ราคาตราสารหนี้..กำหนดโดยใคร

สมาคมตลาดตราสารหนี้ไทย (ThaiBMA) เป็นองค์กรหนึ่งซึ่งมีบทบาทในการพัฒนาตลาดตราสารหนี้ของประเทศ

โดย...กษิดิศ ทองปลิว

ฝ่ายบริการราคาตราสารหนี้

[email protected], 022523336 Ext. 212

สมาคมตลาดตราสารหนี้ไทย (ThaiBMA) เป็นองค์กรหนึ่งซึ่งมีบทบาทในการพัฒนาตลาดตราสารหนี้ของประเทศ และหนึ่งในหน้าที่สำคัญของ ThaiBMA คือการทำหน้าที่เป็น “ผู้จัดทำและเผยแพร่มูลค่ายุติธรรมตราสารหนี้ (Bond Pricing Agency)” เพื่อให้เกิดความโปร่งใสแก่ผู้ร่วมตลาดทุกฝ่ายซึ่งถือเป็นปัจจัยสำคัญอย่างหนึ่งในการพัฒนาตลาดตราสารหนี้ไทย

อย่างไรก็ตาม ข้อจำกัดอย่างหนึ่งของการลงทุนในตราสารหนี้คือ อาจจะมีสภาพคล่องไม่สูงเมื่อเทียบกับการลงทุนในตราสารทางการเงินประเภทอื่น (เช่น หุ้นสามัญ) เนื่องจากนักลงทุนในตลาดตราสารหนี้ส่วนใหญ่มีลักษณะของการลงทุนแบบ Buy and Hold (ซื้อแล้วถือ) ทำให้มีการซื้อขายกันในตลาดรองค่อนข้างน้อย ซึ่งส่งผลให้มีความยุ่งยากในการประเมินมูลค่ายุติธรรมของตราสารหนี้รุ่นที่ไม่มีการซื้อขาย ดังนั้น มูลค่ายุติธรรมตราสารหนี้ที่ ThaiBMA ทำการเผยแพร่จึงมีความสำคัญต่อตลาดตราสารหนี้ของประเทศ ไม่เฉพาะนักลงทุนสถาบันเท่านั้น ที่นำมูลค่ายุติธรรมของตราสารหนี้ไปใช้เป็นราคาอ้างอิงในการคำนวณมูลค่าสินทรัพย์สุทธิ (Net Asset Value : NAV) แต่นักลงทุนรายย่อยก็สามารถใช้มูลค่ายุติธรรมของตราสารหนี้เพื่อเป็นราคาอ้างอิงสำหรับการลงทุนในตราสารหนี้ได้ในระดับหนึ่งด้วย

บทบาทการทำหน้าที่เป็น Bond Pricing Agency ของ ThaiBMA ได้เริ่มต้นตั้งแต่กลางปี พ.ศ. 2549 โดยมีวัตถุประสงค์แรกเริ่มเพื่อจัดทำและเผยแพร่มูลค่ายุติธรรมตราสารหนี้ให้แก่นักลงทุนสถาบัน อาทิ กองทุนรวมและกองทุนสำรองเลี้ยงชีพ เพื่อใช้ในการนำไปคำนวณมูลค่าสินทรัพย์สุทธิ โดยก่อนหน้าที่จะมีมูลค่ายุติธรรมตราสารหนี้ที่จัดทำและเผยแพร่โดย ThaiBMA กองทุนต่างๆ ทำการคำนวณมูลค่าสินทรัพย์สุทธิโดยใช้ราคาเสนอซื้อจากผู้ซื้อขายตราสารหนี้ (Dealer) ซึ่งพบว่าบ่อยครั้งกองทุนแต่ละแห่งประเมินมูลราคาตราสารหนี้รุ่นเดียวแตกต่างกันออกไป เนื่องจากได้รับราคาเสนอซื้อจากผู้ซื้อขายตราสารหนี้ที่แตกต่างกัน ซึ่งเหตุการณ์ดังกล่าวอาจส่งผลให้เกิดความได้เปรียบหรือเสียเปรียบต่อผู้ถือหน่วยลงทุน

อย่างไรก็ดี ในปัจจุบันมูลค่ายุติธรรมตราสารหนี้ของ ThaiBMA ได้รับการยอมรับและถูกนำไปใช้อ้างอิงในวงกว้าง ซึ่งนอกเหนือจากกองทุนที่ได้กล่าวมา ผู้ที่นำมูลค่ายุติธรรมตราสารหนี้ที่จัดทำและเผยแพร่โดย Thai BMA ไปใช้อ้างอิง อาทิ บริษัทที่ลงทุนในตราสารหนี้ ธนาคารพาณิชย์ บริษัทประกันภัย และประกันวินาศภัย เป็นต้น

นอกจากประเทศไทยที่มี ThaiBMA ทำหน้าที่เป็นผู้จัดทำและเผยแพร่มูลค่ายุติธรรมตราสารหนี้แล้ว ประเทศอื่นๆ ในภูมิภาคเอเชียก็ยังมีหน่วยงานที่คล้ายคลึงกันที่จัดทำและเผยแพร่มูลค่ายุติธรรมตราสารหนี้เช่นเดียวกับ ThaiBMA ตัวอย่างเช่น ประเทศเกาหลีใต้ ซึ่งเป็นหนึ่งในประเทศที่มีตลาดตราสารหนี้ที่พัฒนามากที่สุดในภูมิภาคเอเชีย มีองค์กรถึง 3 แห่ง ที่ทำหน้าที่เผยแพร่มูลค่ายุติธรรมตราสารหนี้ ได้แก่

1) KIS Pricing 2) Bond Pricing Korea และ 3) NICE Pricing ซึ่งนักลงทุนสถาบันจะต้องใช้ราคาอ้างอิงจาก 2 ใน 3 แห่งดังกล่าว เพื่อคำนวณมูลค่าของตราสารหนี้ที่ลงทุน นอกจาก Bond Pricing Agency ทั้ง 3 แห่งจะทำการประเมินและเผยแพร่มูลค่ายุติธรรมของตราสารหนี้แล้ว ยังมีการประเมินและเผยแพร่มูลค่ายุติธรรมของตราสารประเภทอื่นที่เกี่ยวเนื่องกับตราสารหนี้ อาทิ ตราสารอนุพันธ์และหุ้นกู้อนุพันธ์ อีกด้วย

ในขณะที่ประเทศมาเลเซีย มี Bond Pricing Agency Malaysia (BPA) เป็นผู้ทำหน้าที่เผยแพร่มูลค่ายุติธรรมตราสารหนี้ โดยสำนักงานคณะกรรมการกำกับหลักทรัพย์ของมาเลเซีย (Securities Commission Malaysia) เป็นผู้ริเริ่มและก่อตั้ง BPA ในปี พ.ศ. 2549 ในปัจจุบัน BPA ทำการเผยแพร่มูลค่ายุติธรรมตราสารหนี้ที่ออกในสกุลเงินริงกิตมากกว่า 2,000 รุ่น และ BPA ยังคงเป็นองค์กรแห่งเดียวที่ได้รับการรับรองจากคณะกรรมการกำกับหลักทรัพย์ของมาเลเซียในการทำหน้าที่เป็นผู้เผยแพร่มูลค่ายุติธรรมตราสารหนี้ในประเทศมาเลเซีย และสำหรับประเทศอินโดนีเซีย มี Indonesia Bond Pricing Agency (IBPA) ทำหน้าที่เป็นผู้เผยแพร่มูลค่ายุติธรรมตราสารหนี้ IBPA นับเป็น Pricing Agency รายล่าสุดในภูมิภาคเอเชีย ซึ่งถูกก่อตั้งขึ้นเมื่อปี พ.ศ. 2550 เพื่อรองรับการเติบโตของตลาดตราสารหนี้ของสาธารณรัฐอินโดนีเซีย ด้วยการเติบโตของตลาดตราสารหนี้ในประเทศไทยที่สูงขึ้นอย่างต่อเนื่อง หน้าที่ของ Bond Pricing Agency อาจมีแนวโน้มที่จะถูกแยกตัวออกมาเป็นองค์กรอีกองค์กรหนึ่งในอนาคต ดังเช่นประเทศอื่นในภูมิภาค ทั้งนี้เพื่อเป็นการเพิ่มศักยภาพในด้านต่างๆ รวมถึงความเป็นอิสระ และโปร่งใสในการทำงาน

อย่างไรก็ตาม ไม่ว่าประเทศใดหรือรูปแบบของ Bond Pricing Agency ที่แตกต่างกันออกไป แต่ Bond Pricing Agency ทุกแห่งก็มีเป้าหมายหลักไม่ต่างกัน นั่นก็คือ การสร้างความโปร่งใส และเพิ่มสภาพคล่องให้กับตลาดตราสารหนี้ ซึ่งจะส่งผลในการเพิ่มประสิทธิภาพและเสถียรภาพให้กับตลาดทุนของประเทศในระยะยาวต่อไป