รัฐบาลจีนเล็งจำกัด AI ขั้นสูง ห้ามการเข้าถึงเทคโนโลยีจากต่างชาติ

รัฐบาลจีนกำลังพิจารณามาตรการจำกัดการเข้าถึงโมเดลปัญญาประดิษฐ์ (AI) ขั้นสูงของประเทศจากผู้ใช้งานในต่างประเทศ โดยครอบคลุมทั้งโมเดลที่เปิดให้ใช้งานแล้วและโมเดลรุ่นใหม่ที่ยังไม่เปิดตัว สะท้อนท่าทีของปักกิ่งที่ยกระดับ AI ให้เป็น "สินทรัพย์เชิงยุทธศาสตร์ด้านความมั่นคงแห่งชาติ" เช่นเดียวกับสหรัฐอเมริกา

 

แหล่งข่าวที่ใกล้ชิดกับการหารือเปิดเผยว่า ในช่วงหนึ่งเดือนที่ผ่านมา หน่วยงานรัฐบาลจีนได้จัดประชุมร่วมกับบริษัทเทคโนโลยีรายใหญ่หลายแห่ง เพื่อหารือแนวทางควบคุมการส่งออกและการเข้าถึงเทคโนโลยี AI ขั้นสูงจากต่างประเทศ โดยมีทั้งบริษัทเทคโนโลยียักษ์ใหญ่อย่าง Alibaba และ ByteDance รวมถึงสตาร์ทอัพด้าน AI อย่าง Z.ai เข้าร่วมการประชุม

 

การหารือดังกล่าวเกิดขึ้นหลังโมเดล AI ของจีนได้รับความนิยมเพิ่มขึ้นอย่างรวดเร็วในตลาดโลก นับตั้งแต่ DeepSeek เปิดตัวโมเดล R1 เมื่อปีที่ผ่านมา ซึ่งได้รับการยอมรับจากผู้ใช้งานทั่วโลกจากต้นทุนการใช้งานที่ต่ำแต่มีประสิทธิภาพสูง จนสามารถแข่งขันกับโมเดลชั้นนำจากสหรัฐได้

 

นักวิเคราะห์มองว่า หากรัฐบาลจีนตัดสินใจจำกัดการเข้าถึงโมเดล AI ขั้นสูงจริง จะส่งผลกระทบเป็นวงกว้างต่ออุตสาหกรรม AI ทั่วโลก เนื่องจากธุรกิจจำนวนมากที่พึ่งพาโมเดลจากจีนอาจต้องเผชิญกับต้นทุนที่สูงขึ้น และมีตัวเลือกในการพัฒนา AI ลดลง

 

หารือเพิ่มโทษ "ขโมยเทคโนโลยี AI"

 

แหล่งข่าวระบุว่า การประชุมซึ่งนำโดยกระทรวงพาณิชย์จีน ได้หารือถึงแนวทางจำกัดการใช้งานโมเดล AI ขั้นสูง ทั้งแบบปิด (Closed-source) และแบบเปิด (Open-weight/Open-source)

นอกจากนี้ เจ้าหน้าที่ยังเสนอให้การรั่วไหลหรือการโจรกรรมเทคโนโลยี AI ถือเป็นความผิดตามกฎหมายความมั่นคงแห่งชาติของจีน ซึ่งมีบทลงโทษรุนแรง รวมถึงพิจารณากำหนดมาตรการใหม่เพื่อควบคุมแหล่งเงินทุนของสตาร์ทอัพ AI ภายในประเทศ เพื่อป้องกันการเข้าถึงจากนักลงทุนต่างชาติ

 

อย่างไรก็ตาม ขอบเขตของมาตรการดังกล่าวยังอยู่ระหว่างการพิจารณา และอาจใช้เฉพาะกับโมเดล AI รุ่นใหม่ในอนาคต โดยยังไม่มีกรอบเวลาที่ชัดเจนว่าจะมีผลบังคับใช้เมื่อใด

 

AI กลายเป็น "ทรัพย์สินยุทธศาสตร์" ของมหาอำนาจ

 

ท่าทีของจีนสะท้อนแนวโน้มเดียวกับสหรัฐ ซึ่งกำลังเข้มงวดกับการควบคุมเทคโนโลยี AI มากขึ้นจากเหตุผลด้านความมั่นคงแห่งชาติ

 

รัฐบาลของประธานาธิบดีโดนัลด์ ทรัมป์ ได้ออกมาตรการจำกัดการเข้าถึงโมเดล AI ขั้นสูงของบริษัท Anthropic สำหรับชาวต่างชาติ โดยเฉพาะโมเดล "Fable" และ "Mythos" เนื่องจากกังวลว่าอาจถูกนำไปใช้ประโยชน์ด้านข่าวกรองและการทหารโดยจีน รัสเซีย และประเทศที่สหรัฐมองว่าเป็นคู่แข่งเชิงยุทธศาสตร์

 

ต่อมา สหรัฐได้ผ่อนคลายข้อจำกัดสำหรับโมเดล Fable หลังบริษัทเพิ่มมาตรการป้องกันใหม่ แต่ยังคงจำกัดการใช้งานโมเดล Mythos ซึ่งออกแบบมาสำหรับผู้เชี่ยวชาญด้านความมั่นคงไซเบอร์ ให้ใช้งานได้เฉพาะองค์กรที่ได้รับความไว้วางใจในสหรัฐเท่านั้น

 

จีนกังวลศักยภาพ AI สหรัฐด้านไซเบอร์

 

แหล่งข่าวระบุว่า หน่วยงานจีนมีความกังวลอย่างมากต่อขีดความสามารถของโมเดล Mythos ที่อาจถูกใช้ค้นหาช่องโหว่ของซอฟต์แวร์และดำเนินปฏิบัติการทางไซเบอร์ต่อผลประโยชน์ของจีน

ความกังวลดังกล่าวสอดคล้องกับความเห็นของสื่อทางการจีนและผู้บริหารบริษัทด้านความมั่นคงไซเบอร์หลายราย ที่เรียกร้องให้จีนเร่งพัฒนาโมเดล AI ระดับเดียวกับ Mythos เพื่อรักษาความสามารถในการแข่งขันและความมั่นคงของประเทศ

 

จีนเร่งปิดช่องโหว่การส่งออกเทคโนโลยี

 

ตลอดปีที่ผ่านมา จีนได้ออกมาตรการหลายด้านเพื่อปกป้องเทคโนโลยี AI ภายในประเทศ ไม่ว่าจะเป็นการตรวจสอบการลงทุนข้ามพรมแดน การควบคุมการถ่ายโอนข้อมูลและเทคโนโลยี รวมถึงการสอบสวนบริษัท AI ของจีนบางแห่งที่ย้ายฐานธุรกิจไปต่างประเทศ ว่าอาจละเมิดกฎหมายควบคุมการส่งออกหรือไม่

 

นอกจากนี้ ผู้เชี่ยวชาญด้านกฎหมายของจีนยังเสนอระบบกำกับดูแล AI แบบแบ่งระดับ โดยให้โมเดลทั่วไปสามารถเปิดเผยซอร์สโค้ดได้ภายใต้การแจ้งข้อมูลต่อรัฐ ขณะที่โมเดลขั้นสูงต้องผ่านการตรวจสอบด้านความมั่นคง และโมเดลแนวหน้าที่มีความอ่อนไหวสูงอาจถูกห้ามเผยแพร่สู่สาธารณะหรือจำกัดให้ใช้งานภายในประเทศเท่านั้น

 

นักวิเคราะห์ประเมินว่า หากจีนเดินหน้ามาตรการดังกล่าว จะเป็นอีกก้าวสำคัญของการแข่งขันด้าน AI ระหว่างสองมหาอำนาจโลก และอาจทำให้ตลาด AI ทั่วโลกแบ่งออกเป็นระบบนิเวศของจีนและสหรัฐอย่างชัดเจนยิ่งขึ้น ส่งผลต่อทิศทางการลงทุน การพัฒนาเทคโนโลยี และต้นทุนการใช้งาน AI ของภาคธุรกิจทั่วโลกในระยะยาว