ซัพพลายเออร์ผวา จีนเล็งขึ้นบัญชีคุมแร่ 'อินเดียม' ดับฝันชิป AI

 

ศุลกากรจีนยกระดับความเข้มงวดในการตรวจสอบการส่งออก แร่อินเดียม (Indium) ท่ามกลางความตื่นตระหนกของกลุ่มผู้ซื้อทั่วโลก ที่เริ่มกังวลว่ารัฐบาลปักกิ่งอาจบรรจุแร่เฉพาะทางชนิดนี้เข้าสู่บัญชีควบคุมการส่งออก ซึ่งถือเป็นการงัดอาวุธทางการค้าที่ทรงพลังที่สุดชิ้นหนึ่งมาใช้ในสมรภูมิเทคโนโลยี

 

ปัจจุบัน จีนครองสัดส่วนการผลิตแร่อินเดียมสูงถึงเกือบ 70% ของอุปทานทั่วโลก อุตสาหกรรมเหมืองแร่สกัดแร่ชนิดนี้ขึ้นมาเป็นผลพลอยได้จากกระบวนการถลุงสังกะสี แม้ผู้ผลิตจะนำแร่ชนิดนี้ไปใช้ในหน้าจอแสดงผลและวัสดุบัดกรีเป็นหลัก 

 

ทว่าความสำคัญสูงสุดในปัจจุบันคือการเป็นวัตถุดิบตั้งต้นสำหรับผลิต อินเดียมฟอสไฟด์ (Indium Phosphide) ซึ่งเป็นองค์ประกอบชี้ชะตาในการผลิต Optical Chips หรือชิปโฟโทนิกส์ ที่คอยขับเคลื่อนการทำงานของดาต้าเซ็นเตอร์ด้านปัญญาประดิษฐ์ (AI)

 

รัฐบาลจีนได้ส่งสัญญาณเตือนล่วงหน้ามาแล้วตั้งแต่เดือนกุมภาพันธ์ปี 2025 เมื่อทางการตัดสินใจบรรจุอินเดียมฟอสไฟด์ลงในบัญชีควบคุมการส่งออก ข้อจำกัดดังกล่าวสร้างแรงสั่นสะเทือนอย่างหนักต่อการพัฒนาอุตสาหกรรมดาต้าเซ็นเตอร์รุ่นใหม่

 

ผลกระทบที่รุนแรงถึงขั้นทำให้ซีอีโอของ Coherent บริษัทผลิตชิปที่ Nvidia ให้การสนับสนุน ต้องร่วมคณะเดินทางไปเยือนกรุงปักกิ่งพร้อมกับประธานาธิบดีโดนัลด์ ทรัมป์ ของสหรัฐฯ เมื่อเดือนพฤษภาคมที่ผ่านมา เพื่อนำประเด็นนี้ขึ้นโต๊ะเจรจา

 

แม้ในขณะนี้ "โลหะอินเดียม" จะยังไม่ปรากฏชื่ออยู่ในบัญชีควบคุมการส่งออกโดยตรง แต่ผู้ซื้อสองรายเปิดเผยข้อมูลตรงกันกับสำนักข่าว Reuters ว่า ศุลกากรจีนเริ่มกระบวนการตรวจสอบคำสั่งซื้อที่ละเอียดขึ้นมาก ปีนี้ถือเป็นปีแรกที่เจ้าหน้าที่ศุลกากรร้องขอให้ผู้ซื้อในภูมิภาคยุโรปเปิดเผยข้อมูลเชิงลึกเกี่ยวกับผู้ใช้งานปลายทาง รวมถึงสถานที่ตั้งอย่างชัดเจน

 

ขณะเดียวกัน ผู้ซื้อรายใหญ่ในอเมริกาเหนือระบุว่า กระบวนการอนุมัติการส่งออกกินเวลานานขึ้นอย่างเห็นได้ชัด จากเดิมที่ผู้ซื้อสามารถดำเนินเรื่องเสร็จสิ้นภายในวันเดียว ปัจจุบันกลับยืดเยื้อเป็นหลายวัน บริษัทประเมินว่าความล่าช้านี้เป็นผลจากการตรวจสอบเอกสารที่ละเอียดขึ้น จนสร้างบรรยากาศที่ "ตึงเครียด" ในตลาด อย่างไรก็ตาม ทางบริษัทยังไม่ได้รับคำสั่งให้ส่งข้อมูลเพิ่มเติมแก่ศุลกากรแต่อย่างใด

 

 

สัญญาณเบิกทางเจาะลึกห่วงโซ่อุปทานโลก

 

ด้านกระทรวงพาณิชย์ของจีนยังคงสงวนท่าทีและไม่ได้แสดงความเห็นใดๆ ต่อประเด็นนี้ เนื่องจากอยู่ในช่วงวันหยุดนักขัตฤกษ์ ขณะที่กลุ่มผู้ซื้อทั้งหมดจำเป็นต้องขอสงวนนามเนื่องจากประเด็นความมั่นคงทางธุรกิจ

 

อย่างไรก็ดี มาตรการตรวจสอบเหล่านี้อาจจะยังไม่ได้บังคับใช้ครอบคลุมทุกพื้นที่ ผู้ซื้ออีกสองรายให้ข้อมูลเสริมกับสำนักข่าว Reuters ว่า แม้บริษัทจะรับทราบกระแสข่าวเรื่องการตรวจสอบที่เข้มงวดขึ้น แต่การดำเนินธุรกิจของตนยังไม่เผชิญผลกระทบโดยตรง และจนถึงขณะนี้ ตลาดยังไม่พบรายงานการระงับจัดส่งสินค้าแต่อย่างใด

 

ถึงกระนั้น ผู้เชี่ยวชาญในแวดวงอุตสาหกรรมเริ่มแสดงความกังวลว่า ความเคลื่อนไหวล่าสุดอาจเป็นเพียงสัญญาณเบิกทางไปสู่การควบคุมที่รัดกุมขึ้น หรืออาจเป็นกลยุทธ์เพื่อบังคับให้ผู้ซื้อเปิดเผยข้อมูลผู้ใช้งานปลายทาง ซึ่งประเทศที่มีระบบควบคุมการส่งออกมักนำข้อมูลเหล่านี้ไปใช้วิเคราะห์เครือข่ายห่วงโซ่อุปทานระดับโลก เพื่อหาจุดยุทธศาสตร์ในการต่อรองทางการเมืองและการค้า

 

สหรัฐฯ ขยับตัวเร่งกักตุน "แร่อินเดียม"

 

สถานการณ์ที่เริ่มคุกรุ่นส่งผลให้สหรัฐอเมริกาประเมินว่า "แร่อินเดียม" ถือเป็นจุดเปราะบางทางยุทธศาสตร์ที่ไม่อาจเพิกเฉยได้ โดยเมื่อช่วงต้นปีที่ผ่านมา สำนักงานพลาธิการกลาโหม (Defense Logistics Agency) ได้ประกาศเปิดรับข้อเสนอเพื่อจัดหาและกักตุนแร่สำรองดังกล่าวในปริมาณสูงถึง 403 ตัน ภายในกรอบระยะเวลา 3 ปี

 

ขณะเดียวกัน ผู้ซื้อจากอเมริกาเหนืออีกรายหนึ่งได้ตั้งข้อสังเกตทิ้งท้ายไว้อย่างน่าสนใจว่า การที่ทางการจีนเรียกร้องข้อมูลเพิ่มเติมในครั้งนี้ อาจไม่ใช่เพียงการตรวจสอบตามวงรอบปกติ แต่อาจเป็นจุดเริ่มต้นก่อนที่รัฐบาลปักกิ่งจะออกมาตรการจำกัด หรือใช้ไม้แข็งระงับการส่งออกแร่อินเดียมอย่างเด็ดขาดในอนาคตอันใกล้