AI ทำคนรับผิดชอบ ศาลนิวยอร์กตัดสินให้คนรับผิดชอบข้อมูลจาก AI

นับเป็นแรงสั่นสะเทือนครั้งใหญ่จากคำตัดสินของ ศาลแขวงรัฐบาลกลางแห่งนิวยอร์กใต้ หรือ SDNY ที่ได้มีคำพิพากษาในวันที่ 7 พฤษภาคม 2026 ให้ข้ออ้างที่ว่า AI เป็นรวบรวม จัดการ และแบ่งประเภทข้อมูลของหน่วยงานรัฐไม่ถือเป็นข้ออ้าง และต้องรับผิดชอบผลลัพธ์ที่เกิดขึ้นทั้งหมด

ประเด็นนี้เริ่มต้นในช่วงเดือนเมษายน 2025 เมื่อหน่วยงาน Department of Government Efficiency (DOGE) เข้ามาแทรกแซงและยกเลิกเงินทุนสนับสนุนโครงการวิจัยและกิจกรรมทางมนุษยศาสตร์จำนวนกว่า 1,400 โครงการ เป็นมูลค่าถึง 100 ล้านดอลลาร์ ไม่ถูกต้องตามรัฐธรรมนูญ

ข้อโต้แย้งที่รัฐบาลใช้ชี้แจงคือพวกเขาใช้ ChatGPT ประเมินข้อมูลทั้งหมด จากนั้นจึงให้ค้นหาว่ามีโครงการไหนเกี่ยวข้องกับแนวคิด DEI โดยใช้คำสั่งสั้นๆ พร้อมจำกัดการตอบให้เป็น ใช่ หรือ ไม่ ใน 120 ตัวอักษร โดยไม่มีการกำหนดนิยามให้ชัดเจน ผลที่เกิดขึ้นคือ AI เข้าใจบริบทคำว่า DEI ผิดพลาด และตัดงบสนับสนุนโครงการอย่างไม่เป็นธรรม

ในขั้นตอนสู้คดีศาลประเมินว่า การตัดงบประมาณโครงการเป็นเรื่องผิดรัฐธรรมนูญ แต่ทาง DOGE โต้แย้งว่า นั่นเป็นการจำแนกข้อมูลจาก ChatGPT ไม่ใช่ทางหน่วยงาน แต่ศาลตีตกข้อโต้แย้งพร้อมประเมินว่า ทางเจ้าหน้าที่ไม่ได้มีการกำหนดนิยามคำว่า DEI เพื่อควบคุมรายละเอียดการใช้งาน AI ให้ชัดเจนและมีประสิทธิภาพเพียงพอ

นอกจากนี้หลังได้ข้อมูลจาก AI มาก็ไม่มีการนำข้อมูลมาทบทวนตรวจสอบซ้ำ ไม่มีการตรวจสอบเอกสารต้นฉบับ เพิ่มเติม จึงไม่สามารรถอ้างได้ว่าการคัดกรอข้อมูลนี้เป็นผลงานของ AI แล้วจะหลบเลี่ยงความรับผิดชอบไปได้ เพราะการเลือกใช้ข้อมูลชุดนี้โดยไม่มีการตรวจสอบ เป็นหลักฐานว่าปฏิบัติงานอย่างหละหลวมไม่มีความรับผิดชอบ จนแพ้คดีไปในที่สุด

คำตัดสินนี้แสดงให้เห็นอย่างชัดเจนว่า AI ไม่ใช่นิติบุคคลเป็นเพียงเครื่องมือชนิดหนึ่ง กลายเป็นบรรทัดฐานทางกฎหมายที่แสดงให้เห็นว่า องค์กรไม่สามารถโยนความรับผิดชอบให้ AI หรือบริษัท AI ได้ การตัดสินใจทั้งหมดยังต้องอาศัยมนุษย์ในการประเมิน ตรวจสอบ และรับผิดชอบ

นอกจากนี้ยังแสดงให้เห็นว่า เนื้อหารายละเอียดที่ใช้ในการป้อน Prompt เพื่อออกคำสั่ง AI นั้น สามารถถูกเรียกตรวจในชั้นศาล และกลายเป็นหลักฐานมัดตัวและเอาผิดทางกฎหมายอย่างเป็นทางการ แบบเดียวกับผลการค้นหาบนเซิร์จเอ็นจิ้นทั้งหลาย และจะกลายเป็นบรรทัดฐานต่อวงการกฎหมายสหรัฐฯและโลกต่อไป