นิติบุคคลเตรียมรับมือ! QRTC เครดิตภาษีแบบใหม่ คาดเริ่มใช้ปี 2570

11 พฤศจิกายน 2569

ภาคธุรกิจไทยกำลังเข้าสู่ช่วงเปลี่ยนผ่านครั้งสำคัญด้านภาษี โดยเฉพาะบริษัทข้ามชาติและนิติบุคคลที่มีการลงทุนในประเทศไทย หลังจากกติกาภาษีขั้นต่ำทั่วโลก หรือ Global Minimum Tax ตามกรอบของ OECD เข้ามามีบทบาทตั้งแต่ปี 2568 เป็นต้นมา หลักเกณฑ์ดังกล่าวกำหนดให้กลุ่มบริษัทข้ามชาติขนาดใหญ่ที่เข้าเกณฑ์ต้องมีอัตราภาษีที่แท้จริงไม่น้อยกว่า 15% ในแต่ละเขตอำนาจภาษี หากต่ำกว่านั้นอาจเกิดภาษีส่วนเพิ่ม หรือ Top-up Tax ขึ้นได้

การเปลี่ยนแปลงนี้ทำให้สิทธิประโยชน์ทางภาษีแบบเดิม เช่น การลดหรือยกเว้นภาษีเงินได้นิติบุคคล ต้องถูกพิจารณาในมุมใหม่ เพราะประโยชน์จากภาษีที่ลดลงอาจไม่ได้ทำให้ภาระภาษีของกลุ่มบริษัทลดลงในภาพรวม หากยังมีภาษีส่วนเพิ่มตามกติกา Global Minimum Tax

ด้วยเหตุนี้ สำนักงานคณะกรรมการส่งเสริมการลงทุน หรือ BOI จึงอยู่ระหว่างผลักดันเครื่องมือใหม่ที่เรียกว่า Qualified Refundable Tax Credit หรือ QRTC เพื่อเพิ่มทางเลือกในการส่งเสริมการลงทุน และช่วยให้ประเทศไทยยังสามารถใช้มาตรการจูงใจการลงทุนได้ภายใต้กรอบภาษีระหว่างประเทศที่เปลี่ยนไป

QRTC คืออะไร และทำไมธุรกิจต้องจับตา

QRTC คือเครดิตภาษีที่มีลักษณะ “ขอคืนได้” ซึ่งถูกออกแบบให้สอดคล้องกับหลักเกณฑ์ของ OECD ภายใต้ Pillar Two โดย OECD กำหนดหลักการสำคัญว่า เครดิตภาษีที่จะได้รับการจัดเป็น QRTC ต้องมีคุณสมบัติตามเงื่อนไขที่กำหนด รวมถึงหลักเรื่องการคืนเครดิตภายในระยะเวลาที่กำหนด เพื่อให้เครดิตดังกล่าวได้รับการปฏิบัติทางภาษีในลักษณะที่แตกต่างจากเครดิตภาษีทั่วไปภายใต้กติกา GloBE

สำหรับประเทศไทย แนวคิดของ QRTC ที่ BOI และกระทรวงการคลังกำลังเตรียมการนั้น จะมุ่งเชื่อมโยงสิทธิประโยชน์กับการลงทุนหรือค่าใช้จ่ายที่ช่วยยกระดับศักยภาพของประเทศ เช่น การวิจัยและพัฒนา หรือ R&D การพัฒนาบุคลากรทักษะสูง การยกระดับมาตรฐาน การเพิ่มประสิทธิภาพการผลิต และการลงทุนที่สนับสนุนขีดความสามารถในการแข่งขัน

พูดให้เข้าใจง่ายขึ้น QRTC ไม่ได้เป็นเพียงการ “ลดภาษี” ในรูปแบบเดิม แต่เป็นแนวทางที่นำกิจกรรมหรือการลงทุนที่ภาครัฐต้องการส่งเสริมมาเชื่อมกับสิทธิในการได้รับเครดิตภาษี

นิติบุคคลควรเตรียมตัวอย่างไร

แม้มาตรการ QRTC ยังไม่ใช่กฎที่มีผลใช้บังคับอย่างสมบูรณ์ แต่บริษัทที่มีโอกาสได้รับผลกระทบควรเริ่มเตรียมข้อมูลล่วงหน้า โดยเฉพาะการแยกประเภทค่าใช้จ่ายและเงินลงทุนที่อาจเกี่ยวข้องกับกิจกรรมเป้าหมาย

สิ่งที่ฝ่ายบัญชี การเงิน ภาษี และฝ่ายลงทุนควรให้ความสำคัญ คือการจัดเก็บหลักฐานของค่าใช้จ่ายให้เป็นระบบ ตั้งแต่เอกสารการลงทุน ใบเสร็จ ใบกำกับภาษี รายละเอียดโครงการ ตลอดจนข้อมูลที่แสดงให้เห็นว่าการใช้จ่ายนั้นเกี่ยวข้องกับกิจกรรมที่เข้าเกณฑ์หรือไม่

นอกจากนี้ บริษัทข้ามชาติควรประเมินผลกระทบของ Global Minimum Tax ควบคู่กันไป ไม่ควรมอง QRTC แยกออกจากการคำนวณภาษีระหว่างประเทศ เพราะกติกา Pillar Two มีรายละเอียดเกี่ยวกับการคำนวณอัตราภาษีที่แท้จริงและการจัดประเภทเครดิตภาษีค่อนข้างซับซ้อน

อีกประเด็นที่ต้องติดตามคือกฎหมายและหลักเกณฑ์ปฏิบัติของไทย เนื่องจาก BOI ระบุว่าอยู่ระหว่างการปรับแก้กฎหมายที่เกี่ยวข้องเพื่อเพิ่มกลไกเครดิตภาษี และกรมสรรพากรจะต้องปรับปรุงกฎระเบียบที่เกี่ยวข้องให้สามารถรองรับการดำเนินมาตรการดังกล่าวได้

QRTC กับทิศทางการส่งเสริมการลงทุนไทย

การเกิดขึ้นของ QRTC สะท้อนว่าการแข่งขันดึงดูดการลงทุนระหว่างประเทศกำลังเปลี่ยนจากการใช้ “สิทธิยกเว้นภาษี” เพียงอย่างเดียว ไปสู่การสร้างแรงจูงใจที่สอดคล้องกับกติกาภาษีสากลมากขึ้น

BOI ยืนยันว่า การเตรียม QRTC ไม่ได้หมายความว่าสิทธิประโยชน์ทางภาษีเดิมจะถูกยกเลิกทั้งหมด นักลงทุนที่ไม่อยู่ในข่าย Global Minimum Tax ยังสามารถใช้สิทธิประโยชน์ตามมาตรการของ BOI ได้ตามหลักเกณฑ์ที่กำหนด

ขณะเดียวกัน QRTC จะเข้ามาเป็นอีกเครื่องมือหนึ่งสำหรับกลุ่มธุรกิจที่ได้รับผลกระทบจากกติกาภาษีขั้นต่ำทั่วโลก โดยเฉพาะกิจการที่มีการลงทุนด้านเทคโนโลยี นวัตกรรม บุคลากร และการปรับปรุงประสิทธิภาพการผลิต
สรุป QRTC จึงเป็นประเด็นที่นิติบุคคล โดยเฉพาะบริษัทขนาดใหญ่และกลุ่มบริษัทข้ามชาติ ควรเริ่มศึกษาอย่างจริงจัง

แม้ขณะนี้รายละเอียดสุดท้ายของมาตรการยังอยู่ระหว่างการจัดทำและกระบวนการทางกฎหมาย โดย BOI มีเป้าหมายผลักดันให้สามารถนำมาใช้ได้ในปี 2570

สำหรับภาคธุรกิจ สิ่งที่ควรทำตั้งแต่วันนี้ไม่ใช่การรอให้กฎหมายประกาศแล้วจึงค่อยเตรียมตัว แต่ควรเริ่มทบทวนโครงสร้างภาษี รายการลงทุน และระบบเอกสารภายในองค์กร พร้อมติดตามหลักเกณฑ์อย่างใกล้ชิด เพราะเมื่อ QRTC มีผลใช้จริง ความพร้อมด้านข้อมูลและการบริหารจัดการภาษีอาจมีความสำคัญไม่แพ้ตัวสิทธิประโยชน์เอง

อ่านบทความเพิ่มเติมได้ที่ Inflow Accounting