น้ำมันดิบในเศรษฐกิจไทย

น้ำมันดิบถือว่ามีบทบาทสำคัญในการพัฒนาเศรษฐกิจของทุกประเทศ

เนื่องจากเป็นแหล่งพลังงานสำคัญในการขนส่ง สำหรับประเทศไทยซึ่งไม่ใช่ประเทศส่งออกน้ำมันดิบนั้น น้ำมันดิบที่ใช้กันอยู่ในประเทศมีทั้งที่ผลิตเองและที่นำเข้ามาจากต่างประเทศ ในสัปดาห์นี้ “นัดพบอนุพันธ์” จะขอนำรายละเอียดของน้ำมันดิบที่มีการใช้งานในประเทศ ทั้งแหล่งที่มาและการแปรรูปเป็นพลังงานประเภทต่างๆ รวมทั้งการใช้งานในภาคเศรษฐกิจของไทยมาเล่าให้ฟังกันนะครับ

ในช่วง 5 ปีที่ผ่านมา ความต้องการใช้น้ำมันดิบของไทยอยู่ที่ราวๆ วันละ 78 แสนบาร์เรล (1 บาร์เรล = 158.9873 ลิตร) อย่างไรก็ตาม ประเทศไทยสามารถขุดเจาะน้ำมันดิบได้เพียงวันละประมาณ 1.5 แสนบาร์เรลเท่านั้น อีกทั้งน้ำมันดิบที่ขุดเจาะได้ก็มีสารปนเปื้อนซัลเฟอร์ค่อนข้างมาก น้ำมันดิบที่ประเทศไทยใช้กว่า 80% จึงมาจากการนำเข้าจากต่างประเทศ

ผู้นำเข้าน้ำมันดิบหลักของไทยก็คือ โรงกลั่นภายในประเทศ ซึ่งมีทั้งสิ้น 7 โรงกลั่นด้วยกัน โรงกลั่นเหล่านี้มีกำลังการผลิตรวมประมาณวันละ 1 ล้านบาร์เรล โดยน้ำมันดิบที่โรงกลั่นเหล่านี้นำมาใช้นั้นมีที่มาจากหลากหลายแหล่ง โดยกว่า 73% จะนำเข้ามาจากกลุ่มประเทศในตะวันออกกลาง เช่น สาธารณรัฐอาหรับเอมิเรตส์ โอมาน เยเมน และซาอุดีอาระเบีย ส่วนที่เหลือก็นำเข้าจากประเทศใกล้ๆ กับไทย เช่น มาเลเซีย อินโดนีเซีย และรัสเซีย นอกจากนี้ยังมีบางส่วนที่นำเข้ามาจากประเทศในทวีปแอฟริกา

เมื่อน้ำมันดิบผ่านกระบวนการของโรงกลั่นแล้ว จะได้เป็นผลิตภัณฑ์น้ำมันสำเร็จรูปประเภทต่างๆ เช่น น้ำมันดีเซล น้ำมันเบนซิน น้ำมันเครื่องบิน น้ำมันเตา และก๊าซหุงต้ม (LPG) โดยเทคโนโลยีที่โรงกลั่นไทยเลือกใช้นั้น จะทำให้ได้น้ำมันดีเซลในสัดส่วนที่สูงกว่าผลิตภัณฑ์อื่นๆ เพื่อตอบสนองความต้องการที่มีปริมาณสูงจากภาคการขนส่งเป็นหลัก

การใช้งานน้ำมันสำเร็จรูปเหล่านี้ มีทั้งที่นำไปใช้เป็นแหล่งเชื้อเพลิง และใช้ในการผลิตสินค้าต่อเนื่องอื่นๆ โดยภาคการขนส่งถือเป็นภาคเศรษฐกิจที่ใช้พลังงานจากเชื้อเพลิงเหล่านี้มากที่สุด โดยคิดเป็นสัดส่วนประมาณ 36.2% รองลงมาคือ ภาคอุตสาหกรรม ที่ในสัดส่วนเกือบใกล้เคียงกันที่ 36.1% ส่วนการใช้พลังงานในบ้านเรือนที่อยู่อาศัยและธุรกิจร้านค้าต่างๆ มีสัดส่วน 22.5% และสุดท้ายคือภาคการเกษตรที่สัดส่วน 5.2%

ถึงแม้เราจะไม่ได้ใช้น้ำมันดิบโดยตรง แต่การที่น้ำมันสำเร็จรูปมีที่มาจากน้ำมันดิบ ทำให้การขึ้นลงของราคาน้ำมันดิบในตลาดโลกส่งผลกระทบต่อราคาน้ำมันสำเร็จรูปไปด้วย และผลกระทบนี้ได้ส่งต่อไปยังทุกหน่วยเศรษฐกิจ ไม่ว่าจะเป็นในภาคการขนส่ง หรือภาคการผลิต ประชาชนผู้บริโภคจึงได้รับผลกระทบจากการที่ต้นทุนน้ำมันดิบแฝงอยู่ในราคาสินค้าและบริการต่างๆ อย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้