก เนื่องจากเกิดสึนามิเมื่อต้นปี 2554 ทำให้การส่งออกสินค้าไปยังประเทศญี่ปุ่นมีสัดส่วนคงที่ อีกทั้งรัฐบาลยังไม่มีนโยบายที่ชัดเจน รวมถึงมาตรการต่างๆ ที่จะเข้ามากระตุ้นให้ภาคการส่งออกเติบโตได้อย่างก้าวกระโดด

ทั้งนี้ สมาคมคาดการณ์ว่าในปีนี้มูลค่าการส่งออกเติบโตเฉลี่ย 12% หรือประมาณ 7.1-7.2 แสนล้านบาท ด้านปริมาณ 9.7% เทียบจากศักยภาพด้านมูลค่าที่น่าจะเติบโตได้ถึง 15% ประมาณ 7.5-7.6 แสนล้านบาท ซึ่งมองว่าในช่วง 2 ปีนี้ การเคลื่อนย้ายฐานการส่งออกจะมุ่งสู่ประเทศในกลุ่มอาเซียน สาธารณรัฐประชาชนจีน และประเทศอินเดียมากขึ้น วัดได้จากตัวเลขการเติบโตในช่วง 2 ปี กลุ่มอาเซียนปี 2554 เติบโต 22% และจีนเติบโต 16% โดยปัจจุบันการขนส่งสินค้าระหว่างไทยกับจีนมีความสะดวกมากขึ้น การเชื่อมโยงเส้นทางการขนส่งทางบก เช่น ถนนเส้น อาร์ 3 เชื่อมโยงทางภาคเหนือของไทยกับจีนตอนใต้ เชียงราย ยูนนาน คุนหมิง ขณะที่อินเดียเติบโตคงที่ แต่ประชากรในประเทศที่มีจำนวนมากเป็นอันดับ 2 รองจากจีน เชื่อว่าจะมีการเติบโตที่ดีได้

“ช่วงเศรษฐกิจสหรัฐและยุโรปไม่ดี ฐานการส่งออกจะย้ายมาเป็นแถบเอเชียและอาเซียน แต่ไทยยังมีคู่แข่งเยอะทั้งสิงคโปร์ ฮ่องกง และพม่า ซึ่งเริ่มเปิดประเทศมากขึ้น แม้ไม่ใช่คู่แข่งทางตรง แต่พม่าเป็นประเทศที่มีทรัพยากรการผลิตอุตสาหกรรมจำนวนมาก”

สำหรับปัจจัยเสี่ยงในระยะยาวที่ทำให้ภาคการส่งออกของประเทศชะลอตัวใน 3 ปัจจัยหลัก ได้แก่ ราคาน้ำมันตลาดโลกขยับตัวขึ้นอย่างต่อเนื่อง 2 โครงสร้างพื้นฐานและการขนส่ง และ 3 การปรับปรุงประสิทธิภาพการผลิต แรงงาน และการย้ายฐานการผลิต โดยปัจจัยที่ 2 และ 3 ภาครัฐควรลงทุนโครงสร้างพื้นฐานอย่างเร่งด่วน เพื่อรองรับการเปิดประชาคมเศรษฐกิจอาเซียนในปี 2558 เช่น การศึกษาระเบียบน้ำหนักบรรทุกยานพาหนะทางถนน ผลักดันให้ความสำคัญกับการขนส่งระบบราง และศึกษาพิธีการกรมศุลกากร ในการอำนวยความสะดวกให้สินค้าผ่านแดนเออีซี การส่งเสริมการขนส่งทางเรือเพิ่มขึ้น เป็นต้น

ไพบูลย์ เล่าว่า สมาคมได้เสนอ 14 มาตรการให้ภาครัฐเร่งพิจารณาให้ความช่วยเหลือผู้ประกอบการในภาคการส่งออกภายหลังประสบภัยน้ำท่วม เช่น มาตรการด้านภาษี การชะลอขึ้นค่าจ้าง เงินกู้ดอกเบี้ยต่ำ ฯลฯ นอกจากนี้ภาครัฐควรนำระบบไอทีเข้ามาดำเนินการบริหารจัดการ เพื่อลดขั้นตอนการเตรียมเอกสารของผู้ส่งออก ซึ่งระบบไอทีทางประเทศสิงคโปร์ได้นำมาบริหารจัดการ ทำให้ประสิทธิภาพการทำงานเหนือกว่าประเทศไทย

อย่างไรก็ตาม ต้นทุนการบริหารจัดการที่เพิ่มขึ้น สวนทางการกับแข่งขันที่รุนแรงนั้น สมาคมต้องการให้ผู้ประกอบการมุ่งการลดต้นทุนด้านการขนส่งให้ลดลง มากกว่าการใช้กลยุทธ์เรื่องราคามาแข่งขัน เพื่อไม่ให้โครงสร้างด้านราคาการส่งออกเกิดปัญหาในระยะยาว